Γροιλανδία: Το γεωπολιτικό δίλημμα της Δανίας ανάμεσα στις ΗΠΑ και την ανεξαρτησία

Η Δανία βρίσκεται σε μια κρίσιμη γεωπολιτική καμπή, καθώς προετοιμάζεται να υπερασπιστεί την κυριαρχία της στη Γροιλανδία ενόψει της συνάντησης με τον Αμερικανό Υπουργό Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο. Παρά την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, η Κοπεγχάγη καλείται να διαχειριστεί τις έντονες τάσεις ανεξαρτητοποίησης του Νουούκ και τις πιέσεις που ασκεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ για τον έλεγχο του στρατηγικού νησιού.

Η πορεία της Γροιλανδίας προς την αυτοδιάθεση δεν είναι μια νέα εξέλιξη, αλλά μια διαδικασία δεκαετιών που ξεκίνησε το 1979 με την απόκτηση ευρείας αυτονομίας. Η συμφωνία του 2009 αναγνώρισε ρητά το δικαίωμα στην ανεξαρτησία, δημιουργώντας ένα παράδοξο για τη Δανία: να δαπανά διπλωματικό κεφάλαιο για ένα έδαφος που επιδιώκει να απομακρυνθεί από την επιρροή της.

Η στρατηγική αξία και το «χαρτί της Γροιλανδίας»

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η στρατηγική θέση του νησιού μεταξύ Ευρώπης και Βόρειας Αμερικής το καθιστά κρίσιμο κόμβο για το αμερικανικό σύστημα βαλλιστικής αντιπυραυλικής άμυνας. Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η Δανία χρησιμοποίησε το λεγόμενο «Χαρτί της Γροιλανδίας» — η στρατηγική αξιοποίηση του νησιού για την απόκτηση διπλωματικής ισχύος στην Ουάσινγκτον — για να διατηρήσει χαμηλές αμυντικές δαπάνες.

Ωστόσο, οι πρόσφατες απειλές που εκτοξεύει ο πρόεδρος των ΗΠΑ για προσάρτηση της Γροιλανδίας έχουν ανατρέψει τις ισορροπίες. Η Κοπεγχάγη κινδυνεύει πλέον να χάσει το γεωπολιτικό της αποτύπωμα στην Αρκτική, εάν το Νουούκ επιλέξει την πλήρη ανεξαρτησία ή προχωρήσει σε απευθείας συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το οικονομικό βάρος και η εσωτερική αμφισβήτηση

Η οικονομική σχέση των δύο πλευρών παραμένει μονόπλευρη και δαπανηρή για τον δανικό προϋπολογισμό. Η Κοπεγχάγη παρέχει ετήσια επιχορήγηση 4,3 δισεκατομμυρίων κορωνών (610 εκατ. δολάρια), ενώ οι συνολικές δαπάνες για την άμυνα και τη δικαιοσύνη αγγίζουν το 1 δισεκατομμύριο δολάρια ετησίως.

Παράλληλα, η αντιπολίτευση στη Γροιλανδία ζητά πλέον ανοιχτά να παρακαμφθεί η Δανία στις διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον. Αυτή η στάση ενισχύεται από το γεγονός ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει ήδη διορίσει ειδικό απεσταλμένο για το νησί, ενώ εξετάζονται ακόμα και χρηματικές αποζημιώσεις προς τους κατοίκους για να στηρίξουν την απόσχιση.

Η διπλωματική πίεση και το μέλλον του ΝΑΤΟ

Αναλυτές στρατηγικής επισημαίνουν ότι η πρωθυπουργός Μέτε Φρέντερικσεν βρίσκεται σε ένα εξαιρετικά δύσκολο σταυροδρόμι. Από τη μία πλευρά, πρέπει να διατηρήσει τη διπλωματική αξιοπιστία της Δανίας και από την άλλη να μην έρθει σε πλήρη ρήξη με τις ΗΠΑ, σε μια περίοδο που η Ρωσία αποτελεί αυξανόμενη απειλή.

Η Φρέντερικσεν προειδοποίησε πρόσφατα ότι οποιαδήποτε επιθετική ενέργεια κατά μέλους του ΝΑΤΟ θα σήμαινε το τέλος της ασφάλειας που παρέχει η συμμαχία. Παρόλα αυτά, στο εσωτερικό της Δανίας πληθαίνουν οι φωνές που διερωτώνται γιατί η χώρα πρέπει να «γαντζώνεται» σε μια κοινότητα που επιθυμεί τόσο έντονα την αποχώρησή της.

Η επόμενη μέρα των διμερών σχέσεων

Η συνάντηση με τον Μάρκο Ρούμπιο την επόμενη εβδομάδα αναμένεται να ξεκαθαρίσει εάν η Ουάσινγκτον θα συνεχίσει την τακτική των πιέσεων ή αν θα αναζητηθεί μια συμβιβαστική λύση. Η Δανία φαίνεται να εξαντλεί τα αποθέματα υπομονής της, καθώς η Γροιλανδία κινείται σταθερά προς μια τροχιά που την απομακρύνει από την ευρωπαϊκή κηδεμονία.

Το γεωπολιτικό στοίχημα είναι τεράστιο, καθώς μια ενδεχόμενη αλλαγή του status quo στη Γροιλανδία θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα επικίνδυνο προηγούμενο για την εδαφική κυριαρχία μικρότερων εθνών παγκοσμίως. Η Κοπεγχάγη καλείται να αποφασίσει αν θα συνεχίσει να επενδύει σε μια σχέση με αβέβαιο τέλος ή αν θα προετοιμάσει το έδαφος για μια συντεταγμένη αποχώρηση.