Οι ΗΠΑ ενισχύουν την επιρροή τους στο Ιράκ μετά τις επιθέσεις σε πετρελαιοπηγές

Μετά από επιθέσεις ιρανικών drones σε αμερικανικές πετρελαιοπηγές στο Ιρακινό Κουρδιστάν στα μέσα Ιουλίου, η Ουάσιγκτον ενέτεινε την πίεση στη Βαγδάτη, οδηγώντας στην επαναλειτουργία ενός κρίσιμου αγωγού εξαγωγής πετρελαίου. Αυτή η εξέλιξη σηματοδοτεί μια σημαντική παραχώρηση και υποδηλώνει μια μετατόπιση της επιρροής στο Ιράκ από την Τεχεράνη προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακροχρόνιας γεωπολιτικής έντασης στην περιοχή, όπου το Ιράκ προσπαθεί να ισορροπήσει μεταξύ των δύο βασικών συμμάχων, αλλά και αρχι-εχθρών, της Τεχεράνης και της Ουάσιγκτον. Η επαναλειτουργία του αγωγού, που παρέμενε κλειστός από το 2023 λόγω διαφωνιών μεταξύ της Βαγδάτης και της Περιφερειακής Κυβέρνησης του Κουρδιστάν (KRG), αποτελεί ένα σημαντικό επεισόδιο στην προσπάθεια των ΗΠΑ να ανακτήσουν επιρροή έναντι του Ιράν.

Οι επιθέσεις drone και η αμερικανική αντίδραση

Στα μέσα Ιουλίου, ιρανικά drones σάρωσαν τον ορεινό αέρα της περιοχής του Κουρδιστάν στο βόρειο Ιράκ, στοχεύοντας πετρελαιοπηγές που λειτουργούσαν από αμερικανικές εταιρείες. Συγκεκριμένα, ένα drone έπληξε το κοίτασμα Σαρσάνγκ, το οποίο διαχειρίζεται η HKN Energy, εταιρεία του γιου του δισεκατομμυριούχου από το Τέξας, Ρος Περό. Ένα άλλο χτύπησε ένα κοντινό κοίτασμα της Hunt Oil με έδρα το Ντάλας. Οι επιθέσεις, που αποδίδονται σε ιρανόφιλη παραστρατιωτική ομάδα εντός του Ιράκ, πιθανότατα ως αντίποινα για αμερικανικά πλήγματα σε πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν εβδομάδες νωρίτερα, διέκοψαν σχεδόν τη μισή παραγωγή πετρελαίου της περιοχής του Κουρδιστάν για τέσσερις ημέρες. Αυτή η άμεση επίθεση σε αμερικανικά συμφέροντα εξόργισε την Ουάσιγκτον, η οποία θεωρούσε εδώ και καιρό ότι το Ιράκ δεν έκανε αρκετά για να αντιμετωπίσει τις φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές, ωθώντας την να εντείνει την πίεση στη Βαγδάτη, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters. Μια παρόμοια επίθεση drone είχε σημειωθεί και στο κοίτασμα φυσικού αερίου Khor Mor, προκαλώντας πυρκαγιά και τραυματισμούς, όπως είχε αναφερθεί πρόσφατα.

Η εκστρατεία πίεσης των ΗΠΑ και η επαναλειτουργία του αγωγού

Η εκστρατεία πίεσης των ΗΠΑ, η οποία δεν είχε αναφερθεί προηγουμένως λεπτομερώς, οδήγησε τελικά στην επαναλειτουργία του βασικού αγωγού εξαγωγής πετρελαίου του Κουρδιστάν προς το λιμάνι Τζεϊχάν της Τουρκίας. Ο νυν πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανέβασε την εκστρατεία της Ουάσιγκτον σε άλλο επίπεδο μετά τις επιθέσεις drone. Στους δύο μήνες που ακολούθησαν, εκπρόσωποί του φέρονται να απείλησαν κορυφαίους ενεργειακούς αξιωματούχους του Ιράκ με κυρώσεις αν ο αγωγός δεν ξεκινούσε ξανά. Ανώτερος αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν επιβεβαίωσε ούτε διέψευσε την απειλή κυρώσεων, αλλά δήλωσε ότι οι ΗΠΑ άσκησαν «εξαιρετικά εντατική» διπλωματική πίεση για την επανεκκίνηση του αγωγού. Η Ουάσιγκτον πίεζε για την επαναλειτουργία του αγωγού από το κλείσιμό του το 2023, τόσο για να βοηθήσει τις αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες στο Κουρδιστάν όσο και για να συμβάλει στη μείωση των παγκόσμιων τιμών πετρελαίου. Επιπλέον, το κλείσιμο του αγωγού εκτρέπει το αργό πετρέλαιο προς τα νότια, τροφοδοτώντας δίκτυα λαθρεμπορίου που αποφέρουν τεράστια ποσά στο Ιράν και τους πληρεξουσίους του. Μια προκαταρκτική συμφωνία για την επανεκκίνηση του αγωγού ανακοινώθηκε στις 17 Ιουλίου, την τελευταία ημέρα των επιθέσεων drone, και μετά από δύο μήνες έντονης αμερικανικής πίεσης, το πετρέλαιο άρχισε να ρέει στις 27 Σεπτεμβρίου.

Η μετατόπιση επιρροής και τα αμερικανικά συμφέροντα

Η παραχώρηση του Ιράκ υποδηλώνει μια μετατόπιση στην ισορροπία επιρροής εντός της χώρας, μακριά από την Τεχεράνη και προς την Ουάσιγκτον. Το Ιράκ έχει εδώ και καιρό μια δύσκολη διπλωματική ισορροπία μεταξύ των συμμάχων του – αλλά και αρχι-εχθρών – Τεχεράνης και Ουάσιγκτον. Το Ιράν, το οποίο βρίσκεται υπό αμερικανικές και δυτικές κυρώσεις, υποστηρίζει περίπου 10 σκληροπυρηνικές σιιτικές ένοπλες φατρίες που δρουν στο Ιράκ και διαθέτουν σημαντική πολιτική επιρροή. Ωστόσο, η δύναμή του έχει αποδυναμωθεί σοβαρά από ισραηλινές επιθέσεις εναντίον των πληρεξουσίων του στην περιοχή. Η Ουάσιγκτον θεωρεί την ενίσχυση των ενεργειακών της φιλοδοξιών στη Μέση Ανατολή κρίσιμη, καθώς το Ιράκ είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός στον ΟΠΕΚ. Αυτό υπογραμμίζει επίσης τους στενούς δεσμούς μεταξύ της αμερικανικής διπλωματίας και των επιχειρηματικών συμφερόντων υπό τον νυν πρόεδρο των ΗΠΑ. «Έχοντας επενδύσει τόσο πολύ σε αυτή τη χώρα… αναμένουμε να υπάρξει σημαντική απόδοση αυτής της επένδυσης», δήλωσε πηγή της αμερικανικής κυβέρνησης. Επιπλέον, το Ιράκ προχώρησε πρόσφατα στο πάγωμα κεφαλαίων ιρανόφιλων ενόπλων ομάδων, κίνηση που χαιρετίστηκε από την Ουάσιγκτον.

Προκλήσεις και μελλοντικές εξελίξεις

Παρόλο που υπάρχουν σημάδια βελτίωσης στις σχέσεις ΗΠΑ-Ιράκ, όπως η τοποθέτηση νέου ειδικού απεσταλμένου στην Βαγδάτη στις 19 Οκτωβρίου και η συμφωνία της ενεργειακής εταιρείας Exxon Mobil να επανέλθει στη χώρα για να βοηθήσει στην επέκταση της παραγωγής στο νότιο Ιράκ, το μέλλον παραμένει περίπλοκο. Η συμφωνία για την επανεκκίνηση του αγωγού είναι προσωρινή και υπό αναθεώρηση από τη Βαγδάτη και την KRG στα τέλη Δεκεμβρίου. Επιπλέον, η λήξη τον ερχόμενο Ιούλιο μιας συμφωνίας του 1973 μεταξύ Ιράκ και Τουρκίας, που θέτει το νομικό πλαίσιο για τις εξαγωγές πετρελαίου, περιπλέκει περαιτέρω την κατάσταση. Η Βαγδάτη συνεχίζει επίσης να αντιτίθεται σε δύο συμφωνίες φυσικού αερίου του Κουρδιστάν που συνήψαν η HKN Energy και η WesternZagros με την KRG τον Μάιο, υποστηρίζοντας ότι οι συμφωνίες για τους φυσικούς πόρους του Ιράκ μπορούν να γίνουν μόνο με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι η νομική αβεβαιότητα γύρω από τις συμφωνίες φυσικού αερίου και η επικείμενη αναθεώρηση του αγωγού, δημιουργούν ένα ασταθές περιβάλλον για τις επενδύσεις στην ενεργειακή υποδομή της περιοχής.

Εν μέσω αυτών των εξελίξεων, η οικογένεια Περό, ιδιοκτήτρια της HKN Energy, αποτελεί σημαντικό υποστηρικτή του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, έχοντας δωρίσει πάνω από 3 εκατομμύρια δολάρια το 2024 και το 2025. Αυτό υπογραμμίζει περαιτέρω τη διαπλοκή πολιτικών και επιχειρηματικών συμφερόντων στην περιοχή. Η κατάσταση στο Ιράκ παραμένει ένα ευαίσθητο γεωπολιτικό πεδίο, όπου οι ισορροπίες μπορούν να αλλάξουν γρήγορα, επηρεάζοντας όχι μόνο την περιφερειακή σταθερότητα αλλά και τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.