ΟΗΕ: Προειδοποίηση Γκουτέρες για «άμεση οικονομική κατάρρευση» του οργανισμού

Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, απηύθυνε δραματική έκκληση στα κράτη-μέλη, προειδοποιώντας για «άμεση οικονομική κατάρρευση» του διεθνούς οργανισμού. Σύμφωνα με επιστολή που αποκάλυψε το Reuters, η κρίση αποδίδεται στις ανεξόφλητες εισφορές και σε έναν δυσλειτουργικό δημοσιονομικό κανόνα που επιδεινώνει τη λειτουργική αστάθεια.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως κορύφωση μιας παρατεταμένης περιόδου οικονομικής ασφυξίας, η οποία είχε ήδη οδηγήσει σε προτάσεις για περικοπή του προϋπολογισμού κατά 577 εκατ. δολάρια. Η τρέχουσα κρίση ρευστότητας συνδέεται άμεσα με την πρόσφατη αποχώρηση των ΗΠΑ από δεκάδες διεθνείς οργανισμούς, γεγονός που στέρησε από τα Ηνωμένα Έθνη έναν από τους μεγαλύτερους χρηματοδότες τους.

Οι αιτίες της δημοσιονομικής ασφυξίας

Στην επιστολή του με ημερομηνία 28 Ιανουαρίου, ο Αντόνιο Γκουτέρες επισημαίνει ότι η κατάσταση απειλεί πλέον άμεσα την υλοποίηση των προγραμμάτων του οργανισμού παγκοσμίως. Πέρα από τις ανεξόφλητες οφειλές των κρατών, ο Γενικός Γραμματέας στηλιτεύει έναν συγκεκριμένο δημοσιονομικό κανόνα που υποχρεώνει τον ΟΗΕ να επιστρέφει τα αδιάθετα κονδύλια.

Πρόκειται για τον αποκαλούμενο «παράλογο» κανόνα επιστροφής χρημάτων, ο οποίος στερεί από τη γραμματεία τη δυνατότητα να διατηρεί αποθεματικά ασφαλείας. Σύμφωνα με τον Γκουτέρες, η διατήρηση αυτής της πρακτικής εν μέσω κρίσης ισοδυναμεί με μια «κούρσα προς τη χρεοκοπία», καθώς ο οργανισμός στερείται ζωτικής ρευστότητας.

Η κρίση βαθαίνει επικίνδυνα, με τον επικεφαλής του ΟΗΕ να τονίζει ότι η κατάσταση θα επιδεινωθεί περαιτέρω στο άμεσο μέλλον. Χωρίς την άμεση καταβολή των οφειλόμενων εισφορών, η λειτουργική ικανότητα του οργανισμού σε κρίσιμα μέτωπα, όπως η ανθρωπιστική βοήθεια και η διατήρηση της ειρήνης, τίθεται υπό αμφισβήτηση.

Η αντίδραση των κρατών-μελών και το μέλλον

Στους διαδρόμους της έδρας του οργανισμού στη Νέα Υόρκη, διπλωματικοί κύκλοι εκφράζουν την ανησυχία τους για το γεγονός ότι η οικονομική αδυναμία μπορεί να οδηγήσει σε γεωπολιτική περιθωριοποίηση του ΟΗΕ. Η απώλεια αξιοπιστίας λόγω της οικονομικής κατάρρευσης θα μπορούσε να αφήσει κενά ισχύος σε περιοχές έντασης.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της διεθνούς διπλωματίας, η λύση απαιτεί όχι μόνο την εξόφληση των χρεών, αλλά και μια ριζική αναθεώρηση των κανόνων του προϋπολογισμού. Η ανάγκη για δημοσιονομική ευελιξία θεωρείται πλέον προϋπόθεση για την επιβίωση του οργανισμού το 2026.

Η επόμενη μέρα για τη διεθνή τάξη

Εν αναμονή των διευκρινίσεων από τον εκπρόσωπο του ΟΗΕ, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τις εξελίξεις. Η οικονομική βιωσιμότητα του οργανισμού αποτελεί το θεμέλιο της πολυμερούς διπλωματίας, και μια ενδεχόμενη κατάρρευση θα προκαλούσε ντόμινο αποσταθεροποίησης σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η επόμενη μέρα απαιτεί πολιτική βούληση από τις μεγάλες δυνάμεις για να διασφαλιστεί ότι ο ΟΗΕ θα παραμείνει λειτουργικός και αποτελεσματικός. Η προειδοποίηση του Γκουτέρες δεν είναι απλώς μια έκκληση για χρήματα, αλλά μια υπαρξιακή κραυγή για το μέλλον της διεθνούς συνεργασίας.