Λευκορωσία: Ο απεσταλμένος του Τραμπ στο Μινσκ για την απελευθέρωση 1.400 κρατουμένων

Ο ειδικός απεσταλμένος του προέδρου των ΗΠΑ, Τζον Κόουλ, πραγματοποίησε κρίσιμη συνάντηση στο Μινσκ με τον Αλεξάντερ Λουκασένκο, στο πλαίσιο της κλιμακούμενης διπλωματικής προσπάθειας για την απελευθέρωση 1.400 πολιτικών κρατουμένων. Ο Λευκορώσος ηγέτης εξέφρασε την ικανοποίησή του για τις πρόσφατες κινήσεις της Ουάσιγκτον, την ώρα που η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά το γεωπολιτικό αποτύπωμα αυτής της προσέγγισης.

Η επίσκεψη αυτή αποτελεί συνέχεια της διπλωματικής επανεκκίνησης που ξεκίνησε το φθινόπωρο, όταν η απελευθέρωση μιας πρώτης ομάδας κρατουμένων οδήγησε στην άρση συγκεκριμένων κυρώσεων. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αποκαλύπτει μια περίπλοκη ισορροπία, καθώς η Ουάσιγκτον επιδιώκει να αποσπάσει το Μινσκ από την απόλυτη επιρροή της Μόσχας, χρησιμοποιώντας ως μοχλό πίεσης και κινήτρου την τύχη των ανθρώπων που ο πρόεδρος των ΗΠΑ αποκαλεί «ομήρους».

Η συνάντηση στο Μινσκ και το κλίμα προσέγγισης

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ που μεταδίδει το Reuters, ο Αλεξάντερ Λουκασένκο υποδέχθηκε τον Τζον Κόουλ με θερμή χειραψία και εναγκαλισμό, συγχαίροντάς τον για τον διορισμό του ως ειδικού απεσταλμένου του προέδρου των ΗΠΑ. Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας τους, η οποία καταγράφηκε σε βίντεο από κανάλια της λευκορωσικής προεδρίας, ο Λουκασένκο τόνισε την ανάγκη για άμεσες ενέργειες, δηλώνοντας χαρακτηριστικά ότι «πρέπει να κάνουμε κάτι γι’ αυτό και θα το κάνουμε».

Ο Λευκορώσος ηγέτης δεν παρέλειψε να αναφερθεί προσωπικά στον Ντόναλντ Τραμπ, σημειώνοντας ότι του αρέσουν οι πρόσφατες ενέργειες του προέδρου των ΗΠΑ. Παράλληλα, επισήμανε ότι ο κόσμος αλλάζει γρήγορα και αναδύονται νέα προβλήματα που απαιτούν συζήτηση και επίλυση, σηματοδοτώντας μια διάθεση για ευρύτερη εξομάλυνση των διμερών σχέσεων.

Η «διπλωματία των ομήρων» και τα προηγούμενα ανταλλάγματα

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει ασκήσει έντονη πίεση στον Λουκασένκο για την απελευθέρωση περίπου 1.400 ατόμων, τους οποίους έχει χαρακτηρίσει δημόσια ως «ομήρους». Η στρατηγική αυτή έχει ήδη αποδώσει καρπούς, καθώς κατά την επίσκεψη του Κόουλ τον περασμένο Σεπτέμβριο, επιτεύχθηκε η απελευθέρωση 52 ατόμων. Σε αντάλλαγμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες προχώρησαν στην άρση των κυρώσεων κατά της κρατικής αεροπορικής εταιρείας της Λευκορωσίας, ενώ ακολούθησε και η άρση των κυρώσεων στην ποτάσα, γεγονός που ενίσχυσε την οικονομική θέση του Μινσκ.

Ωστόσο, η διαδικασία αυτή δεν στερείται επικρίσεων. Η οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων Viasna επισημαίνει ότι από την τελευταία επίσκεψη του Κόουλ, έχουν καταγραφεί 167 νέοι πολιτικοί κρατούμενοι. Η εξόριστη αντιπολίτευση κατηγορεί τον Λουκασένκο ότι χρησιμοποιεί τους πολιτικούς κρατούμενους ως «νομίσματα» στις διαπραγματεύσεις, εφαρμόζοντας την τακτική της «περιστρεφόμενης πόρτας» (revolving door) — *η πρακτική της απελευθέρωσης παλαιών κρατουμένων και της άμεσης αντικατάστασής τους με νέους συλληφθέντες* — ώστε να διατηρεί πάντα ένα απόθεμα για μελλοντικά ανταλλάγματα.

Η επόμενη μέρα των διπλωματικών επαφών

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής, η Ουάσιγκτον φαίνεται διατεθειμένη να συνεχίσει αυτή την οδό, παρά τις ανησυχίες για τη βιωσιμότητα των απελευθερώσεων. Η πρόσφατη απελευθέρωση 123 κρατουμένων, ανάμεσα στους οποίους ήταν και εξέχουσες προσωπικότητες της αντιπολίτευσης, δείχνει ότι το Μινσκ ανταποκρίνεται στα οικονομικά κίνητρα. Η κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι ο Λουκασένκο επιχειρεί έναν διπλωματικό ελιγμό, προσπαθώντας να μειώσει την εξάρτησή του από το Κρεμλίνο χωρίς να διαρρήξει πλήρως τους δεσμούς του με τον Βλαντιμίρ Πούτιν.

Εν αναμονή των επόμενων κινήσεων, η διεθνής κοινότητα εστιάζει στο κατά πόσο οι ΗΠΑ θα απαιτήσουν δομικές αλλαγές στο δικαστικό σύστημα της Λευκορωσίας ή αν θα περιοριστούν σε μια συναλλακτική διπλωματία. Οι εξελίξεις των επόμενων εβδομάδων θα καθορίσουν αν η προσέγγιση αυτή θα οδηγήσει σε μια μόνιμη αποκλιμάκωση ή αν θα παραμείνει ένας προσωρινός τακτικισμός σε ένα ρευστό γεωπολιτικό περιβάλλον.