- Οι ΗΠΑ θέτουν το 2027 ως καταληκτική ημερομηνία για την ευρωπαϊκή αμυντική αυτονομία.
- Το Πεντάγωνο απειλεί με διακοπή του αμυντικού συντονισμού σε περίπτωση αποτυχίας.
- Η Ευρώπη αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα παραγωγής και έλλειψης τεχνογνωσίας.
- Ο πρόεδρος των ΗΠΑ πιέζει για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ.
Σε μια κίνηση που ανατρέπει τις ισορροπίες δεκαετιών, οι Ηνωμένες Πολιτείες έθεσαν αυστηρό χρονοδιάγραμμα έως το 2027 προκειμένου η Ευρώπη να αναλάβει το κύριο βάρος των συμβατικών αμυντικών ικανοτήτων της Συμμαχίας. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η Ουάσιγκτον προειδοποιεί με διακοπή του συντονισμού σε κρίσιμους τομείς εάν οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι δεν καλύψουν άμεσα τα κενά σε πληροφορίες, πυραυλικά συστήματα και εξοπλισμούς.
| Παράμετρος | Λεπτομέρειες |
|---|---|
| Προθεσμία ΗΠΑ | Έτος 2027 |
| Στόχος ΕΕ | Έτος 2030 |
| Κρίσιμοι Τομείς | Πληροφορίες, Πύραυλοι, Επιτήρηση |
| Απειλή Κυρώσεων | Διακοπή αμυντικού συντονισμού ΗΠΑ |
| Προτεινόμενες Δαπάνες | 5% του ΑΕΠ (κατά τον πρόεδρο των ΗΠΑ) |
Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως συνέχεια της αυξανόμενης πίεσης που ασκεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ για την ανακατανομή των βαρών (burden sharing) εντός του ΝΑΤΟ. Το παρασκήνιο της απόφασης συνδέεται με τη στρατηγική ανάγκη της Ουάσιγκτον να επικεντρώσει το γεωπολιτικό της αποτύπωμα στον Ινδο-Ειρηνικό, θεωρώντας ότι η Ευρώπη οφείλει πλέον να διαθέτει την αυτόνομη ικανότητα να διαχειρίζεται συμβατικές απειλές στην ήπειρό της. Αυτή η στροφή εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική Τραμπ που επικρίνει την Ευρώπη για την αμυντική της εξάρτηση.
Η κυβέρνησή μας εννοεί αυτά που λέει για την ευθύνη της Ευρώπης στην άμυνά της.
Christopher Landau, Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών ΗΠΑ
Το τελεσίγραφο του Πενταγώνου και οι επιπτώσεις
Στελέχη του Πενταγώνου μετέφεραν το μήνυμα σε Ευρωπαίους διπλωμάτες, τονίζοντας ότι η Ουάσιγκτον δεν είναι ικανοποιημένη από τα βήματα που έχουν γίνει μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Η προειδοποίηση είναι σαφής: εάν δεν επιτευχθεί ο στόχος του 2027, οι ΗΠΑ ενδέχεται να σταματήσουν τη συμμετοχή τους σε ορισμένους μηχανισμούς αμυντικού συντονισμού. Η κίνηση αυτή θα μπορούσε να πλήξει καίρια την επιχειρησιακή ετοιμότητα της Συμμαχίας, καθώς η Ευρώπη βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις αμερικανικές δυνατότητες επιτήρησης και αναγνώρισης.
Παράλληλα, υπάρχει έντονος προβληματισμός για το πώς θα μετρηθεί η πρόοδος των ευρωπαϊκών κρατών. Οι συμβατικές αμυντικές ικανότητες περιλαμβάνουν τα πάντα, από το έμψυχο δυναμικό έως τα μη πυρηνικά οπλικά συστήματα. Ενώ ορισμένοι στο Κογκρέσο εκφράζουν ανησυχίες για τη σκληρή στάση του Πενταγώνου, η κυβέρνηση φαίνεται αποφασισμένη να επιβάλει το νέο δόγμα της «ευρωπαϊκής αυτονομίας» υπό την αμερικανική εποπτεία.
Το χάσμα μεταξύ προσδοκιών και πραγματικότητας
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής, το χρονοδιάγραμμα του 2027 θεωρείται από πολλούς Ευρωπαίους αξιωματούχους ως μη ρεαλιστικό. Η Ευρώπη δεν χρειάζεται μόνο οικονομικούς πόρους, αλλά και χρόνο για να ξεπεράσει τις καθυστερήσεις στην παραγωγή στρατιωτικού εξοπλισμού. Ακόμη και αν γίνουν παραγγελίες σήμερα για προηγμένα αμερικανικά οπλικά συστήματα, η παράδοσή τους μπορεί να απαιτήσει πολλά έτη, καθιστώντας τον στόχο της διετίας σχεδόν ακατόρθωτο.
Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη θέσει ως στόχο το 2030 για την αμυντική της ετοιμότητα, με τον Επίτροπο Άμυνας της ΕΕ να υπογραμμίζει την ανάγκη για ανεξάρτητα σχέδια. Η διαφορά των τριών ετών μεταξύ των στόχων Ουάσιγκτον και Βρυξελλών δημιουργεί μια επικίνδυνη ζώνη αβεβαιότητας. Ήδη οκτώ χώρες της ΕΕ ζητούν κοινή χρηματοδότηση για να θωρακίσουν την ανατολική πτέρυγα, αναγνωρίζοντας ότι η ασφάλεια είναι πλέον συλλογική ευθύνη.
Η επόμενη μέρα για τη διατλαντική συμμαχία
Παρά τις αντιδράσεις, η τάση για απεξάρτηση από τις ΗΠΑ φαίνεται μη αναστρέψιμη. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει επανειλημμένα ζητήσει από τους συμμάχους να αυξήσουν τις δαπάνες τους στο 5% του ΑΕΠ, μια απαίτηση που αλλάζει ριζικά τους εθνικούς προϋπολογισμούς. Η Ουάσιγκτον ξεκαθαρίζει ότι η δική της δέσμευση δεν είναι πλέον λευκή επιταγή, αλλά εξαρτάται από την ανταποδοτικότητα των Ευρωπαίων.
Εν αναμονή των επίσημων διευκρινίσεων, η Ευρώπη καλείται να επιταχύνει τις διαδικασίες για την κάλυψη των κενών στην αεράμυνα, τα drones και τον κυβερνοπόλεμο. Η επιτυχία ή η αποτυχία αυτού του εγχειρήματος θα καθορίσει αν το ΝΑΤΟ θα παραμείνει μια ενιαία δύναμη αποτροπής ή αν θα μετατραπεί σε μια χαλαρή συμμαχία με διαφορετικές ταχύτητες ασφαλείας.
