- Το ειρηνευτικό σχέδιο του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για την Ουκρανία προκαλεί έντονες αντιδράσεις.
- Το σχέδιο φέρει τα χαρακτηριστικά της αντισυμβατικής διπλωματίας του νυν προέδρου των ΗΠΑ, με αιφνιδιαστικές κινήσεις.
- Έχει δεχθεί κριτική από Ρεπουμπλικανούς και Ευρωπαίους για την ευνοϊκή στάση προς τη Ρωσία.
- Η δημιουργία του έγινε από εξωτερικούς συνεργάτες, παρακάμπτοντας παραδοσιακούς διπλωματικούς μηχανισμούς.
- Ενέχει πολιτικούς κινδύνους για τον νυν πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ενόψει των εσωτερικών ανησυχιών.
Η σύγχυση που επικρατεί στην Ουάσιγκτον σχετικά με το πρόσφατο ειρηνευτικό σχέδιο του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για την Ουκρανία, αναδεικνύει τους μεγάλους κινδύνους, αλλά και τις πιθανές ανταμοιβές, της αντισυμβατικής διπλωματικής του προσέγγισης. Το σχέδιο, που φέρει τα χαρακτηριστικά της «τραμπικής» διπλωματίας, έχει προκαλέσει έντονη κριτική από Ρεπουμπλικανούς νομοθέτες και προβληματισμό στους Ευρωπαίους συμμάχους.
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας σειράς διπλωματικών πρωτοβουλιών του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, οι οποίες χαρακτηρίζονται από απρόβλεπτες κινήσεις και την παράκαμψη παραδοσιακών διπλωματικών οδών. Η προσέγγιση αυτή, αν και έχει επιφέρει ορισμένες επιτυχίες στο παρελθόν, όπως η κατάπαυση του πυρός στη Γάζα, δοκιμάζει τώρα τα όρια της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και προκαλεί ερωτήματα σχετικά με τη συνοχή και την αποτελεσματικότητά της.
Η αντισυμβατική διπλωματία του νυν προέδρου των ΗΠΑ
Η σύγχυση που επικρατεί στην Ουάσιγκτον σχετικά με το πρόσφατο ειρηνευτικό σχέδιο του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για την Ουκρανία, καθιστά σαφές ότι η αντισυμβατική, «all-in» προσέγγισή του στη διπλωματία εγκυμονεί μεγάλους κινδύνους – τόσο εγχώριους όσο και γεωπολιτικούς – καθώς και πιθανές ανταμοιβές. Το φιλορωσικό ειρηνευτικό σχέδιο, το οποίο αναδύθηκε πριν από περίπου τρεις εβδομάδες, έφερε πολλά από τα χαρακτηριστικά της «τραμπικής» διπλωματίας που ήταν ορατά σε κρίσεις από τη Γάζα και το Ιράν μέχρι τη Βενεζουέλα, όπως μεταδίδει το Reuters.
Το σχέδιο ήρθε ως έκπληξη, απαίτησε επώδυνες παραχωρήσεις από τα εμπλεκόμενα μέρη, έθεσε σύντομη προθεσμία και περιλάμβανε «ελεύθερη» διπλωματία από αξιωματούχους πρόθυμους να παραβλέψουν τις ανησυχίες των παραδοσιακών εμπειρογνωμόνων πολιτικής και ανώτερων στελεχών του ίδιου του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Πάνω απ’ όλα, ο νυν πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έθεσε τον εαυτό του στο επίκεντρο, εκφράζοντας απόψεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και παρέχοντας την υποστήριξή του στο σχέδιο.
Οι αντιδράσεις και οι επιπτώσεις
Αυτή η προσέγγιση έχει αποφέρει ορισμένες επιτυχίες, με πιο αξιοσημείωτη την κατάπαυση του πυρός στη Γάζα, η οποία είχε διαφύγει του πρώην προέδρου των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν. Ωστόσο, μέχρι στιγμής, το απροσδόκητο σχέδιο για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία – και οι αποκαλύψεις ότι Ρώσοι αξιωματούχοι είχαν ανάμειξη στη δημιουργία του – έχει προκαλέσει σκληρή κριτική από Ρεπουμπλικανούς νομοθέτες, εξαγρίωση από Ευρωπαίους συμμάχους και σύγχυση εντός της κυβέρνησης των ΗΠΑ.
Το σχέδιο ενέχει πολιτικό κίνδυνο για τον νυν πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ο Ρεπουμπλικανός στρατηγικός αναλυτής Άλεξ Κόναντ. Η πολιτική βάση του νυν προέδρου των ΗΠΑ τον έχει υποστηρίξει σθεναρά μέχρι στιγμής, αλλά με τις ανησυχίες να αυξάνονται για την οικονομία των ΗΠΑ, οι ψηφοφόροι θα μπορούσαν να τον δουν ως βαθιά εμπλεκόμενο σε υπερπόντιες κρίσεις εις βάρος των εγχώριων ανησυχιών. Η δημοτικότητα του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, τον περασμένο μήνα έπεσε στο 38%, το χαμηλότερο σημείο της δεύτερης θητείας του, σύμφωνα με δημοσκόπηση Reuters/Ipsos, αντικατοπτρίζοντας τις ανησυχίες για το κόστος ζωής στις ΗΠΑ. Αντιμετώπισε επίσης κριτική από ένθερμους υποστηρικτές, συμπεριλαμβανομένης της πρώην συμμάχου του, βουλευτή των ΗΠΑ Μάρτζορι Τέιλορ Γκριν, η οποία επέκρινε τον νυν πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για την εγκατάλειψη της ατζέντας «Πρώτα η Αμερική» για να επικεντρωθεί σε θέματα εξωτερικής πολιτικής. Στη συνέχεια, ανακοίνωσε την παραίτησή της τον περασμένο μήνα.
Το παρασκήνιο του ειρηνευτικού σχεδίου
Μια συνάντηση αργά το βράδυ της Τρίτης, 2 Δεκεμβρίου 2025, σχετικά με το ειρηνευτικό σχέδιο της Ουκρανίας, στην οποία συμμετείχαν ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν και ο απεσταλμένος του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, δεν απέφερε σημαντικές εξελίξεις. Η τελευταία πρόταση Ρωσίας-Ουκρανίας αναπτύχθηκε μακριά από την Ουάσιγκτον και χωρίς τους εμπειρογνώμονες που παραδοσιακά διαμορφώνουν την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Ο Γουίτκοφ και ο Ρώσος απεσταλμένος Κίριλ Ντμίτριεφ διαμόρφωσαν σε μεγάλο βαθμό το σχέδιο κατά τη διάρκεια μιας συνάντησης τον Οκτώβριο του 2025 στο Μαϊάμι, στην οποία συμμετείχε και ο Τζάρεντ Κούσνερ, ο γαμπρός του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Η αναφορά του Axios στις 18 Νοεμβρίου του 2025, σχετικά με το σχέδιο των 28 σημείων, ήταν η πρώτη φορά που το κοινό, και πολλοί εντός της κυβέρνησης του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έμαθαν γι’ αυτό.
Ο Γουίτκοφ, ένας μεγιστάνας ακινήτων της Νέας Υόρκης και μακροχρόνιος φίλος του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει αναλάβει ηγετικό ρόλο στη διαπραγμάτευση αρκετών μεγάλων συγκρούσεων, παρά την ελάχιστη διπλωματική του εμπειρία. Ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ δήλωσε ότι η χρήση εξωτερικών συνεργατών από την κυβέρνηση του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, όπως ο Γουίτκοφ, αποδείχθηκε επιτυχημένη με τη συμφωνία της Γάζας, και υποστήριξε ότι οι εμπειρογνώμονες εξωτερικής πολιτικής της Ουάσιγκτον έχουν ιστορικό αποτυχιών. Η συμφωνία της Γάζας έχει φέρει μια σχετική ηρεμία στον παλαιστινιακό θύλακα, αλλά δεν έχει επιλύσει ορισμένα κρίσιμα ζητήματα, όπως ο αφοπλισμός της μαχητικής οργάνωσης Χαμάς.
Οι κίνδυνοι και οι προοπτικές
Το ειρηνευτικό σχέδιο της Ουκρανίας, από την πλευρά του, συνάντησε την αντίσταση από Ευρωπαίους ηγέτες, οι οποίοι ανησύχησαν από την αρχική του έγκριση των ρωσικών απαιτήσεων να παραχωρήσει η Ουκρανία περισσότερα εδάφη, να περιορίσει το μέγεθος του στρατού της, να αποκηρύξει την ένταξη στο ΝΑΤΟ και να της απαγορευτεί η φιλοξενία δυτικών στρατευμάτων. Πολλοί στην Ευρώπη βλέπουν τον κίνδυνο ως υπαρξιακό. Φοβούνται ότι ο τερματισμός του πολέμου με τους όρους της Μόσχας και η ακύρωση των κυρώσεων θα δώσουν στη Μόσχα δισεκατομμύρια δολάρια για να ανασυγκροτήσει τον στρατό της.
Πολιτικοί αναλυτές και ειδικοί στις διεθνείς σχέσεις εκφράζουν την ανησυχία τους για την απομόνωση των παραδοσιακών εμπειρογνωμόνων και την ανάθεση κρίσιμων διαπραγματεύσεων σε εξωτερικούς συνεργάτες, όπως ο Στιβ Γουίτκοφ. Η αγορά και οι διεθνείς σχέσεις φαίνεται να προεξοφλούν μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας και αναταράξεων, καθώς η διπλωματία του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, συνεχίζει να λειτουργεί εκτός των καθιερωμένων πλαισίων.
Ορισμένοι εμπειρογνώμονες εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ λένε ότι η παραδοσιακή διαδικασία διαπραγματεύσεων, ωστόσο, καταπνίγει την αποφασιστική δράση και απλώς παρατείνει έναν πόλεμο που έχει σκοτώσει εκατοντάδες χιλιάδες στρατιώτες και έχει αποσταθεροποιήσει την Ευρώπη. Ο βετεράνος Αμερικανός διπλωμάτης Νταν Φριντ δήλωσε ότι, ενώ το να επιτραπεί στο Κρεμλίνο να θέσει τις παραμέτρους των διαπραγματεύσεων για την Ουκρανία θα μπορούσε να αποδειχθεί μεγάλο λάθος, μια λειτουργική συμφωνία θα μπορούσε ακόμα να προκύψει. «Μερικές φορές το να ανακατεύεις τα πράγματα, να ανατρέπεις το τραπέζι, μπορεί να είναι χρήσιμο», δήλωσε ο Φριντ, ο οποίος εργάστηκε τόσο σε Ρεπουμπλικανικές όσο και σε Δημοκρατικές κυβερνήσεις και είναι τώρα στο think-tank Atlantic Council. «Και ο νυν πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει κάνει τώρα όλους να σκέφτονται πώς θα έμοιαζε ένα σχέδιο».
Η επόμενη μέρα για την αμερικανική εξωτερική πολιτική
Αυτό το ανατρεπτικό στυλ έχει εισάγει τριβές και κάποια σύγχυση στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Πολλοί ανώτεροι αξιωματούχοι του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας δεν ενημερώθηκαν για το σχέδιο Ρωσίας-Ουκρανίας μέχρι που αναφέρθηκε στον Τύπο, δήλωσαν πηγές που είναι εξοικειωμένες με το σχέδιο. Η υπηρεσιακή πρέσβης των ΗΠΑ στο Κίεβο, Τζούλι Ντέιβις, η οποία μόλις είχε μάθει για το σχέδιο, έλαβε εντολή από τον Λευκό Οίκο να ενημερώσει τον Υπουργό Στρατού Νταν Ντρίσκολ λίγο πριν από τις συνομιλίες του με Ουκρανούς αξιωματούχους, σύμφωνα με δύο πηγές που είναι εξοικειωμένες με το θέμα. Ο Ντρίσκολ βρισκόταν στο Κίεβο για συνομιλίες που δεν επικεντρώνονταν στο ειρηνευτικό σχέδιο, αλλά στράφηκε στην παρουσίαση του σχεδίου στους Ουκρανούς, δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος. Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δήλωσε πρόσφατα ότι οι συνομιλίες με τους Αμερικανούς εκπροσώπους ήταν εποικοδομητικές αλλά όχι εύκολες, ενώ ουκρανική αντιπροσωπεία βρίσκεται στις ΗΠΑ για συνομιλίες.
Η Έμα Άσφορντ, ανώτερη συνεργάτης στο think-tank Stimson Center στην Ουάσιγκτον, δήλωσε ότι με τους εμπειρογνώμονες της Ουκρανίας να έχουν παραγκωνιστεί, η διπλωματία αρχικά επικεντρώθηκε στα σπάνια γήινα ορυκτά της Ουκρανίας και στην εμπλοκή επιχειρηματικών συμφωνιών που αποσπούν την προσοχή από την κύρια διαφορά μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας. «Τους πήρε πολύ καιρό για να φτάσουν στην ουσία ορισμένων από αυτά τα ζητήματα», δήλωσε η Άσφορντ, προσθέτοντας ότι η προσέγγιση των ΗΠΑ είχε επίσης αφήσει τους εταίρους σε σύγχυση σχετικά με το ποιος αξιωματούχος των ΗΠΑ παρουσιάζει την πραγματική θέση των ΗΠΑ. Εν τω μεταξύ, οι ΗΠΑ και η Ουκρανία συζητούν κατάπαυση του πυρός στο Βερολίνο, ενόψει ευρωπαϊκής συνόδου κορυφής, προσπαθώντας να βρουν κοινό έδαφος.
