Ο Αντόνιο Γκουτέρες προειδοποιεί για «κρίσιμη στιγμή» μετά την εκπνοή της πυρηνικής συνθήκης New START

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, χαρακτήρισε την εκπνοή της συνθήκης New START ως μια «κρίσιμη στιγμή» για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια. Με τα μεσάνυχτα της Τετάρτης να σηματοδοτούν το τέλος των δεσμευτικών ορίων στα πυρηνικά οπλοστάσια των ΗΠΑ και της Ρωσίας, ο κίνδυνος χρήσης πυρηνικών όπλων βρίσκεται πλέον στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαετιών.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως η κορύφωση μιας μακράς περιόδου διπλωματικής αβεβαιότητας, σηματοδοτώντας το τέλος της τελευταίας θεσμικής δικλείδας ασφαλείας που απέμενε από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στην απουσία ενός επαληθεύσιμου πλαισίου ελέγχου, το οποίο για δεκαετίες απέτρεπε την ανεξέλεγκτη συσσώρευση στρατηγικών όπλων.

Το τέλος μιας εποχής ελέγχου των εξοπλισμών

Για πρώτη φορά μετά από περισσότερο από μισό αιώνα, η διεθνής κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν κόσμο χωρίς νομικά δεσμευτικούς περιορισμούς στα πυρηνικά οπλοστάσια των δύο υπερδυνάμεων. Η συνθήκη New START, η οποία εξέπνευσε επίσημα, έθετε αυστηρά όρια στον αριθμό των ανεπτυγμένων στρατηγικών κεφαλών και των μέσων μεταφοράς τους.

Όπως είχε επισημανθεί ώρες πριν την εκπνοή της συμφωνίας, η απουσία περιορισμών αφορά το συντριπτικό ποσοστό του παγκόσμιου αποθέματος πυρηνικών όπλων. Ο Αντόνιο Γκουτέρες υπογράμμισε ότι η διάλυση αυτών των επιτευγμάτων δεν θα μπορούσε να συμβεί σε χειρότερη χρονική συγκυρία για την παγκόσμια σταθερότητα.

Η ανησυχία εντείνεται καθώς το Ρολόι της Καταστροφής βρίσκεται ήδη σε οριακό σημείο, αντανακλώντας την κλιμάκωση των εντάσεων. Η απώλεια της διαφάνειας και των αμοιβαίων επιθεωρήσεων καθιστά τον υπολογισμό των κινδύνων εξαιρετικά δύσκολο για τους στρατιωτικούς αναλυτές διεθνώς.

Η έκκληση για άμεση επιστροφή στις διαπραγματεύσεις

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, ο επικεφαλής του ΟΗΕ κάλεσε τη Μόσχα και την Ουάσιγκτον να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων χωρίς καθυστέρηση. Στόχος είναι η επίτευξη μιας διάδοχης συμφωνίας που θα αποκαθιστά τα όρια και θα ενισχύει την κοινή ασφάλεια.

Στους διαδρόμους της διεθνούς διπλωματίας, αναλυτές στρατηγικής που παρακολουθούν τις διμερείς σχέσεις τονίζουν ότι η απουσία ενός διαδόχου σχήματος δημιουργεί ένα κενό ασφαλείας που ευνοεί την ασύμμετρη κλιμάκωση. Η ανάγκη για έναν μηχανισμό προσαρμοσμένο στο ραγδαία εξελισσόμενο πλαίσιο της σύγχρονης τεχνολογίας είναι επιτακτική.

Παρά τη ζοφερή πραγματικότητα, ο Γκουτέρες χαιρέτισε την αναγνώριση από τους ηγέτες των δύο κρατών της ανάγκης για πρόληψη της πυρηνικής διάδοσης. Ωστόσο, επισήμανε ότι ο κόσμος περιμένει πλέον τη μετάφραση των λόγων σε πράξεις, προκειμένου να αποφευχθεί ένας νέος ανταγωνισμός εξοπλισμών.

Οι προοπτικές για τη διεθνή ασφάλεια

Η Μόσχα έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι παραμένει ανοιχτή στον διπλωματικό διάλογο, ωστόσο η έλλειψη επίσημης δέσμευσης από την πλευρά των ΗΠΑ περιπλέκει την κατάσταση. Η επαλήθευση των ορίων αποτελεί το κλειδί για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο πλευρών.

Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τις εξελίξεις, καθώς η πυρηνική αποτροπή εισέρχεται σε μια αχαρτογράφητη περιοχή. Η επόμενη μέρα απαιτεί πολιτική βούληση και στρατηγική ψυχραιμία για την αποφυγή ενός μοιραίου λάθους που θα μπορούσε να αποβεί καταστροφικό.

Εν αναμονή των επόμενων κινήσεων, η πίεση προς τις δύο πυρηνικές δυνάμεις αυξάνεται, με τον ΟΗΕ να αναλαμβάνει ρόλο διαμεσολαβητή στην προσπάθεια διάσωσης του ελέγχου των εξοπλισμών. Η σταθερότητα του πλανήτη εξαρτάται πλέον από την ικανότητα των δύο κρατών να παραμερίσουν τις διαφορές τους προς όφελος της παγκόσμιας ειρήνης.