Το 2025 ήταν το τρίτο θερμότερο έτος στην ιστορία: Συναγερμός για την παραβίαση του ορίου του 1,5°C

Ο πλανήτης βίωσε το τρίτο θερμότερο έτος στην ιστορία του το 2025, με τις μέσες θερμοκρασίες να υπερβαίνουν το κρίσιμο όριο του 1,5 βαθμού Κελσίου για τρία συνεχή χρόνια. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η παρατεταμένη αυτή άνοδος αποτελεί το μεγαλύτερο διάστημα υπερθέρμανσης που έχει καταγραφεί ποτέ, φέρνοντας την ανθρωπότητα αντιμέτωπη με μη αναστρέψιμες κλιματικές αλλαγές.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια των προειδοποιήσεων που διατυπώθηκαν στη COP30 σχετικά με την αδυναμία περιορισμού των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Η κλιματική κρίση δεν αποτελεί πλέον μια μελλοντική απειλή, αλλά μια τρέχουσα πραγματικότητα που επαναπροσδιορίζει τα περιβαλλοντικά δεδομένα σε παγκόσμια κλίμακα.

Τα στοιχεία του Copernicus και η κρίσιμη τριετία

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, τα δεδομένα από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF) δείχνουν ότι τα τελευταία τρία χρόνια ήταν τα θερμότερα από τότε που υπάρχουν αρχεία. Το 2025 ήταν οριακά πιο ψυχρό από το 2023, με διαφορά μόλις 0,01 βαθμού Κελσίου.

Το 2024 παραμένει το θερμότερο έτος στην ιστορία, ωστόσο η συνολική τάση της τελευταίας τριετίας προκαλεί έντονη ανησυχία στην επιστημονική κοινότητα. Είναι η πρώτη φορά που η μέση παγκόσμια θερμοκρασία διατηρείται πάνω από το όριο του 1,5°C σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή για τόσο μεγάλο διάστημα.

Η Samantha Burgess, επικεφαλής στρατηγικής για το κλίμα στο ECMWF, τόνισε ότι ο 1,5 βαθμός Κελσίου δεν είναι ένα «χείλος γκρεμού», αλλά κάθε κλάσμα του βαθμού έχει τεράστια σημασία. Η άνοδος αυτή επιδεινώνει τα ακραία καιρικά φαινόμενα, καθιστώντας τα πιο συχνά και καταστροφικά.

Η παραβίαση της Συμφωνίας του Παρισιού

Οι κυβερνήσεις είχαν δεσμευτεί μέσω της Συμφωνίας του Παρισιού το 2015 να αποφύγουν την υπέρβαση του ορίου του 1,5°C. Ωστόσο, η αποτυχία μείωσης των εκπομπών σημαίνει ότι αυτό το επίπεδο θα μπορούσε να παραβιαστεί οριστικά πριν από το 2030, μια δεκαετία νωρίτερα από τις αρχικές προβλέψεις.

Ο Carlo Buontempo, διευθυντής της Υπηρεσίας Κλιματικής Αλλαγής Copernicus, δήλωσε ότι η υπέρβαση είναι πλέον αναπόφευκτη. Η πρόκληση που αντιμετωπίζουμε τώρα είναι η διαχείριση των συνεπειών στα κοινωνικά και φυσικά συστήματα, καθώς η μακροπρόθεσμη θέρμανση βρίσκεται ήδη στο 1,4°C.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της επιστημονικής κοινότητας, η προσωρινή υπέρβαση του ορίου θα οδηγήσει σε σφοδρότερους καύσωνες και πιο ισχυρές καταιγίδες. Ήδη το 2025, οι δασικές πυρκαγιές στην Ευρώπη κατέγραψαν τις υψηλότερες εκπομπές ρύπων στην ιστορία.

Ακραία φαινόμενα και πολιτικές αναταράξεις

Η κλιματική αλλαγή επιδείνωσε συγκεκριμένα γεγονότα, όπως ο τυφώνας Melissa στην Καραϊβική και οι μουσώνες στο Πακιστάν, που προκάλεσαν τον θάνατο πάνω από 1.000 ανθρώπων. Παράλληλα, η τήξη των παγετώνων, όπως στην περίπτωση που οι Άλπεις οδεύουν να χάσουν το 97% των πάγων τους, επιβεβαιώνει την ταχύτητα της καταστροφής.

Στο πολιτικό επίπεδο, η κλιματική επιστήμη δέχεται ισχυρές πιέσεις. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, απέσυρε πρόσφατα τη χώρα του από δεκάδες οντότητες του ΟΗΕ, συμπεριλαμβανομένης της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), χαρακτηρίζοντας την κλιματική αλλαγή ως «απάτη».

Παρά τις πολιτικές αντιπαραθέσεις, η επιστημονική συναίνεση παραμένει αδιάσειστη: η κλιματική αλλαγή είναι πραγματική και οφείλεται κυρίως στην καύση ορυκτών καυσίμων. Η νομική ευθύνη των εταιρειών τίθεται πλέον στο μικροσκόπιο, όπως δείχνει η περίπτωση που αγρότης μηνύει την TotalEnergies για κλιματικές ζημιές.

Η επόμενη μέρα για την κλιματική διπλωματία

Η διεθνής κοινότητα καλείται να βρει νέους τρόπους συνεργασίας σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής αβεβαιότητας. Η ανάγκη για δραστική μείωση των εκπομπών άνθρακα είναι πιο επιτακτική από ποτέ, καθώς τα περιθώρια ελιγμών στενεύουν επικίνδυνα για τη διατήρηση της βιωσιμότητας του πλανήτη.

Οι αναλυτές στρατηγικής επισημαίνουν ότι η απομάκρυνση από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο αποτελεί τη μοναδική οδό για τον μετριασμό της θέρμανσης. Η επόμενη πενταετία θα κρίνει αν η ανθρωπότητα μπορεί να συγκρατήσει την άνοδο της θερμοκρασίας πριν οι επιπτώσεις γίνουν πλήρως ανεξέλεγκτες.