Ουκρανία: Σε απόσταση αναπνοής η ειρηνευτική συμφωνία – Τα δύο κρίσιμα «αγκάθια»

Ο απεσταλμένος του προέδρου των ΗΠΑ, Κιθ Κέλογκ, δήλωσε ότι η συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία βρίσκεται στα «τελευταία 10 μέτρα», με τις διαπραγματεύσεις να επικεντρώνονται πλέον στο καθεστώς του Ντονμπάς και του πυρηνικού σταθμού στη Ζαπορίζια. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, οι συνολικές απώλειες και από τις δύο πλευρές έχουν ξεπεράσει τα 2 εκατομμύρια άτομα, καθιστώντας την ανάγκη για διπλωματική λύση πιο επιτακτική από ποτέ.

Η τρέχουσα γεωπολιτική κρίση, η οποία ξεκίνησε με τη ρωσική εισβολή τον Φεβρουάριο του 2022, αποτελεί τη φονικότερη σύγκρουση στην Ευρώπη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το γεωπολιτικό αποτύπωμα της αναμέτρησης έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη αντιπαράθεση μεταξύ Ρωσίας και Δύσης από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, με τις διμερείς σχέσεις να βρίσκονται σε οριακό σημείο. Η προσπάθεια επίλυσης έρχεται ως συνέχεια μιας οκταετούς σύγκρουσης στο Ντονμπάς, η οποία προηγήθηκε της πλήρους κλίμακας εισβολής, διαμορφώνοντας ένα σύνθετο διπλωματικό υπόβαθρο.

Το εδαφικό καθεστώς και η «μάχη» για το Ντονμπάς

Ο Κιθ Κέλογκ, μιλώντας στο Εθνικό Αμυντικό Φόρουμ Ρίγκαν, υπογράμμισε ότι το μέλλον της περιοχής του Ντονμπάς —που αποτελείται από το Ντονέτσκ και το Λουχάνσκ— παραμένει το κύριο σημείο τριβής. Παρά το γεγονός ότι οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, το πλήρες αδιέξοδο για το εδαφικό καθεστώς παραμένει ορατό, καθώς η Ρωσία ελέγχει αυτή τη στιγμή περίπου το 19,2% της ουκρανικής επικράτειας. Ο Κέλογκ τόνισε ότι αν διευθετηθεί το ζήτημα των εδαφών, τα υπόλοιπα σκέλη της συμφωνίας θα μπορέσουν να προχωρήσουν με σχετική ευκολία.

Ο πυρηνικός σταθμός της Ζαπορίζια ως ενεργειακός κόμβος

Το δεύτερο κρίσιμο ζήτημα αφορά τον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια, τον μεγαλύτερο στην Ευρώπη, ο οποίος βρίσκεται υπό ρωσικό έλεγχο. Οι αμερικανικές προτάσεις περιλαμβάνουν την επαναλειτουργία του σταθμού υπό την εποπτεία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ). Η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια σχεδιάζεται να διανέμεται ισομερώς μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, μια κίνηση που στοχεύει στην αποκατάσταση της ενεργειακής σταθερότητας στην περιοχή, ενώ οι αντιδραστήρες παραμένουν επί του παρόντος σε κατάσταση ψυχρής απενεργοποίησης.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής, η εμπλοκή προσώπων όπως ο Τζάρεντ Κούσνερ στη σύνταξη της συμφωνίας υποδηλώνει μια στροφή προς την ρεαλιστική διπλωματία. Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών επισημαίνεται ότι η προσωπική εμπλοκή του γαμπρού του προέδρου των ΗΠΑ θεωρείται καταλυτική από το Κρεμλίνο για την οριστικοποίηση των 27 σημείων της πρότασης, τα οποία παραμένουν μακριά από τη δημοσιότητα.

Η επόμενη μέρα των διαπραγματεύσεων

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, επιβεβαίωσε ότι είχε μια «ουσιαστική» τηλεφωνική επικοινωνία με τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ, ενισχύοντας την αίσθηση ότι η διαδικασία εισέρχεται στην τελική ευθεία. Παρά την αισιοδοξία, το μέγεθος των απωλειών, που υπολογίζονται σε 2 εκατομμύρια νεκρούς και τραυματίες, υπενθυμίζει το τρομακτικό κόστος της σύγκρουσης. Η διεθνής κοινότητα αναμένει πλέον αν οι δύο πλευρές θα καταφέρουν να γεφυρώσουν το χάσμα στα «τελευταία 10 μέτρα» της διαπραγμάτευσης, πριν από την αλλαγή της ηγεσίας στην Ουάσιγκτον τον Ιανουάριο.