ΟΗΕ: Ο Αντόνιο Γκουτέρες εκφράζει τη λύπη του για την αποχώρηση των ΗΠΑ από δεκάδες οργανισμούς

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, εξέφρασε τη βαθιά του λύπη για την απόφαση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να αποσύρει τη χώρα από δεκάδες διεθνείς οντότητες. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η κίνηση αυτή αφορά 31 οργανισμούς, με τον ΟΗΕ να υπογραμμίζει ότι η χρηματοδότηση για πολλούς από αυτούς αποτελεί νομική υποχρέωση βάσει του Καταστατικού Χάρτη.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας παρατεταμένης περιόδου οικονομικής πίεσης για τον διεθνή οργανισμό, ο οποίος ήδη βρίσκεται σε τροχιά ριζικής αναδιάρθρωσης. Η προσπάθεια αυτή, γνωστή ως πρόγραμμα UN80, στοχεύει στη μείωση του κόστους και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας, καθώς η έλλειψη ρευστότητας απειλεί τη λειτουργία κρίσιμων υπηρεσιών.

Η στρατηγική επιλογή της Ουάσιγκτον και οι επιπτώσεις

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι η χώρα θα αποχωρήσει από δεκάδες διεθνείς οντότητες, συμπεριλαμβανομένης μιας κρίσιμης συνθήκης για το κλίμα και ενός φορέα του ΟΗΕ για την ισότητα των φύλων. Η αιτιολόγηση της αμερικανικής πλευράς βασίζεται στην εκτίμηση ότι οι οργανισμοί αυτοί λειτουργούν αντίθετα προς τα εθνικά συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η λίστα που παρουσιάστηκε περιλαμβάνει 31 οντότητες των Ηνωμένων Εθνών, πολλές από τις οποίες χρηματοδοτούνται απευθείας από τον τακτικό προϋπολογισμό. Η κίνηση αυτή ακολουθεί το πρόσφατο παράδειγμα της αποχώρησης από περιβαλλοντικούς οργανισμούς του Ειρηνικού, επιβεβαιώνοντας μια ευρύτερη τάση απομονωτισμού στην εξωτερική πολιτική της Ουάσιγκτον.

Υποχρεωτικές εισφορές και το χρέος των 1,5 δισ. δολαρίων

Ο εκπρόσωπος του ΟΗΕ, Στεφάν Ντουζαρίκ, διευκρίνισε ότι οι εισφορές στον τακτικό προϋπολογισμό και τον προϋπολογισμό των ειρηνευτικών επιχειρήσεων αποτελούν νομική δέσμευση για όλα τα κράτη-μέλη. Οι ΗΠΑ παραμένουν ο μεγαλύτερος συνεισφορέας, καλύπτοντας το 22% του προϋπολογισμού, ωστόσο δεν κατέβαλαν πληρωμές το προηγούμενο έτος, με το συνολικό χρέος να αγγίζει πλέον τα 1,5 δισεκατομμύρια δολάρια.

Επισημαίνεται από αναλυτές στρατηγικής ότι η άρνηση καταβολής των υποχρεωτικών εισφορών θα μπορούσε να οδηγήσει τον οργανισμό σε κίνδυνο χρεοκοπίας. Ενώ οι συνεισφορές σε προγράμματα όπως το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα και η UNICEF είναι εθελοντικές, ο τακτικός προϋπολογισμός ύψους 3,45 δισ. δολαρίων για το 2026 καλύπτει ζωτικές λειτουργίες στη διπλωματία και τον αφοπλισμό.

Η συνέχεια των εντολών των Ηνωμένων Εθνών

Παρά την έλλειψη επίσημης ειδοποίησης από την κυβέρνηση Τραμπ, ο ΟΗΕ δηλώνει έτοιμος να συνεχίσει την υλοποίηση των εντολών που έχουν δοθεί από τα κράτη-μέλη. Ο Ντουζαρίκ τόνισε ότι ο οργανισμός έχει την ευθύνη να προσφέρει αποτελέσματα για όσους εξαρτώνται από αυτόν, ανεξάρτητα από τις χρηματοδοτικές προκλήσεις που προκύπτουν.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων διπλωματικών κύκλων, η αποχώρηση από οργανισμούς που απαιτούν επίσημες επιστολές καταγγελίας συνθηκών θα είναι μια χρονοβόρα διαδικασία. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά αν αυτή η κίνηση θα αποτελέσει μοχλό πίεσης για περαιτέρω μεταρρυθμίσεις ή αν θα οδηγήσει σε μια μόνιμη αποδυνάμωση της πολυμέρειας.

Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα

Η στάση του Αντόνιο Γκουτέρες παραμένει σταθερή στην ανάγκη για έναν αποτελεσματικό και οικονομικά βιώσιμο οργανισμό. Η πρωτοβουλία UN80 αναμένεται να ενταθεί, καθώς η απώλεια των αμερικανικών πόρων καθιστά την αναζήτηση εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης ή την περαιτέρω μείωση δαπανών επιτακτική ανάγκη.

Στο άμεσο μέλλον, το ενδιαφέρον στρέφεται στη Γενική Συνέλευση, η οποία θα κληθεί να διαχειριστεί το κενό που αφήνει η αμερικανική υπαναχώρηση. Η διατήρηση της διεθνούς σταθερότητας και η προστασία των ανθρωπιστικών αποστολών παραμένουν οι κορυφαίες προτεραιότητες εν μέσω αυτής της πρωτοφανούς γεωπολιτικής κρίσης.