ΕΕ: Γιατί οι αγορές «ψηφίζουν» τον κοινό δανεισμό αντί για τα ρωσικά assets

Οι διεθνείς επενδυτές υποδέχθηκαν με συγκρατημένη αισιοδοξία την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να προχωρήσει σε κοινό δανεισμό 90 δισ. ευρώ για τη στήριξη της Ουκρανίας. Η επιλογή αυτή, όπως μεταδίδει το Reuters, βάζει στο «αρχείο» το νομικά επίφοβο σχέδιο για χρήση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, διασφαλίζοντας τη διεθνή αξιοπιστία του ευρώ.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της στρατηγικής στροφής που ξεκίνησε η ΕΕ με το Ταμείο Ανάκαμψης, εδραιώνοντας πλέον τον κοινό δανεισμό ως ένα μόνιμο εργαλείο διαχείρισης κρίσεων. Η απόφαση να μην αγγιχτούν τα ρωσικά κεφάλαια που βρίσκονται στην Euroclear αντανακλά την ανάγκη προστασίας της συστημικής ευστάθειας της ευρωζώνης, αποφεύγοντας νομικές περιπέτειες που θα μπορούσαν να κλονίσουν την εμπιστοσύνη των ξένων κεντρικών τραπεζών στο ευρώ.

Η στροφή στον κοινό δανεισμό και η αντίδραση των επενδυτών

Οι ηγέτες της ΕΕ κατέληξαν την Παρασκευή σε μια συμφωνία για δάνειο 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο για την επόμενη διετία, με τη συμμετοχή 24 κρατών-μελών. Οι επενδυτές αντέδρασαν θετικά, καθώς η χρήση κοινού χρέους θεωρείται πιο ασφαλής και προβλέψιμη λύση σε σύγκριση με την πρωτοφανή κίνηση κατάσχεσης περιουσιακών στοιχείων μιας εμπόλεμης χώρας. Η Κριστίν Λαγκάρντ, πρόεδρος της ΕΚΤ, είχε εκφράσει έντονες επιφυλάξεις, φοβούμενη ότι μια τέτοια κίνηση θα αποθάρρυνε τους επενδυτές από το να διακρατούν περιουσιακά στοιχεία σε ευρώ.

Το ρεπορτάζ του Reuters επισημαίνει ότι η εγκατάλειψη του σχεδίου για τα ρωσικά κεφάλαια καθησύχασε τους χρηματοπιστωτικούς κύκλους. Πολλοί αναλυτές θεωρούσαν ότι η χρήση των κεφαλαίων που φυλάσσονται στην Euroclear θα έπληττε το διεθνές κύρος της ΕΕ. Αντ’ αυτού, η Μόσχα θα δει τα κεφάλαιά της να παραμένουν παγωμένα μέχρι να καταβληθούν πολεμικές αποζημιώσεις, μια λύση που τραπεζικά στελέχη περιγράφουν ως «τη χρυσή τομή» για τη διατήρηση των ισορροπιών.

Το «αγκάθι» των ρωσικών κεφαλαίων και οι νομικοί κίνδυνοι

Η απόφαση να παραμείνουν στο «ψυγείο» τα ρωσικά assets έρχεται μετά από έντονες πιέσεις και τις νομικές απειλές της Μόσχας για προσφυγές στα διεθνή δικαστήρια. Ο κίνδυνος υποβάθμισης της Euroclear από τον οίκο Fitch, ο οποίος είχε θέσει την αξιολόγησή της σε καθεστώς παρακολούθησης, λειτούργησε ως καταλύτης για την υπαναχώρηση των Βρυξελλών. Η προστασία της Euroclear κρίθηκε ζωτικής σημασίας για την ασφάλεια των συναλλαγών σε παγκόσμιο επίπεδο.

Αυτό που επισημαίνουν οι νομικοί κύκλοι είναι ότι η κατάσχεση θα αποτελούσε ένα επικίνδυνο προηγούμενο. Όπως αναφέρουν αναλυτές της ING, η τρέχουσα λύση εδραιώνει την ιδέα των ευρωομολόγων, έστω και αν δεν ονομάζονται επίσημα έτσι. Η ΕΕ έχει ήδη σε κυκλοφορία κοινό χρέος άνω των 700 δισ. ευρώ από την περίοδο της πανδημίας, και η νέα έκδοση για την Ουκρανία ενισχύει την αντίληψη ότι το μπλοκ μετατρέπεται σε έναν μόνιμο δανειολήπτη.

Οι προκλήσεις για την αγορά ομολόγων και οι αποδόσεις

Παρά τη θετική υποδοχή, η νέα έκδοση χρέους φέρνει και προκλήσεις. Οι αποδόσεις των ομολόγων της ευρωζώνης σημείωσαν άνοδο, καθώς οι αγορές καλούνται να απορροφήσουν αυξημένη προσφορά χρέους σε μια περίοδο που οι χρηματοδοτικές ανάγκες είναι ήδη υψηλές, ιδιαίτερα λόγω των αυξημένων δαπανών της Γερμανίας. Η Royal London Asset Management εκφράζει προβληματισμούς για το κατά πόσο η αγορά μπορεί να αντέξει επιπλέον βάρος χρέους χωρίς να επηρεαστεί η βιωσιμότητά του.

Ωστόσο, από τη σκοπιά της μακροοικονομικής στρατηγικής, η κίνηση θεωρείται απαραίτητη. Η Legal & General υπογραμμίζει ότι η συνέχιση του κοινού δανεισμού είναι ένα κρίσιμο σήμα προς τις αγορές ότι η ΕΕ είναι διατεθειμένη να δράσει συλλογικά απέναντι σε μελλοντικά εξωτερικά σοκ. Αυτή η θεσμική ετοιμότητα λειτουργεί ως δίχτυ ασφαλείας, μειώνοντας τον κίνδυνο κατακερματισμού της ευρωζώνης σε περιόδους κρίσης.

Η επόμενη μέρα για το ευρωπαϊκό χρέος

Η συμφωνία αυτή ανοίγει τον δρόμο για μια πιο ολοκληρωμένη δημοσιονομική πολιτική στην Ευρώπη. Με την απόφαση να δανειστεί 150 δισ. ευρώ για αμυντικούς σκοπούς και επιπλέον 90 δισ. για την Ουκρανία, η ΕΕ δείχνει ότι ο κοινός δανεισμός είναι πλέον ένα βασικό εργαλείο στην εργαλειοθήκη των χραζόντων αποφάσεων. Η αγορά φαίνεται να προεξοφλεί ότι η τάση αυτή θα συνεχιστεί, ενισχύοντας τον ρόλο του ευρώ ως εναλλακτικού αποθεματικού νομίσματος έναντι του δολαρίου.

Στο άμεσο μέλλον, το ενδιαφέρον στρέφεται στον προγραμματισμό των εκδόσεων και στην ικανότητα των κρατών-μελών να διατηρήσουν τη δημοσιονομική πειθαρχία ενώ επωμίζονται το κόστος των εγγυήσεων. Η αποφυγή της ρήξης με το διεθνές δίκαιο μέσω της προστασίας των ρωσικών assets κερδίζει χρόνο για την ΕΕ, επιτρέποντάς της να επικεντρωθεί στην οικονομική θωράκιση της Ουκρανίας χωρίς να διακινδυνεύσει τη δική της χρηματοπιστωτική σταθερότητα.