- Η Σερβία επιδιώκει την προμήθεια 500 εκατ. κυβικών μέτρων αερίου μέσω της ΕΕ.
- Η τρέχουσα ενεργειακή συμφωνία με τη Ρωσία λήγει τον Μάρτιο του 2026.
- Νέες υποδομές θα συνδέσουν τη χώρα με το LNG της Ελλάδας και το αέριο του Αζερμπαϊτζάν.
- Ο Πρόεδρος Βούτσιτς προανήγγειλε πρόωρες εκλογές εντός του 2026.
- Η ρωσική NIS αναμένεται να πωληθεί στην ουγγρική MOL λόγω των διεθνών κυρώσεων.
Σε μια ιστορική στροφή που αναδιαμορφώνει τον ενεργειακό χάρτη των Βαλκανίων, η Σερβία ξεκίνησε επίσημα τη διαδικασία απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο, επιδιώκοντας την ένταξή της στον κοινό μηχανισμό προμηθειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο Πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς επιβεβαίωσε ότι το Βελιγράδι στοχεύει στην εξασφάλιση 500 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων ετησίως από ευρωπαϊκές πηγές, καθώς η τρέχουσα συμφωνία με τη Gazprom εκπνέει στις 31 Μαρτίου 2026.
| Στοιχείο Σχεδιασμού | Λεπτομέρειες / Στόχος |
|---|---|
| Στόχος Προμήθειας από ΕΕ | 500 εκατ. κυβικά μέτρα ετησίως |
| Λήξη Συμφωνίας Gazprom | 31 Μαρτίου 2026 |
| Νέος Αγωγός Πετρελαίου | Διασύνδεση με Ρουμανία (Ολοκλήρωση 2027) |
| Πρόσβαση σε LNG | Μέσω Ελλάδας και Βόρειας Μακεδονίας |
| Τρέχουσα Εξάρτηση από Ρωσία | Άνω του 80% των συνολικών αναγκών |
Η γεωπολιτική ισορροπία της Σερβίας εισέρχεται σε μια νέα, κρίσιμη φάση, καθώς η ενεργειακή ασφάλεια της χώρας παύει να ταυτίζεται αποκλειστικά με τα ρωσικά συμφέροντα. Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της έντονης πίεσης από τις Βρυξέλλες για τον περιορισμό των χρηματοροών προς το Κρεμλίνο, αναγκάζοντας το Βελιγράδι να αναζητήσει εναλλακτικές οδούς εφοδιασμού που θα διασφαλίσουν την ευρωπαϊκή του προοπτική.
Δεν υπάρχει αμφιβολία, όσο είμαι πρόεδρος, η Σερβία θα παραμείνει στην ευρωπαϊκή της πορεία, προσαρμόζοντας την ενεργειακή της πολιτική.
Αλεξάνταρ Βούτσιτς, Πρόεδρος της Σερβίας
Το τέλος του ρωσικού μονοπωλίου και ο μηχανισμός της ΕΕ
Μέχρι σήμερα, η Σερβία παρέμενε ένας από τους τελευταίους μεγάλους αγοραστές ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη, καλύπτοντας πάνω από το 80% των αναγκών της από τη Μόσχα. Ωστόσο, η αποτυχία σύναψης νέας μακροχρόνιας σύμβασης με τη Gazprom το προηγούμενο έτος λειτούργησε ως καταλύτης για την επιτάχυνση των συνομιλιών με την ΕΕ.
Ο Πρόεδρος Βούτσιτς δήλωσε χαρακτηριστικά ότι η χώρα πρέπει να προσαρμόσει τις ενεργειακές της πολιτικές στις απαιτήσεις της εποχής. Η συμμετοχή στην κοινή πρωτοβουλία αγοράς αερίου της ΕΕ αναμένεται να καλύψει το ένα πέμπτο των εθνικών αναγκών, σηματοδοτώντας την πρώτη ουσιαστική ρωγμή στο ενεργειακό μονοπώλιο της Ρωσίας στη χώρα.
Υποδομές και εναλλακτικές διαδρομές μέσω Ελλάδας
Προτεινόμενο Ουγγαρία: Οκτώ χρόνια κάθειρξη σε Γερμανό ακτιβιστή για επιθέσεις κατά ακροδεξιών
Στρατηγικό ρόλο στον νέο σχεδιασμό παίζει η διασύνδεση με το Αζερμπαϊτζάν μέσω Βουλγαρίας, αλλά και η κατασκευή νέου αγωγού προς τη Βόρεια Μακεδονία. Το έργο αυτό, που προγραμματίζεται να ξεκινήσει εντός του έτους, θα προσφέρει στη Σερβία πρόσβαση στο υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) από τους ελληνικούς τερματικούς σταθμούς.
Παράλληλα, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει έναν αγωγό πετρελαίου που θα συνδέει τη Σερβία με τη γειτονική Ρουμανία, ο οποίος αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2027. Αυτές οι υποδομές αποτελούν το «κλειδί» για τη διαφοροποίηση των πηγών, μειώνοντας το γεωπολιτικό ρίσκο που απορρέει από την αποκλειστική εξάρτηση από μία μόνο πηγή.
Πολιτικές ισορροπίες και το εσωτερικό μέτωπο
Η ενεργειακή στροφή πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονης εσωτερικής πολιτικής πίεσης. Η κυβέρνηση Βούτσιτς βρίσκεται αντιμέτωπη με μαζικές διαμαρτυρίες που πυροδοτήθηκαν από την κατάρρευση του σιδηροδρομικού σταθμού στο Νόβι Σαντ, με τους πολίτες να απαιτούν διαφάνεια και πάταξη της διαφθοράς.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής, ο Βούτσιτς επιχειρεί να εξισορροπήσει τις ιστορικές σχέσεις με τη Μόσχα — η οποία στηρίζει το Βελιγράδι στο ζήτημα του Κοσσυφοπεδίου — με την ανάγκη για ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Η αναμενόμενη πώληση της εταιρείας πετρελαίου NIS στην ουγγρική MOL, λόγω των αμερικανικών κυρώσεων, αποτελεί ένα ακόμη δείγμα της αναγκαστικής απομάκρυνσης από τον ρωσικό έλεγχο.
Η επόμενη μέρα και οι πρόωρες εκλογές
Ενώ το πολιτικό σκηνικό στο Κοσσυφοπέδιο παραμένει τεταμένο, ο Σέρβος Πρόεδρος δεσμεύτηκε για τη συνέχιση της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας. Παρά τις επικρίσεις για την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, το Βελιγράδι δηλώνει έτοιμο να συνεργαστεί με τα ευρωπαϊκά όργανα για τη μεταρρύθμιση του κράτους δικαίου.
Με τη θητεία του να λήγει το 2027 και την προοπτική πρόωρων εκλογών εντός του έτους, η ενεργειακή απεξάρτηση αποτελεί πλέον κεντρικό πυλώνα της πολιτικής του κληρονομιάς. Η επιτυχία αυτού του εγχειρήματος θα κρίνει αν η Σερβία μπορεί να λειτουργήσει ως ένας ανεξάρτητος ενεργειακός κόμβος στα Βαλκάνια ή αν θα παραμείνει εγκλωβισμένη στις παλιές συμμαχίες.
