Λευκορωσία: Απελευθερώθηκε ο νομπελίστας Άλες Μπιαλιάτσκι μετά από παρέμβαση των ΗΠΑ

Ο νομπελίστας Ειρήνης Άλες Μπιαλιάτσκι αφέθηκε ελεύθερος από τις φυλακές της Λευκορωσίας, σηματοδοτώντας μια κρίσιμη καμπή στις διπλωματικές σχέσεις Μινσκ και Ουάσιγκτον. Η αποφυλάκισή του, μαζί με 122 άλλους πολιτικούς κρατούμενους, επετεύχθη κατόπιν διαπραγματεύσεων με τον απεσταλμένο του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στο πλαίσιο της προσπάθειας του Αλεξάντερ Λουκασένκο για άρση των οικονομικών κυρώσεων.

Η απελευθέρωση του Άλες Μπιαλιάτσκι δεν αποτελεί απλώς μια ανθρωπιστική κίνηση, αλλά το αποτέλεσμα ενός σύνθετου διπλωματικού παζλ που εξελίσσεται στην Ανατολική Ευρώπη. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η κίνηση αυτή εντάσσεται στη στρατηγική των ΗΠΑ για την άσκηση πίεσης στο καθεστώς του Μινσκ, με στόχο την απομάκρυνσή του από τη γεωπολιτική τροχιά της Μόσχας και την επαναπροσέγγιση με τη Δύση.

Η στρατηγική επαναπροσέγγιση Μινσκ και Ουάσιγκτον

Η αποφυλάκιση του 63χρονου ακτιβιστή πραγματοποιήθηκε μόλις τρεις ημέρες μετά την επίσκεψη που πραγματοποίησε ο απεσταλμένος του Τραμπ στη Λευκορωσία. Ο Αλεξάντερ Λουκασένκο, ο οποίος κυβερνά τη χώρα για τρεις δεκαετίες, φαίνεται να χρησιμοποιεί την απελευθέρωση των 123 πολιτικών κρατουμένων ως μοχλό πίεσης για την άρση των οικονομικών κυρώσεων που έχουν παραλύσει την εγχώρια οικονομία. Όπως επισημαίνει η Σβετλάνα Τσιχανόφσκαγια, η ηγεσία της χώρας αντιμετωπίζει τους κρατούμενους ως «νομίσματα» στις διαπραγματεύσεις της με τη διεθνή κοινότητα.

Η ιστορική διαδρομή του «συμβόλου της αντίστασης»

Ο Μπιαλιάτσκι, ένας από τους πλέον αναγνωρίσιμους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων παγκοσμίως, ίδρυσε την οργάνωση Viasna το 1996 για να παρέχει νομική βοήθεια σε θύματα πολιτικών διώξεων. Παρά τις συνεχείς απειλές, επέλεξε να παραμείνει στη Λευκορωσία κατά τη διάρκεια των μαζικών διαδηλώσεων του 2020, γνωρίζοντας τους κινδύνους. Η σύζυγός του, Ναταλία Πίντσουκ, είχε δηλώσει χαρακτηριστικά ότι ο Μπιαλιάτσκι ένιωθε ηθικά υπεύθυνος για τους συνεργάτες του και αρνήθηκε να εγκαταλείψει τη χώρα όσο εκείνοι παρέμεναν έγκλειστοι.

Το 2022, ενώ βρισκόταν ήδη υπό κράτηση, τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης, αποτελώντας τον τέταρτο άνθρωπο στην ιστορία που λαμβάνει τη διάκριση αυτή ενώ είναι φυλακισμένος. Η καταδίκη του σε 10 χρόνια κάθειρξης το 2023, με κατηγορίες για οικονομικές παραβάσεις και λαθρεμπόριο, χαρακτηρίστηκε από τη διεθνή κοινότητα ως πολιτικά υποκινούμενη και ανυπόστατη.

Οι συνθήκες κράτησης στην αποικία No. 9

Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη σωφρονιστική αποικία της πόλης Χόρκι, οι πληροφορίες για την κατάσταση της υγείας του ήταν ελάχιστες. Σύμφωνα με πηγές από την οργάνωση Viasna, οι αρχές του απαγόρευαν να δέχεται αλληλογραφία ή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, απομονώνοντάς τον πλήρως από τον έξω κόσμο. Η απελευθέρωση συνολικά 123 πολιτικών κρατουμένων σηματοδοτεί την πιο σημαντική υποχώρηση του Λουκασένκο από την έναρξη της καταστολής το 2021.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής που παρακολουθούν τις εξελίξεις στην Ανατολική Ευρώπη, η κίνηση αυτή αποτελεί ένα «τεστ αντοχής» για τη διπλωματία του προέδρου των ΗΠΑ. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η μερική άρση των κυρώσεων θα μπορούσε να αποτελέσει το επόμενο βήμα, υπό την προϋπόθεση ότι το Μινσκ θα συνεχίσει τις χειρονομίες καλής θέλησης προς τη Δύση.

Η επόμενη μέρα για τη Λευκορωσία

Παρά την απελευθέρωση του Μπιαλιάτσκι, εκατοντάδες άλλοι ακτιβιστές παραμένουν πίσω από τα κάγκελα, με τις διεθνείς οργανώσεις να ζητούν την πλήρη αποκατάσταση των δημοκρατικών ελευθεριών. Η επιστροφή του νομπελίστα στην ελευθερία ενισχύει το ηθικό της λευκορωσικής αντιπολίτευσης, η οποία συνεχίζει να αγωνίζεται για τη διεξαγωγή ελεύθερων εκλογών. Οι επόμενες εβδομάδες θα είναι καθοριστικές για το αν αυτή η διπλωματική προσέγγιση θα οδηγήσει σε μια μόνιμη αλλαγή της στάσης του Μινσκ ή αν πρόκειται για έναν προσωρινό ελιγμό επιβίωσης του καθεστώτος.