Σερβία: Σφοδρές συγκρούσεις και δακρυγόνα στο Βελιγράδι για την παραίτηση του Βούτσιτς

Σφοδρές συγκρούσεις ξέσπασαν στο κέντρο του Βελιγραδίου το Σάββατο, καθώς δεκάδες χιλιάδες πολίτες διαδήλωσαν απαιτώντας πρόωρες εκλογές και τον τερματισμό της δεκαετούς διακυβέρνησης του λαϊκιστή προέδρου Αλεξάνταρ Βούτσιτς. Η αστυνομία έκανε χρήση δακρυγόνων και χειροβομβίδων κρότου-λάμψης για να απωθήσει το πλήθος, ενώ αναφέρθηκαν 23 συλλήψεις και τραυματισμοί ενστόλων.

Αυτή η νέα κλιμάκωση έρχεται ως συνέχεια των κινητοποιήσεων που πυροδοτήθηκαν από την κατάρρευση στέγης σιδηροδρομικού σταθμού στο Νόβι Σαντ τον Νοέμβριο του 2024, η οποία κόστισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους. Το περιστατικό αυτό λειτούργησε ως καταλύτης για την κοινωνική δυσαρέσκεια, μετατρέποντας το τοπικό πένθος σε ένα εθνικό κίνημα κατά της φερόμενης κρατικής διαφθοράς και της συστηματικής κακοδιαχείρισης των δημόσιων υποδομών.

Το χρονικό της έντασης στην Πλατεία Σλάβια

Οι διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν μαζικά στην Πλατεία Σλάβια, έναν από τους κεντρικότερους κόμβους της πρωτεύουσας, προτού κατευθυνθούν προς το δημαρχείο και το προεδρικό μέγαρο. Οι δυνάμεις καταστολής είχαν σχηματίσει ισχυρούς κλοιούς γύρω από τα κυβερνητικά κτίρια, γεγονός που οδήγησε σε σποραδικές εστίες βίας και ρίψη αντικειμένων.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η αστυνομία απάντησε με εκτεταμένη χρήση χημικών, αναγκάζοντας το πλήθος να υποχωρήσει προς τους γύρω δρόμους. Οι διαδηλωτές, από την πλευρά τους, πυρπόλησαν κάδους απορριμμάτων, δημιουργώντας οδοφράγματα σε μια προσπάθεια να ανακόψουν την προέλαση των ειδικών δυνάμεων.

Ο Υπουργός Εσωτερικών Ίβιτσα Ντάτσιτς, ο οποίος πρόσφατα είχε απασχολήσει τη δημοσιότητα για μια κατάσχεση-μαμούθ ναρκωτικών, επιβεβαίωσε ότι 23 άτομα συνελήφθησαν. Παράλληλα, έκανε λόγο για τραυματισμούς αστυνομικών, χωρίς ωστόσο να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες για τη σοβαρότητα της κατάστασής τους.

Τα αίτια της λαϊκής οργής και το κίνημα των φοιτητών

Στην καρδιά των διαμαρτυριών βρίσκεται το φοιτητικό κίνημα, με πολλούς νέους να κρατούν πανό που αναγράφουν «Οι φοιτητές νικούν» και σήματα με κόκκινες παλάμες. Το σύμβολο αυτό παραπέμπει στο σύνθημα «Τα χέρια σας είναι βαμμένα με αίμα», καταγγέλλοντας την κυβέρνηση για εγκληματική αμέλεια στην υπόθεση του Νόβι Σαντ.

Η πρύτανης του Πανεπιστημίου Τεχνών του Βελιγραδίου, Μιριάνα Νίκολιτς, απευθυνόμενη στο πλήθος, τόνισε ότι η εξουσία φοβάται τους πολίτες που διεκδικούν την αξιοπρέπειά τους. Η ρητορική αυτή ενισχύει τις κατηγορίες για διαφθορά που βαραίνουν στελέχη της κυβέρνησης σε διάφορα επίπεδα της κρατικής μηχανής.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής, η ένταση των συγκρούσεων υποδηλώνει μια βαθιά πόλωση στη σερβική κοινωνία, η οποία υπερβαίνει τα όρια μιας απλής διαμαρτυρίας. Η πολιτική επιβίωση του Βούτσιτς φαίνεται να δοκιμάζεται από μια νέα γενιά που διεκδικεί θεσμική διαφάνεια και ευρωπαϊκά πρότυπα λογοδοσίας.

Η επόμενη μέρα και οι πολιτικές προεκτάσεις

Οι εκτιμήσεις για τον αριθμό των συμμετεχόντων διίστανται σημαντικά, αναδεικνύοντας τον πόλεμο των εντυπώσεων. Ενώ η αστυνομία υπολόγισε το πλήθος σε περίπου 34.300 άτομα, ανεξάρτητες οργανώσεις παρακολούθησης δημοσίων συγκεντρώσεων ανέβασαν τον αριθμό στις 100.000 διαδηλωτές.

Ο Πρόεδρος Βούτσιτς και οι σύμμαχοί του αρνούνται κατηγορηματικά τις αιτιάσεις περί διαφθοράς, υποστηρίζοντας ότι έχουν ήδη δρομολογηθεί οι νόμιμες διαδικασίες για την τιμωρία των υπευθύνων της τραγωδίας. Ωστόσο, η αντιπολίτευση και οι οργανώσεις προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων κάνουν λόγο για προσπάθεια συγκάλυψης.

Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή, με τους διαδηλωτές να προειδοποιούν για νέες κινητοποιήσεις εάν δεν οριστεί άμεσα ημερομηνία για πρόωρες κάλπες. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, καθώς η Σερβία αποτελεί κομβικό παράγοντα για τη σταθερότητα στα Δυτικά Βαλκάνια.