Το Ντονέτσκ παραμένει το κύριο εμπόδιο στις ειρηνευτικές συνομιλίες για την Ουκρανία

Οι πρόσφατες συνομιλίες μεταξύ του Ρώσου Προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν και των απεσταλμένων των ΗΠΑ την Τρίτη 3 Δεκεμβρίου 2025, δεν απέφεραν δημόσια πρόοδο σε μια πιθανή ειρηνευτική συμφωνία για την Ουκρανία. Το κύριο εμπόδιο παραμένουν τα «εδαφικά προβλήματα», όπως υποστήριξε ο σύμβουλος του Κρεμλίνου Γιούρι Ουσάκοφ, αναφερόμενος στις ρωσικές διεκδικήσεις σε ολόκληρη την ανατολική περιοχή του Ντονέτσκ, μέρος της οποίας παραμένει σε ουκρανικά χέρια.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακροχρόνιας σύγκρουσης που ξεκίνησε το 2014 με την υποστηριζόμενη από τη Ρωσία αυτονομιστική εξέγερση στο Ντονέτσκ, και κλιμακώθηκε το 2022 με την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η περιοχή, αν και διεθνώς αναγνωρισμένη ως ουκρανική, αποτελεί κεντρικό σημείο διαφωνίας λόγω των ρωσικών διεκδικήσεων και της στρατηγικής της σημασίας.

Γιατί το Ντονέτσκ είναι κρίσιμο στις συνομιλίες

Οι συνομιλίες μεταξύ του Ρώσου Προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν και των απεσταλμένων των ΗΠΑ την Τρίτη 3 Δεκεμβρίου 2025, δεν απέφεραν δημόσια πρόοδο σε μια πιθανή ειρηνευτική συμφωνία για την Ουκρανία. Ο σύμβουλος του Κρεμλίνου Γιούρι Ουσάκοφ υποστήριξε ότι τα «εδαφικά προβλήματα» ήταν το κύριο εμπόδιο, αναφερόμενος στις ρωσικές διεκδικήσεις σε ολόκληρη την ανατολική περιοχή του Ντονέτσκ. Σχεδόν όλες οι χώρες αναγνωρίζουν το Ντονέτσκ ως μέρος της Ουκρανίας, αλλά είναι μία από τις τέσσερις περιοχές στην ανατολική Ουκρανία που η Μόσχα δήλωσε ότι προσάρτησε το 2022, μετά από δημοψηφίσματα που απορρίφθηκαν από το Κίεβο και τις δυτικές χώρες ως «ψευδή».

Ο Πούτιν δήλωσε το 2022, όταν έστειλε στρατεύματα στην Ουκρανία, ότι στόχος του ήταν «να προστατεύσει ανθρώπους που υφίστανται εκφοβισμό και γενοκτονία… τα τελευταία οκτώ χρόνια». Η Ουκρανία και οι σύμμαχοί της χαρακτήρισαν τη δήλωσή του ως ψευδή πρόφαση για έναν πόλεμο αποικιοκρατικού τύπου κατάκτησης. Η διεκδίκηση του Πούτιν ήταν μια αναφορά στο πώς η Ουκρανία αντιστάθηκε στους υποστηριζόμενους από τη Ρωσία αυτονομιστές στις περιοχές Ντονέτσκ και Λουχάνσκ, οι οποίοι αποσπάστηκαν από τον ουκρανικό κυβερνητικό έλεγχο το 2014 και κατέλαβαν τμήματα εδάφους. Στη σύγκρουση που ακολούθησε στην ανατολική Ουκρανία, οι πλευρές αντάλλαξαν κατηγορίες για βομβαρδισμούς πόλεων και αμάχων. Η Μόσχα επικαλέστηκε τον μεγάλο ρωσόφωνο πληθυσμό της περιοχής για να δηλώσει ότι είχε ηθικό καθήκον να παρέμβει το 2022. Το Κίεβο δήλωσε ότι δεν είχε άλλη επιλογή από το να απαντήσει με βία το 2014 για να προστατεύσει την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας και κατηγόρησε επίσης τις αυτονομιστικές δυνάμεις για βομβαρδισμούς πόλεων και αμάχων.

Τα Ηνωμένα Έθνη εκτιμούν ότι 3.106 άμαχοι σκοτώθηκαν και στις δύο πλευρές στις μάχες μεταξύ των ουκρανικών κυβερνητικών δυνάμεων και των αυτονομιστών μεταξύ 2014 και αρχών του 2022, και ότι έως και 9.000 άμαχοι τραυματίστηκαν. Ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε στο Fox News ότι ο πόλεμος αφορά πλέον το 20% – ή λίγο πάνω από 5.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα – του Ντονέτσκ που η Ρωσία δεν ελέγχει αλλά θέλει.

Η στρατηγική σημασία της περιοχής

Το υπόλοιπο Ντονέτσκ που εποφθαλμιά η Ρωσία περιλαμβάνει τις πόλεις Σλοβιάνσκ και Κραματόρσκ, οι οποίες χαρακτηρίζονται ως «οχυρωμένες πόλεις» και χρησιμοποιούνται από τον ουκρανικό στρατό ως κέντρα από το 2014. Αυτές οι πόλεις είναι ζωτικής σημασίας για την άμυνα του Κιέβου στο υπόλοιπο της Ουκρανίας, καθώς η περιοχή δυτικά του Ντονέτσκ είναι πολύ πιο επίπεδη, με τεράστια ανοιχτά πεδία, γεγονός που θα διευκόλυνε τη Ρωσία να προχωρήσει πέρα από το Ντονέτσκ και να καταλάβει εδάφη στην ανατολική όχθη του ποταμού Δνείπερου. Οι πόλεις αποτελούν μέρος μιας βαριά οχυρωμένης γραμμής άμυνας, συμπεριλαμβανομένων χαρακωμάτων, αντιαρματικών εμποδίων, καταφυγίων και ναρκοπεδίων που βρίσκονται γύρω τους.

Ο Ουκρανός Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι η παράδοση του υπόλοιπου Ντονέτσκ θα ήταν παράνομη χωρίς δημοψήφισμα και θα έδινε στη Ρωσία μια πλατφόρμα για να εξαπολύσει μελλοντικές επιθέσεις βαθύτερα στην Ουκρανία. Το Κίεβο φοβάται ότι αν παραδώσει το υπόλοιπο Ντονέτσκ, η Ρωσία θα επανεξοπλιστεί και κάποια στιγμή θα χρησιμοποιήσει το Ντονέτσκ για να προχωρήσει δυτικά. Και οι δύο πλευρές έχουν υποστεί βαριές απώλειες και έχουν δαπανήσει τεράστια ποσά χρημάτων και εξοπλισμού για τις μάχες στο Ντονέτσκ, συμπεριλαμβανομένης της πόλης Μπαχμούτ, όπου η Ρωσία έριξε δεκάδες χιλιάδες κατάδικους μετατραπέντες σε μισθοφόρους, σε αυτό που έγινε γνωστό ως «κρεατομηχανή».

Οι αναλυτές του Institute for the Study of War, με έδρα τις ΗΠΑ, εκτιμούν τον Οκτώβριο του 2025 ότι ο ρυθμός προέλασης της Ρωσίας δεν υποδηλώνει άμεση κατάληψη του υπόλοιπου Ντονέτσκ, αλλά προβλέπουν μια πιθανή κατάληψη έως τον Αύγουστο του 2027, εάν διατηρηθεί ο τρέχων ρυθμός. Αυτή η πρόβλεψη υπογραμμίζει τη μακροπρόθεσμη φύση της σύγκρουσης και τις συνεχιζόμενες προκλήσεις για την Ουκρανία. Οι Ρώσοι διοικητές είναι πιο αισιόδοξοι. Ο Βαλέρι Γκερασίμοφ, αρχηγός του Γενικού Επιτελείου, δήλωσε την Κυριακή 1 Δεκεμβρίου 2025, στον Πούτιν ότι οι δυνάμεις της Μόσχας προχωρούσαν σε ολόκληρη την πρώτη γραμμή και εργάζονταν για την πλήρη κατάληψη του Ντονμπάς.

Οικονομικές και πολιτικές επιπτώσεις

Το Ντονέτσκ φιλοξενεί λιμάνια, σιδηροδρόμους και άλλες βαριές βιομηχανίες. Κάποτε αντιπροσώπευε περισσότερο από το ήμισυ της παραγωγής άνθρακα, τελικού χάλυβα, οπτάνθρακα, χυτοσιδήρου και χάλυβα της Ουκρανίας, αλλά πολλά ορυχεία και εγκαταστάσεις έχουν καταστραφεί στον πόλεμο. Το Ντονέτσκ διαθέτει επίσης σπάνιες γαίες, τιτάνιο και ζιρκόνιο – μια πηγή εσόδων για όποιον το ελέγχει. Η μοίρα του Ντονέτσκ είναι ένας παράγοντας που πιθανότατα θα διαμορφώσει την ιστορική κληρονομιά του Πούτιν και του Ζελένσκι.

Ο Πούτιν έχει παρουσιάσει τον εαυτό του ως τον υπερασπιστή των Ρώσων όπου κι αν βρίσκονται. Η εξασφάλιση ολόκληρου του Ντονέτσκ είναι κεντρική σε αυτή την αφήγηση. Ο Ζελένσκι ανέλαβε την εξουσία το 2019 υποσχόμενος να τερματίσει τον πόλεμο στην ανατολική Ουκρανία. Από το 2022, έχει αποκτήσει τη φήμη του αψηφώντας υπερασπιστή της υποδεέστερης και αριθμητικά κατώτερης Ουκρανίας απέναντι σε έναν πολύ μεγαλύτερο, εχθρικό γείτονα. Η παράδοση του Ντονέτσκ χωρίς μάχη – η παραχώρηση εδάφους όπου ζουν τουλάχιστον ένα τέταρτο του εκατομμυρίου Ουκρανών – θα μπορούσε να αποδοθεί ως προδοσία από τους Ουκρανούς, πολλοί από τους οποίους έχουν χάσει συγγενείς στο πεδίο της μάχης. Μια στενή πλειοψηφία των Ουκρανών εξακολουθεί να αντιτίθεται σε εδαφικές παραχωρήσεις, σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση του Διεθνούς Ινστιτούτου Κοινωνιολογίας του Κιέβου.

Ουκρανοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του Ζελένσκι, έχουν απορρίψει την προοπτική παράδοσης εδαφών που ελέγχει το Κίεβο στο πλαίσιο οποιασδήποτε ειρηνευτικής συμφωνίας. Ο Ζελένσκι λέει ότι δεν έχει εντολή να παραχωρήσει εδάφη και ότι εκτάσεις κρατικής γης δεν μπορούν να ανταλλάσσονται σαν να ήταν ιδιωτική του περιουσία. Σύμφωνα με το σύνταγμα της Ουκρανίας, οι εδαφικές αλλαγές πρέπει να διευθετούνται με δημοψήφισμα που μπορεί να προκηρυχθεί αν συγκεντρώσει τις υπογραφές 3 εκατομμυρίων εκλογέων σε τουλάχιστον τα δύο τρίτα των περιοχών της Ουκρανίας. Ο νυν πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει επικρίνει την ιδέα ότι αυτό που ονόμασε ανταλλαγή εδαφών θα απαιτούσε δημοψήφισμα και δήλωσε ότι «θα υπάρξει κάποια ανταλλαγή εδαφών».

Η επόμενη μέρα για τις εδαφικές διεκδικήσεις

Η μοίρα του Ντονέτσκ παραμένει ένα από τα πιο πολυσύνθετα και ευαίσθητα ζητήματα στις συνεχιζόμενες προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Οι βαθιές στρατηγικές, οικονομικές και πολιτικές επιπτώσεις για Ρωσία και Ουκρανία, σε συνδυασμό με τις συνταγματικές διατάξεις του Κιέβου, καθιστούν την επίτευξη συμφωνίας εξαιρετικά δύσκολη. Το Ντονέτσκ δεν είναι απλώς ένα κομμάτι γης, αλλά ένα κεντρικό σημείο τριβής που καθορίζει την εθνική ταυτότητα και το μέλλον και των δύο χωρών.