Ο ΟΗΕ προτείνει περικοπή προϋπολογισμού 577 εκατ. δολαρίων και 18% θέσεων εργασίας

Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, πρότεινε επίσημα την 1η Δεκεμβρίου μια σημαντική μείωση του βασικού προϋπολογισμού του ΟΗΕ για το 2026 κατά 577 εκατομμύρια δολάρια. Παράλληλα, προβλέπεται περικοπή άνω του 18% των θέσεων εργασίας, καθώς ο οργανισμός αναζητά τρόπους βελτίωσης της αποτελεσματικότητας εν μέσω μιας σοβαρής οικονομικής κρίσης.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας σοβαρής οικονομικής κρίσης που αντιμετωπίζει ο οργανισμός, η οποία επιδεινώνεται από τις ανεξόφλητες εισφορές κρατών μελών, κυρίως των Ηνωμένων Πολιτειών. Η πρόταση του Γκουτέρες αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας για βελτίωση της αποτελεσματικότητας και μείωση του κόστους, καθώς ο ΟΗΕ συμπληρώνει φέτος 80 χρόνια λειτουργίας.

Οι λόγοι πίσω από τις δραστικές περικοπές

Η πρόταση του Αντόνιο Γκουτέρες για περικοπές στον προϋπολογισμό του ΟΗΕ για το 2026 πηγάζει από την επιδεινούμενη οικονομική κατάσταση του οργανισμού. Όπως δήλωσε ο ίδιος στην επιτροπή προϋπολογισμού της 193μελούς Γενικής Συνέλευσης, ο ΟΗΕ ολοκλήρωσε το 2024 με 760 εκατομμύρια δολάρια σε ανεξόφλητες οφειλές, εκ των οποίων τα 709 εκατομμύρια παραμένουν απλήρωτα από το ίδιο έτος. Επιπλέον, δεν έχουν εισπραχθεί 877 εκατομμύρια δολάρια από τις οφειλές του 2025, ανεβάζοντας το συνολικό ποσό των ληξιπρόθεσμων οφειλών στα 1,586 δισεκατομμύρια δολάρια.

Το παρασκήνιο της υπόθεσης δείχνει ότι η ρευστότητα του ΟΗΕ παραμένει εύθραυστη, ένα πρόβλημα που θα συνεχιστεί ανεξάρτητα από τον τελικό προϋπολογισμό που θα εγκριθεί από τη Γενική Συνέλευση, δεδομένου του «απαράδεκτου όγκου των ληξιπρόθεσμων οφειλών». Η κατάσταση αυτή έχει οδηγήσει τον Γκουτέρες στην έναρξη μιας ομάδας εργασίας μεταρρυθμίσεων τον Μάρτιο, γνωστής ως UN80, με στόχο την εξοικονόμηση κόστους και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας.

Οι προτεινόμενες περικοπές και ο αντίκτυπος

Ο Γενικός Γραμματέας πρότεινε έναν βασικό προϋπολογισμό 3,238 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το 2026, ποσό που αντιπροσωπεύει μείωση 15% σε σύγκριση με το τρέχον έτος. Ο προϋπολογισμός αυτός καλύπτει το πολιτικό, ανθρωπιστικό, αφοπλιστικό, οικονομικό, κοινωνικό έργο και τις επικοινωνίες του οργανισμού. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι εισφορές στα περισσότερα όργανα, ταμεία και προγράμματα του ΟΗΕ, όπως το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα και η UNICEF, είναι εθελοντικές και δεν περιλαμβάνονται σε αυτόν τον βασικό προϋπολογισμό.

Η αγορά φαίνεται να προεξοφλεί ότι η ρευστότητα θα παραμείνει εύθραυστη, όπως επισήμανε ο Γκουτέρες, ανεξάρτητα από την τελική έγκριση του προϋπολογισμού, λόγω του υψηλού όγκου των ανεξόφλητων οφειλών. Αυτό υπογραμμίζει την ανάγκη για ριζικές αλλαγές και όχι απλώς για προσαρμογές. Η έλλειψη χρημάτων έχει ήδη οδηγήσει σε περικοπές στο έργο διατήρησης της ειρήνης, με ανώτερους αξιωματούχους του ΟΗΕ να ανακοινώνουν τον Οκτώβριο ότι το ένα τέταρτο των ειρηνευτικών δυνάμεων σε εννέα επιχειρήσεις παγκοσμίως θα μειωθεί.

Η στάση των ΗΠΑ και η επόμενη μέρα

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν τον μεγαλύτερο συνεισφέροντα στον βασικό προϋπολογισμό του ΟΗΕ, καταβάλλοντας το μέγιστο ποσοστό του 22% σύμφωνα με τις αξιολογήσεις που έχουν συμφωνηθεί από τη Γενική Συνέλευση. Ο νυν πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει χαρακτηρίσει τον ΟΗΕ ως έναν οργανισμό με «μεγάλες δυνατότητες» που δεν τις αξιοποιεί πλήρως, εκφράζοντας την επιθυμία του να περικόψει την αμερικανική χρηματοδότηση. Αυτή η στάση επιτείνει την πίεση στον ΟΗΕ για περαιτέρω μεταρρυθμίσεις και εξοικονόμηση πόρων.

Η επόμενη μέρα για τον ΟΗΕ αναμένεται να είναι ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς ο οργανισμός προσπαθεί να διατηρήσει την αποτελεσματικότητά του με σημαντικά λιγότερους πόρους και προσωπικό. Η εφαρμογή των προτεινόμενων περικοπών θα επηρεάσει αναμφίβολα το εύρος και την ποιότητα των υπηρεσιών του, ενώ η αναζήτηση νέων πηγών χρηματοδότησης και η διαχείριση των ανεξόφλητων οφειλών θα παραμείνουν στην κορυφή της ατζέντας. Η επιτυχία των μεταρρυθμίσεων του Γκουτέρες θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό την ικανότητα του ΟΗΕ να ανταποκριθεί στις παγκόσμιες προκλήσεις.