- Η εμπορική συμφωνία ΕΕ-Mercosur αντιμετωπίζει σοβαρά εμπόδια λίγο πριν την υπογραφή της.
- Οι διαπραγματεύσεις έχουν διαρκέσει 25 χρόνια, αλλά η προστασία των ευρωπαϊκών αγροτικών αγορών παραμένει αγκάθι.
- Γαλλία και Πολωνία εκφράζουν έντονες αντιδράσεις, ζητώντας ισχυρότερες διασφαλίσεις.
- Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αντιμετωπίζει εσωτερικές διαφωνίες και νομικές προσφυγές.
- Η σύνοδος κορυφής των ηγετών της ΕΕ στις 18-19 Δεκεμβρίου θα είναι κρίσιμη για την τελική έκβαση.
Η αισιοδοξία για την οριστικοποίηση της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-Mercosur φθίνει, καθώς νέες αντιδράσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και δισταγμοί σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες απειλούν να εκτροχιάσουν την υπογραφή της πριν τα Χριστούγεννα. Παρά τις διαπραγματεύσεις που διήρκησαν 25 χρόνια, η συμφωνία αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια, με την προστασία των ευρωπαϊκών αγροτικών αγορών να αποτελεί το μεγαλύτερο αγκάθι.
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακράς διαπραγματευτικής διαδικασίας 25 ετών, η οποία έχει χαρακτηριστεί από ανατροπές και έντονες αντιπαραθέσεις μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Mercosur (Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη, Ουρουγουάη). Το παρασκήνιο της υπόθεσης αποκαλύπτει τις βαθιές διαιρέσεις εντός της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά την προστασία των ευρωπαϊκών αγροτικών συμφερόντων, ένα ζήτημα που έχει αναδειχθεί σε κεντρικό σημείο τριβής.
Οι τελευταίες εξελίξεις και τα εμπόδια
Η αρχική αισιοδοξία που επικρατούσε στις Βρυξέλλες για την επίτευξη της μαμούθ εμπορικής συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Mercosur πριν το τέλος του έτους, έχει πλέον δώσει τη θέση της στην ανησυχία. Το μεγαλύτερο εμπόδιο παραμένει η έγκριση ενός μηχανισμού διασφάλισης, ο οποίος θα προστατεύει τις ευρωπαϊκές αγροτικές αγορές από μια ξαφνική εισροή προϊόντων από το μπλοκ της Mercosur. Αυτές οι διασφαλίσεις, που διαμορφώθηκαν σε συνεννόηση με το Παρίσι και παρουσιάστηκαν στις αρχές Οκτωβρίου, αρχικά φάνηκαν επαρκείς για να καθησυχάσουν τους σκεπτικιστές πολιτικούς και αγρότες στη Γαλλία και την Πολωνία.
Ωστόσο, η διάθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και σε ορισμένες πρωτεύουσες έχει γίνει ιδιαίτερα ευμετάβλητη. Με τον χρόνο να πιέζει για την προγραμματισμένη υπογραφή της συμφωνίας στις 20 Δεκεμβρίου στη Βραζιλία από την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η πορεία προς ένα επιτυχημένο αποτέλεσμα στενεύει. Ο πρεσβευτής της Βραζιλίας στην ΕΕ, Πέδρο Μιγκέλ ντα Κόστα ε Σίλβα, παραμένει αισιόδοξος ότι η συμφωνία, η οποία θα δημιουργήσει μια ζώνη ελεύθερου εμπορίου 800 εκατομμυρίων ανθρώπων, μπορεί ακόμα να ολοκληρωθεί, όπως δήλωσε σε εκδήλωση στις Βρυξέλλες την προηγούμενη εβδομάδα. Για να κλείσει η συμφωνία εγκαίρως, όλα πρέπει να κυλήσουν ομαλά. Πρώτα, οι Ευρωπαίοι νομοθέτες πρέπει να εγκρίνουν τις πρόσθετες διασφαλίσεις, στη συνέχεια το Συμβούλιο, ο διακυβερνητικός κλάδος της ΕΕ, πρέπει να δώσει την έγκρισή του για την ευρύτερη συμφωνία, και τέλος, η Επιτροπή πρέπει να την υπογράψει.
Οι αντιδράσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει γίνει μάρτυρας χαοτικών σκηνών τις τελευταίες ημέρες, καθώς οι ευρωβουλευτές που υποστηρίζουν τη συμφωνία με τη Mercosur προσπάθησαν, ανεπιτυχώς, να επισπεύσουν μια ψηφοφορία για την έγκριση των διασφαλίσεων. Αν και φαινομενικά αποτελεί ένα τεχνικό μέτρο, το κείμενο των διασφαλίσεων είναι μια κρίσιμη πολιτική προϋπόθεση για τον Πρόεδρο της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, προκειμένου να στηρίξει τη συνολική συμφωνία. Το Συμβούλιο έχει ολοκληρώσει τις εργασίες του σχετικά με τις διασφαλίσεις και αναμένει την κίνηση του Κοινοβουλίου. Το κείμενο αναμένεται να τεθεί σε ψηφοφορία σε επιτροπή του Κοινοβουλίου στις 8 Δεκεμβρίου, ακολουθούμενη από μια ψηφοφορία στην ολομέλεια στις 16 Δεκεμβρίου, μόλις τέσσερις ημέρες πριν από την προγραμματισμένη τελετή υπογραφής.
«Διαπραγματευόμαστε αυτή τη συμφωνία επί 25 χρόνια και τώρα μας λένε ότι πρέπει να δράσουμε γρήγορα», δήλωσε η Σελίν Ιμάρτ, Γαλλίδα ευρωβουλευτής από την ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος και αγρότισσα. Προσθέτοντας στις ανησυχίες, πάνω από 140 νομοθέτες ζήτησαν την έκδοση ψηφίσματος για νομική γνωμοδότηση από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με το εάν η συνολική συμφωνία είναι συμβατή με τις ευρωπαϊκές συνθήκες. Αυτό θα μπορούσε να παραλύσει την έγκριση των διασφαλίσεων από το Κοινοβούλιο μέχρι να αποφανθεί το δικαστήριο, το οποίο είναι γνωστό για τις μακροχρόνιες διαδικασίες του. Η Πρόεδρος του Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, απέρριψε το αίτημα, με το σκεπτικό ότι το Συμβούλιο δεν είχε ακόμη αποφανθεί για τη συμφωνία. Οι νομοθέτες έχουν επικρίνει την απόφαση και τώρα ζητούν περαιτέρω εξηγήσεις από τη νομική υπηρεσία του Κοινοβουλίου σχετικά με το εάν η Μέτσολα υπερέβη τις εξουσίες της.
Οι διπλωματικές πιέσεις και η πολωνική αντίσταση
Με τον νυν πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να ασκεί πιέσεις στην Ευρώπη, χώρες όπως η Ολλανδία και η Ιταλία έχουν αποδεχθεί ότι η συμφωνία θα προσέφερε μια ευπρόσδεκτη ώθηση στους εξαγωγείς του μπλοκ που αντιμετωπίζουν προβλήματα. Ακόμη και ο Μακρόν υιοθέτησε έναν συμφιλιωτικό τόνο μετά τη συνάντησή του με τον Βραζιλιάνο ομόλογό του, Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, στις αρχές Νοεμβρίου. Ωστόσο, στο Συμβούλιο, όπου απαιτείται ειδική πλειοψηφία των χωρών της ΕΕ για την έγκριση της συμφωνίας, η μάχη δεν έχει ακόμη κερδηθεί. Η Πολωνία, μία από τις χώρες που οι Βρυξέλλες ήλπιζαν να κατευνάσουν με τους νέους κανόνες διασφάλισης, επανέλαβε αυτή την εβδομάδα την αντίθεσή της. «Η θέση μας είναι σαφώς καθορισμένη: θα ψηφίσουμε κατά, παρά τη συμφωνία για τις διασφαλίσεις που έχει επιτευχθεί», δήλωσε τη Δευτέρα ο Μίχαλ Μπαρανόφσκι, υφυπουργός Οικονομικής Ανάπτυξης της Πολωνίας.
Αυτό που ανησυχεί τους αναλυτές είναι η έλλειψη συντονισμού και η εσωτερική ασυνέπεια που παρατηρείται στις δημόσιες τοποθετήσεις των Ευρωπαίων αξιωματούχων. Η αγορά φαίνεται να προεξοφλεί μια καθυστέρηση ή ακόμα και μια πιθανή αποτυχία της συμφωνίας, γεγονός που θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά την αξιοπιστία της ΕΕ ως παγκόσμιου εμπορικού εταίρου. Η σύγχυση στο ανώτατο επίπεδο δεν βοήθησε επίσης. Στην τελευταία σύνοδο κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών τον Οκτώβριο, ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ανακοίνωσε πρόωρα ότι οι ηγέτες της ΕΕ είχαν ομόφωνα υποστηρίξει την επίμαχη συμφωνία. Αυτό ανάγκασε τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, να διευκρινίσει ότι είχε απλώς επιδιώξει να αξιολογήσει τα επόμενα βήματα με τους Ευρωπαίους ηγέτες. Η Γαλλία ακολούθησε ζητώντας νέες διαβεβαιώσεις ότι η ευρωπαϊκή αγορά θα προστατευθεί από γεωργικά προϊόντα που δεν πληρούν τα πρότυπα του μπλοκ.
Η επόμενη μέρα και το κρίσιμο summit
Εάν η διαδικασία έγκρισης δεν έχει ήδη εκτροχιαστεί μέχρι τότε, η σύνοδος κορυφής των ηγετών της ΕΕ στις 18-19 Δεκεμβρίου στις Βρυξέλλες θα μπορούσε ακόμα να προσφέρει κάποιο δράμα της τελευταίας στιγμής, πριν η φον ντερ Λάιεν μπορέσει να πάρει την πτήση για τη Βραζιλία. Η Σελίν Ιμάρτ, η Γαλλίδα ευρωβουλευτής, πρόσθεσε χαρακτηριστικά: «Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει ήδη τα εισιτήριά της για τη Βραζιλία. Εναπόκειται σε εμάς να διασφαλίσουμε ότι θα πάει εκεί μόνο για διακοπές». Η κατάσταση παραμένει ρευστή, με τις πιθανότητες για μια άμεση υπογραφή να μειώνονται, ενώ η πίεση για την εξεύρεση κοινά αποδεκτών λύσεων εντείνεται.
