Ζαπορίζια: Επανεκκίνηση του πυρηνικού σταθμού 18 μήνες μετά τη λήξη του πολέμου

Ο επικεφαλής του υπό ρωσικό έλεγχο πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια δήλωσε ότι η εγκατάσταση θα μπορούσε να τεθεί ξανά σε λειτουργία έως τα μέσα του 2027, υπό την προϋπόθεση του άμεσου τερματισμού των εχθροπραξιών. Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA) παρακολουθεί στενά τις κρίσιμες επισκευές στις γραμμές ηλεκτροδότησης, καθώς ο μεγαλύτερος σταθμός της Ευρώπης παραμένει σε κατάσταση ψυχρής διακοπής.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της παρατεταμένης αδράνειας του σταθμού, ο οποίος βρίσκεται υπό ρωσική κατοχή από τον Μάρτιο του 2022. Καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται, η κατάσταση ψυχρής διακοπής (cold shutdown) — μια διαδικασία όπου οι αντιδραστήρες παραμένουν ανενεργοί αλλά απαιτούν συνεχή ψύξη για την αποφυγή τήξης — αποτελεί την τρέχουσα πραγματικότητα για τη μονάδα, η οποία πλέον δεν παράγει ηλεκτρική ενέργεια αλλά καταναλώνει εξωτερικό ρεύμα για λόγους ασφαλείας.

Το χρονοδιάγραμμα των 18 μηνών για την παραγωγή ενέργειας

Σύμφωνα με όσα μεταδίδει το Reuters, ο επικεφαλής του σταθμού, Ραμίλ Γκαλίγιεφ, προσδιόρισε ότι η διαδικασία επανεκκίνησης απαιτεί περίπου ενάμιση χρόνο προετοιμασίας από τη στιγμή που θα επέλθει η ειρήνη. «Αν ο πόλεμος τελειώσει αύριο, θα είμαστε έτοιμοι για εκκίνηση στα μέσα του 2027», δήλωσε χαρακτηριστικά, θέτοντας ως ορόσημο την πλήρη αποκατάσταση της λειτουργικής ικανότητας των έξι αντιδραστήρων.

Η δήλωση αυτή συμπίπτει με μια περίοδο έντονων διπλωματικών διεργασιών, καθώς το ειρηνευτικό σχέδιο που συζητείται σε διεθνές επίπεδο περιλαμβάνει συχνά το καθεστώς της Ζαπορίζια ως κομβικό σημείο διαπραγμάτευσης. Ωστόσο, η ρωσική πλευρά επιμένει ότι η αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από γειτονικές περιοχές αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για οποιαδήποτε μόνιμη διευθέτηση.

Τεχνικές προκλήσεις και υποδομές ασφαλείας

Πέρα από το πολιτικό σκέλος, ο Γκαλίγιεφ υπογράμμισε ότι υπάρχουν «σοβαρά ζητήματα» που πρέπει να επιλυθούν πριν ο σταθμός συνδεθεί ξανά με το δίκτυο. Μεταξύ αυτών είναι η αναπλήρωση της δεξαμενής ψύξης και η πλήρης αποκατάσταση των σιδηροδρομικών γραμμών που εξυπηρετούν την εγκατάσταση. Η ασφάλεια της ψύξης παραμένει το υπ’ αριθμόν ένα ρίσκο, ειδικά μετά τις πρόσφατες περιπτώσεις όπου ο σταθμός λειτουργούσε με μία μόνο εξωτερική γραμμή ηλεκτροδότησης.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αναλυτών στρατηγικής που παρακολουθούν την ενεργειακή κρίση, η τεχνική πολυπλοκότητα της επανεκκίνησης ενός πυρηνικού εργοστασίου που έχει μείνει ανενεργό για χρόνια είναι τεράστια. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ενέργειας ότι η διάβρωση των υλικών και η ανάγκη για πιστοποίηση ασφαλείας από διεθνείς οργανισμούς θα μπορούσαν να παρατείνουν περαιτέρω το χρονοδιάγραμμα, ακόμα και αν οι εχθροπραξίες παύσουν άμεσα.

Η κρίσιμη επιτήρηση από τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας

Αυτή τη στιγμή, στον σταθμό βρίσκονται σε εξέλιξη επισκευές στις γραμμές ηλεκτροδότησης υπό την επίβλεψη κλιμακίου της IAEA. Οι εργασίες αυτές αναμένεται να διαρκέσουν μερικές ημέρες και θεωρούνται ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση των συστημάτων ασφαλείας σε λειτουργία. Η παρουσία των διεθνών παρατηρητών λειτουργεί ως δικλείδα ασφαλείας, καθώς Μόσχα και Κίεβο ανταλλάσσουν τακτικά κατηγορίες για βομβαρδισμούς κοντά στην εγκατάσταση.

Η επόμενη μέρα για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης

Η πιθανή επιστροφή της Ζαπορίζια στο ενεργειακό ισοζύγιο της περιοχής θα αποτελούσε σημαντική ανάσα για την Ουκρανία και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, δεδομένου ότι πρόκειται για τον μεγαλύτερο σταθμό της ηπείρου. Ωστόσο, οι προκλήσεις παραμένουν γεωπολιτικές όσο και τεχνικές. Η διεθνής κοινότητα παραμένει σε κατάσταση επιφυλακής, καθώς οποιοδήποτε ατύχημα κατά τη διάρκεια της τρέχουσας φάσης συντήρησης θα μπορούσε να έχει ανυπολόγιστες συνέπειες για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία σε ολόκληρη την Ευρασία.