- Η κυβέρνηση Τραμπ διαπραγματεύεται την απελευθέρωση τουλάχιστον 100 πολιτικών κρατουμένων από τη Λευκορωσία.
- Η κίνηση εντάσσεται σε στρατηγική προσέγγισης για απομάκρυνση του Μινσκ από τη ρωσική επιρροή.
- Αντάλλαγμα αποτελεί η προοπτική άρσης κυρώσεων, όπως στον τομέα του καλίου.
- Ο ειδικός απεσταλμένος Τζον Κόουλ ηγείται των συνομιλιών με τον Αλεξάντερ Λουκασένκο.
- Ευρωπαίοι διπλωμάτες εκφράζουν ανησυχίες για την προσέγγιση με τον σύμμαχο της Ρωσίας.
Η κυβέρνηση του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και η Λευκορωσία βρίσκονται σε συζητήσεις για την πιθανή απελευθέρωση τουλάχιστον 100 πολιτικών κρατουμένων από το Μινσκ σύντομα, σηματοδοτώντας μια συνεχιζόμενη προσέγγιση μεταξύ των ΗΠΑ και του συμμάχου της Ρωσίας. Αυτή η διπλωματική κίνηση, που αποκαλύφθηκε από τρεις πηγές, αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για την απομάκρυνση της Λευκορωσίας από την γεωπολιτική τροχιά της Μόσχας.
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας σειράς διπλωματικών προσπαθειών που ξεκίνησαν από την ανάληψη των καθηκόντων του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, τον Ιανουάριο του 2025, με στόχο την επαναπροσέγγιση με το αυταρχικό καθεστώς της Λευκορωσίας. Η στρατηγική αυτή, αν και αμφιλεγόμενη, αποσκοπεί στην αποδυνάμωση των δεσμών του Μινσκ με τη Μόσχα και την πιθανή ανακούφιση από τις κυρώσεις.
Οι διαπραγματεύσεις και ο στόχος των ΗΠΑ
Σύμφωνα με το Reuters, τρεις πηγές με γνώση του θέματος ανέφεραν, στις 26 Νοεμβρίου 2025, ότι οι συζητήσεις μεταξύ της κυβέρνησης Τραμπ και της Λευκορωσίας επικεντρώνονται στην άμεση απελευθέρωση τουλάχιστον 100 πολιτικών κρατουμένων. Ενώ το αυταρχικό κράτος έχει απελευθερώσει δεκάδες κρατούμενους σε διάφορα κύματα από τον Ιανουάριο του 2025, Αμερικανοί αξιωματούχοι επιθυμούν να εξασφαλίσουν την αποφυλάκιση πάνω από 100 κρατουμένων σε μία μόνο συμφωνία. Η μεγαλύτερη απελευθέρωση κρατουμένων μέχρι σήμερα, 52 ατόμων, πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025. Ωστόσο, δυτικές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων αναφέρουν ότι η κυβέρνηση του προέδρου της Λευκορωσίας, Αλεξάντερ Λουκασένκο, κρατά περισσότερους από 1.000 πολιτικούς κρατούμενους, συμπεριλαμβανομένων πρώην προεδρικών υποψηφίων και νομπελιστών.
Το παρασκήνιο της προσέγγισης
Η προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ για τη μεγαλύτερη απελευθέρωση κρατουμένων μέχρι στιγμής αποτελεί μέρος της αμφιλεγόμενης εκστρατείας της για την εξομάλυνση των σχέσεων με το αυταρχικό κράτος, με αντάλλαγμα την προοπτική άρσης των κυρώσεων. Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει στο Reuters ότι η εμπλοκή της κυβέρνησης Τραμπ με τη Λευκορωσία εντάσσεται σε μια μακροπρόθεσμη, ευρύτερη στρατηγική για την απομάκρυνση του Μινσκ από την γεωπολιτική τροχιά της Μόσχας, έστω και οριακά. Μια τέτοια αναπροσαρμογή προς τη Δύση θα αντιπροσώπευε μια στρατηγική νίκη, δεδομένου ότι η Λευκορωσία αποτελεί εδώ και καιρό ένα σταθερό εμπόδιο για το ΝΑΤΟ και έναν πιστό σύμμαχο της Ρωσίας. Η εξόριστη ηγέτιδα της αντιπολίτευσης της Λευκορωσίας, Σβετλάνα Τσιχανόφσκαγια, κατηγόρησε τον Δεκέμβριο του 2025 τον Πρόεδρο Αλεξάντερ Λουκασένκο ότι χρησιμοποιεί τους πολιτικούς κρατούμενους ως διαπραγματευτικά χαρτιά. Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έχουν διατηρήσει αποστάσεις από το Μινσκ λόγω των βαθιών δεσμών της Λευκορωσίας με τη Ρωσία και του φτωχού ιστορικού της στα ανθρώπινα δικαιώματα. Μάλιστα, η ΕΕ τον Νοέμβριο του 2025 ενίσχυσε τις κυρώσεις της κατά της Λευκορωσίας.
Οι βασικοί παράγοντες και οι προσφορές
Μεταξύ των βασικών προσώπων των συνομιλιών είναι ο Τζον Κόουλ, τον οποίο ο νυν πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, όρισε ως ειδικό απεσταλμένο στη Λευκορωσία νωρίτερα τον Δεκέμβριο του 2025, σύμφωνα με τις πηγές. Τους τελευταίους μήνες, ο νυν πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και οι απεσταλμένοι του έχουν συνομιλήσει απευθείας με τον Λουκασένκο, ενώ το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ έχει αρχίσει να άρει ορισμένες κυρώσεις που σχετίζονται με τη Λευκορωσία. Ο Λουκασένκο έχει απελευθερώσει κρατούμενους διαφόρων εθνικοτήτων ως αντάλλαγμα για αυτές τις προσεγγίσεις, συμπεριλαμβανομένης της απονομής χάριτος σε 31 Ουκρανούς το Σαββατοκύριακο της 22ας-23ης Νοεμβρίου 2025, οι οποίοι κρατούνταν για διάφορες ποινικές κατηγορίες. Η Ουκρανία παρέλαβε τους 31 αμάχους, ευχαριστώντας τον νυν πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Επιπλέον, ο νομπελίστας Ειρήνης Άλες Μπιαλιάτσκι απελευθερώθηκε από φυλακή της Λευκορωσίας τον Δεκέμβριο του 2025, μαζί με άλλους 122 κρατούμενους, ως αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων. Συνολικά, 123 κρατούμενοι αφέθηκαν ελεύθεροι, συμπεριλαμβανομένων του νομπελίστα και άλλων εξέχοντων μορφών της αντιπολίτευσης, σε μια κίνηση που αποτελεί αντάλλαγμα για την περαιτέρω χαλάρωση των κυρώσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Γερμανία, μάλιστα, προσφέρει άσυλο σε δύο απελευθερωμένους ηγέτες της αντιπολίτευσης της Λευκορωσίας, τη Μαρία Καλέσνικαβα και τον Βίκτορ Μπαμπαρίκα. Οι δύο αυτοί κορυφαίοι ηγέτες, Μαρία Καλέσνικαβα και Βίκτορ Μπαμπαρίκα, οι οποίοι αφέθηκαν ελεύθεροι την Κυριακή του Δεκεμβρίου 2025 στο πλαίσιο συμφωνίας που μεσολάβησαν οι ΗΠΑ, δήλωσαν ότι δεν μετανιώνουν για τις ενέργειες που οδήγησαν στη φυλάκισή τους.
Αυτό που ανησυχεί πολλούς Ευρωπαίους διπλωμάτες είναι η πιθανή προσέγγιση μεταξύ Ουάσιγκτον και του συμμάχου του Κρεμλίνου, ειδικά εν μέσω πιέσεων των ΗΠΑ για μια φιλική προς τη Μόσχα ειρηνευτική συμφωνία στην Ουκρανία. Θεωρούν ότι το έθνος των 9 εκατομμυρίων είναι ένα ρωσικό δορυφορικό κράτος, εγγενώς ευθυγραμμισμένο με τον μεγαλύτερο γείτονά του, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε δυτική προσέγγιση εξαιρετικά ευαίσθητη. Ο Λουκασένκο συμφώνησε να σταματήσει τις πτήσεις μπαλονιών από τη χώρα του προς τη Λιθουανία. Αυτή η εξέλιξη έρχεται μετά από συνομιλίες δύο ημερών στο Βίλνιους, με τον Κόουλ να εκφράζει την πεποίθηση ότι ο Λουκασένκο «ειλικρινά προσπαθεί να ηρεμήσει την κατάσταση» και επιθυμεί «κανονικές σχέσεις με τους γείτονές του». Εν τω μεταξύ, τα μπαλόνια λαθρεμπορίου της Λευκορωσίας είχαν προκαλέσει επανειλημμένες διακοπές λειτουργίας στο αεροδρόμιο του Βίλνιους.
Οι προκλήσεις και οι επόμενες κινήσεις
Παρά τις πρόσφατες απελευθερώσεις κρατουμένων, η Λευκορωσία δεν έχει σταματήσει τις πολιτικά υποκινούμενες συλλήψεις. Δεν είναι σαφές τι ακριβώς θα προσφέρουν οι ΗΠΑ στον Λουκασένκο σε αντάλλαγμα για μια συμφωνία κρατουμένων, και οι διαπραγματεύσεις γύρω από την απελευθέρωση θα μπορούσαν να αποτύχουν. Ένα μέτρο που Αμερικανοί αξιωματούχοι συζήτησαν ανεπίσημα το 2025 είναι η χαλάρωση των κυρώσεων των ΗΠΑ στον τομέα του καλίου της Λευκορωσίας, καθώς η χώρα είναι ένας σημαντικός παγκόσμιος προμηθευτής αυτού του συστατικού λιπάσματος. Ο Κόουλ έχει δηλώσει δημόσια ότι οι ΗΠΑ επιθυμούν να επαναλειτουργήσουν την πρεσβεία τους στο Μινσκ, η οποία έκλεισε το 2022 μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Η επόμενη μέρα στις σχέσεις ΗΠΑ-Λευκορωσίας
Η κυβέρνηση Τραμπ, μέσω του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, εξήρε την ηγεσία του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και τις προσπάθειες του Κόουλ, αλλά δεν σχολίασε τυχόν μελλοντικές απελευθερώσεις κρατουμένων. Εκπρόσωπος δήλωσε ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι έτοιμες για περαιτέρω συνεργασία με τη Λευκορωσία που προωθεί τα συμφέροντα των ΗΠΑ και θα συνεχίσουν τις προσπάθειες για την απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων στη Λευκορωσία». Η κατάσταση παραμένει ρευστή, με τις διαπραγματεύσεις να συνεχίζονται εν μέσω της ευαίσθητης γεωπολιτικής ισορροπίας στην περιοχή και της διαρκούς ανησυχίας για το ιστορικό ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Λευκορωσίας.
