Τσεχία: Δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές στο πλευρό του προέδρου Παβέλ – Η ρήξη για τον υπουργό με το ναζιστικό παρελθόν

Στην Πράγα πραγματοποιήθηκε μαζική συγκέντρωση υποστήριξης προς τον Πρόεδρο Πέτρ Παβέλ, ο οποίος αρνήθηκε να διορίσει υπουργό με ναζιστικές αναφορές στην κυβέρνηση του Αντρέι Μπάμπις. Η κρίση κλιμακώνεται μετά τις καταγγελίες για πολιτικό εκβιασμό και την επίσημη παρέμβαση της Εθνικής Υπηρεσίας Καταπολέμησης Οργανωμένου Εγκλήματος.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της έντονης πολιτικής πόλωσης που επικρατεί στην Τσεχία μετά τις εκλογές του Οκτωβρίου, όπου το λαϊκιστικό κόμμα ANO του Αντρέι Μπάμπις επέστρεψε στην εξουσία. Η θεσμική σύγκρουση μεταξύ ενός φιλοευρωπαίου προέδρου και μιας ευρωσκεπτικιστικής κυβέρνησης αντανακλά το βαθύ χάσμα στην τσεχική κοινωνία σχετικά με τον προσανατολισμό της χώρας.

Η άρνηση διορισμού του Φίλιπ Τούρεκ και το ναζιστικό υπόβαθρο

Ο Πρόεδρος Πέτρ Παβέλ χρησιμοποίησε το δικαίωμα του βέτο για να εμποδίσει την είσοδο του Φίλιπ Τούρεκ στο υπουργικό συμβούλιο, επικαλούμενος ηθικά και δεοντολογικά κωλύματα. Ο Τούρεκ, στέλεχος του δεξιού κόμματος Motorists, είχε βρεθεί στο επίκεντρο κριτικής για φωτογραφίες στις οποίες εμφανιζόταν να κάνει ναζιστικό χαιρετισμό και να κατέχει αντικείμενα με ναζιστικά σύμβολα.

Παρά τις προσπάθειες του Αντρέι Μπάμπις να υποβαθμίσει το ζήτημα, ο Παβέλ παρέμεινε σταθερός στη θέση του, υποστηρίζοντας ότι η παρουσία τέτοιων προσώπων στην κυβέρνηση πλήττει το κύρος της Δημοκρατίας της Τσεχίας διεθνώς. Η στάση αυτή του προέδρου είχε ήδη διαφανεί από τον Δεκέμβριο, όταν άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο βέτο για τον συγκεκριμένο υποψήφιο.

Από την πλευρά του, ο Τούρεκ απέδωσε τη συμπεριφορά του σε «κακό γούστο» και όχι σε ιδεολογική ταύτιση με τον ναζισμό, μια εξήγηση που δεν κρίθηκε επαρκής από την προεδρία. Η ένταση κλιμακώθηκε όταν ο Παβέλ αποκάλυψε ότι δέχθηκε απειλητικά μηνύματα από στελέχη του κυβερνητικού συνασπισμού.

Καταγγελίες για εκβιασμό και η παρέμβαση των αρχών

Η ρήξη πήρε νομικές διαστάσεις όταν ο πρόεδρος κατηγόρησε τον υπουργό Εξωτερικών, Πετρ Ματσίνκα, για απόπειρα εκβιασμού. Σύμφωνα με τον Παβέλ, ο Ματσίνκα έστειλε μηνύματα που προειδοποιούσαν για «συνέπειες» σε περίπτωση που συνεχιστεί η παρεμπόδιση του διορισμού του Τούρεκ.

Η υπόθεση έχει παραπεμφθεί στην Εθνική Υπηρεσία Καταπολέμησης Οργανωμένου Εγκλήματος (NCOZ) για περαιτέρω διερεύνηση, γεγονός που προσδίδει ποινικό χαρακτήρα στην πολιτική αντιπαράθεση. Ο Ματσίνκα απέρριψε τις κατηγορίες, χαρακτηρίζοντας τις συνομιλίες ως μέρος μιας «τυπικής πολιτικής διαπραγμάτευσης».

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής, η κίνηση του Παβέλ να δημοσιοποιήσει τα μηνύματα αποτελεί μια τακτική θωράκισης του θεσμού απέναντι σε πιέσεις από τον νέο κυβερνητικό συνασπισμό. Η κυβέρνηση, η οποία πρόσφατα έλαβε ψήφο εμπιστοσύνης, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια σοβαρή κρίση νομιμοποίησης.

Η λαϊκή κινητοποίηση στην Πλατεία της Παλιάς Πόλης

Την Κυριακή, η Πράγα έγινε μάρτυρας μιας από τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις των τελευταίων ετών, με τη συμμετοχή να εκτιμάται από τους διοργανωτές σε 80.000 έως 90.000 άτομα. Οι διαδηλωτές κατέκλυσαν την Πλατεία της Παλιάς Πόλης και την Πλατεία Βέντσεσλας, εκφράζοντας την αμέριστη συμπαράστασή τους στον Πέτρ Παβέλ.

Πολλοί από τους συμμετέχοντες κρατούσαν σημαίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ουκρανίας, υπογραμμίζοντας την αντίθεσή τους στην ευρωσκεπτικιστική στροφή της κυβέρνησης Μπάμπις. Τα συνθήματα «Στεκόμαστε στο πλευρό του προέδρου» κυριάρχησαν, ενώ υπήρξαν έντονες αποδοκιμασίες για τη συμμετοχή του ακροδεξιού κόμματος SPD στον συνασπισμό.

Οι διοργανωτές ανακοίνωσαν ότι οι κινητοποιήσεις θα επεκταθούν και σε άλλες πόλεις της χώρας στις 15 Φεβρουαρίου. Η μαζικότητα της διαμαρτυρίας στέλνει ένα σαφές μήνυμα στην κυβέρνηση ότι ένα σημαντικό μέρος του εκλογικού σώματος ανησυχεί για τη διάβρωση των δημοκρατικών αξιών.

Οι προκλήσεις για τη σταθερότητα του κυβερνητικού συνασπισμού

Η παρούσα κρίση θέτει σε δοκιμασία τη συνοχή της κυβέρνησης ANO, η οποία στηρίζεται σε μια εύθραυστη συμμαχία με τους Motorists και το SPD. Η επιμονή του Μπάμπις στον διορισμό αμφιλεγόμενων προσώπων φαίνεται να προκαλεί τριγμούς, καθώς η δημόσια κατακραυγή εντείνεται.

Παράλληλα, η διεθνής πίεση αυξάνεται, καθώς οι εταίροι στην ΕΕ παρακολουθούν με ανησυχία τις εξελίξεις στην Πράγα. Η Τσεχία, που μέχρι πρόσφατα πρωτοστατούσε σε πρωτοβουλίες υποστήριξης της Ουκρανίας, φαίνεται να αλλάζει προτεραιότητες, προκαλώντας ερωτηματικά για την αξιοπιστία της ως συμμάχου.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η επόμενη μέρα θα εξαρτηθεί από την ικανότητα των θεσμών να εκτονώσουν την ένταση χωρίς να υποχωρήσουν σε θέματα αρχών. Η πολιτική επιβίωση του Μπάμπις ενδέχεται να απαιτήσει υποχωρήσεις που θα δυσαρεστήσουν τους πιο ριζοσπαστικούς εταίρους του.