- Η G20 εξέδωσε διακήρυξη παρά το μποϊκοτάζ των ΗΠΑ, ενισχύοντας τον πολυμερή διάλογο.
- Η Νότια Αφρική επέδειξε διπλωματική δύναμη ως προεδρεύουσα χώρα.
- Οι ΗΠΑ κατηγόρησαν τη Νότια Αφρική για υπονόμευση της συναίνεσης.
- Η διακήρυξη έθιξε κρίσιμα ζητήματα όπως κλιματική αλλαγή και ανισότητα.
- Υπάρχουν ανησυχίες για το μέλλον της G20 υπό την προεδρία των ΗΠΑ το 2026.
Η Ομάδα των Είκοσι (G20) κορυφαίων οικονομιών πέτυχε μια σπάνια νίκη για τον πολυμερή διάλογο αυτό το Σαββατοκύριακο (22-23 Νοεμβρίου), ξεπερνώντας το μποϊκοτάζ και τις αντιρρήσεις του πιο ισχυρού μέλους της, των Ηνωμένων Πολιτειών. Η Νότια Αφρική, ως προεδρεύουσα χώρα, κατάφερε να εκδώσει μια διακήρυξη με τη στήριξη όλων πλην δύο μελών, αψηφώντας τις προειδοποιήσεις της Ουάσιγκτον και ενισχύοντας το μέλλον του οργανισμού.
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας περιόδου αυξανόμενων εντάσεων και αμφισβητήσεων για την αποτελεσματικότητα των πολυμερών θεσμών, ειδικά εν μέσω γεωπολιτικών ανακατατάξεων και της ενισχυμένης τάσης για εθνικιστικές πολιτικές. Η ικανότητα της G20 να επιτύχει συναίνεση, παρά τις έντονες διαφωνίες, υπογραμμίζει τη διαρκή σημασία των διεθνών συνεργασιών για την αντιμετώπιση παγκόσμιων προκλήσεων.
Η επιτυχία της Νοτίου Αφρικής και η αντίδραση των ΗΠΑ
Η σύνοδος κορυφής της G20, που φιλοξενήθηκε από τη Νότια Αφρική στο Γιοχάνεσμπουργκ στις 22 και 23 Νοεμβρίου, χαρακτηρίστηκε από την απουσία του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επέβαλε μποϊκοτάζ λόγω ψευδών ισχυρισμών περί κακομεταχείρισης της λευκής μειονότητας της χώρας. Παρά τις προειδοποιήσεις της Ουάσιγκτον, η Νότια Αφρική κατάφερε να συσπειρώσει όλα τα μέλη πλην των ΗΠΑ και της Αργεντινής για την έκδοση μιας κοινής διακήρυξης, διαψεύδοντας τις προβλέψεις πολλών αναλυτών που αμφέβαλλαν για την επίτευξη συμφωνίας. Η επιτυχία αυτή ενίσχυσε τη θέση του οργανισμού, ο οποίος επί χρόνια πάλευε να επιτύχει ουσιαστικές συμφωνίες.
Η αντίδραση των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν έντονη, με τον Λευκό Οίκο να κατηγορεί τη Νότια Αφρική ότι «εργαλειοποίησε» την προεδρία της για να υπονομεύσει τις ιδρυτικές αρχές της G20 περί ομόφωνης συναίνεσης. Ο νυν πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι θα αποκαταστήσει τη «νομιμότητα» του οργανισμού κατά τη διάρκεια της προεδρίας των ΗΠΑ το 2026. Μάλιστα, ο Πρόεδρος της Νότιας Αφρικής, Σίριλ Ραμαφόζα, απέρριψε αμερικανική προσφορά να παραδώσει την εκ περιτροπής προεδρία της G20 σε κατώτερο διπλωμάτη, με την τελετή να πραγματοποιείται μεταξύ ισότιμων διπλωματών την εβδομάδα 8-14 Δεκεμβρίου.
Τα θέματα που τέθηκαν στο επίκεντρο
Η διακήρυξη της G20 έθιξε κρίσιμα ζητήματα που συχνά διχάζουν τα μέλη, όπως η κλιματική αλλαγή και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Επιπλέον, πρότεινε τη δημιουργία της πρώτης παγκόσμιας επιτροπής για την αντιμετώπιση της ανισότητας, ένα θέμα που, σύμφωνα με τον Nabil Ahmed της Oxfam, «τέθηκε στο επίκεντρο της διεθνούς ατζέντας» για πρώτη φορά σε συνάντηση παγκόσμιων ηγετών. Η συζήτηση για το χρέος των φτωχών χωρών αποτέλεσε επίσης ένα σημαντικό σημείο της ατζέντας, με τις χώρες να αναζητούν τρόπους να βοηθήσουν τα φτωχά έθνη να αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή και το εξωτερικό χρέος.
Προτεινόμενο Η G20 τονίζει τη σοβαρότητα της κλιματικής αλλαγής, απαντώντας στον νυν πρόεδρο Τραμπ
Το μέλλον της G20 υπό την προεδρία των ΗΠΑ
Παρά την επιτυχία της Νοτίου Αφρικής, υπάρχει ο κίνδυνος μεγάλο μέρος του έργου που επιτεύχθηκε στο Γιοχάνεσμπουργκ να αναιρεθεί, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν την προεδρία της G20 το 2026. Η Ουάσιγκτον αναμένεται να περιορίσει την εστίαση της G20 κατά τη διάρκεια της προεδρίας της, η οποία συμπίπτει με την 250ή επέτειο των ΗΠΑ, μόνο στη σύνοδο κορυφής των ηγετών και στο χρηματοοικονομικό φόρουμ. Αυτό σημαίνει ότι άλλες ομάδες εργασίας και υπουργικές συναντήσεις για την ενέργεια, την υγεία και το περιβάλλον ενδέχεται να εγκαταλειφθούν.
Σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει τα σχέδια, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Παγκόσμια Τράπεζα εξακολουθούν να προσκαλούνται, αλλά η Ουάσιγκτον σχεδιάζει να εξαιρέσει τους οργανισμούς των Ηνωμένων Εθνών. Ωστόσο, αναλυτές όπως ο Josh Lipsky του Atlantic Council, εκτιμούν ότι η G20 θα παραμείνει ένα σημαντικό φόρουμ σε περιόδους κρίσης, ανεξάρτητα από την παρουσία συγκεκριμένων ηγετών. Επίσης, ο Eric LeCompte, σύμβουλος του ΟΗΕ, σημειώνει ότι υπάρχουν αλληλεπικαλύψεις στην ατζέντα των ΗΠΑ και της Νοτίου Αφρικής σε βασικούς τομείς όπως η ανάπτυξη, η οικονομική ανάπτυξη και η χρηματοπιστωτική σταθερότητα, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε συνέχεια του έργου σε ορισμένους τομείς.
Η επόμενη μέρα για τον πολυμερή διάλογο
Η διακήρυξη της G20 στο Γιοχάνεσμπουργκ αποτελεί μια ισχυρή δήλωση υπέρ του πολυμερούς διαλόγου, ακόμη και ενάντια στις αντιρρήσεις του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, όπως υπογράμμισε ο πρόεδρος της Βραζιλίας, Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα. Η επίδειξη ενότητας από την πλειονότητα των μελών της G20, παρά τις διπλωματικές πιέσεις, δείχνει μια πιθανή νέα προσέγγιση στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που θέτουν ορισμένοι ηγέτες. Ενώ η προεδρία των ΗΠΑ το 2026 μπορεί να φέρει αλλαγές, η δύναμη της συλλογικής δράσης και η ανάγκη για διεθνή συνεργασία παραμένουν κυρίαρχες.
