Νταβός: Το «Συμβούλιο Ειρήνης» του προέδρου των ΗΠΑ και το δίλημμα των παγκόσμιων ηγετών

Στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, η πρωτοβουλία του προέδρου των ΗΠΑ για τη συγκρότηση του Συμβουλίου Ειρήνης (Board of Peace) προκαλεί έντονες αντιδράσεις, καθώς πολλοί ηγέτες αισθάνονται υποχρεωμένοι να προσχωρήσουν για να αποφύγουν εμπορικά αντίποινα. Το νέο σώμα, που προβάλλεται ως ανταγωνιστής του ΟΗΕ, απαιτεί συμμετοχή ύψους 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων και προβλέπει διευρυμένες εξουσίες για την Ουάσιγκτον.

Η κίνηση αυτή του Λευκού Οίκου αποτελεί την κορύφωση μιας στρατηγικής που επιδιώκει την αναδιάρθρωση της παγκόσμιας διπλωματίας μακριά από τους παραδοσιακούς πολυμερείς οργανισμούς. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στην προσπάθεια υποκατάστασης του ρόλου του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών από ένα πιο «ευέλικτο» αλλά προσωποπαγές σχήμα.

Η διπλωματία της πίεσης και οι γεωπολιτικές ισορροπίες

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, αξιωματούχοι από 16 χώρες εκφράζουν ιδιωτικά την ανησυχία τους για τον αναγκαστικό χαρακτήρα της πρόσκλησης. «Ποιος μπορεί να πει όχι στον Τραμπ;» διερωτήθηκε Άραβας αξιωματούχος, αναφερόμενος στην ισχύ του προέδρου των ΗΠΑ.

Η Ουάσιγκτον έχει ήδη εξασφαλίσει τη δέσμευση 35 ηγετών, ενώ οι προσκλήσεις έχουν σταλεί σε συνολικά 60 κυβερνήσεις. Η συμμετοχή χωρών όπως η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία προσδίδει στο Συμβούλιο την απαραίτητη διπλωματική μάζα για να λειτουργήσει ως εναλλακτικός πόλος.

Το «εισιτήριο» του 1 δισεκατομμυρίου και ο έλεγχος του Συμβουλίου

Ο καταστατικός χάρτης του Συμβουλίου Ειρήνης περιλαμβάνει μια αμφιλεγόμενη πρόβλεψη για κόστος συμμετοχής 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων. Το ποσό αυτό θεωρείται απαραίτητο για την εξασφάλιση θέσης στο τραπέζι των αποφάσεων, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για τη δημοκρατική νομιμοποίηση του οργάνου.

Παράλληλα, οι κανόνες για την απομάκρυνση του προέδρου του Συμβουλίου είναι εξαιρετικά αυστηροί, απαιτώντας ομόφωνη απόφαση του εκτελεστικού συμβουλίου. Αυτή η δομή φαίνεται να ισχυροποιεί τη θέση του προέδρου των ΗΠΑ, καθιστώντας τον ουσιαστικά ισόβιο επικεφαλής της πρωτοβουλίας.

Το ευρωπαϊκό «όχι» και οι απειλές για δασμούς

Η Ευρώπη εμφανίζεται διχασμένη, με τη Γαλλία να ηγείται των αντιδράσεων. Ο Εμανουέλ Μακρόν απέρριψε την πρόσκληση, θεωρώντας τη ασύμβατη με τις δεσμεύσεις της χώρας στον ΟΗΕ. Η απάντηση της Ουάσιγκτον ήταν άμεση, με απειλές για δασμούς 200% στα γαλλικά κρασιά.

Χώρες όπως η Νορβηγία και η Σουηδία ακολούθησαν το παράδειγμα της Γαλλίας, ενώ η Γερμανία και η Ιταλία παραμένουν σε στάση αναμονής. Η βρετανική κυβέρνηση υπό τον Κιρ Στάρμερ τηρεί προσεκτική στάση, συζητώντας το θέμα με τους συμμάχους της χωρίς να δεσμεύεται.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών και των δεξαμενών σκέψης, αναλυτές στρατηγικής επισημαίνουν ότι το Συμβούλιο Ειρήνης αποτελεί ένα εργαλείο για τη διαχείριση μιας αμερικανικής σφαίρας επιρροής. Η ασάφεια γύρω από την έδρα και το νομικό καθεστώς του οργάνου επιτρέπει στον Λευκό Οίκο να διατηρεί το γεωπολιτικό πλεονέκτημα.

Οι προοπτικές της νέας διεθνούς αρχιτεκτονικής

Παρά τις επικρίσεις, υποστηρικτές της πρωτοβουλίας από τη Λατινική Αμερική και τον αραβικό κόσμο θεωρούν ότι το Συμβούλιο μπορεί να προσφέρει άμεσες λύσεις σε κρίσεις όπως αυτή της Γάζας. Η Τουρκία, μέσω του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, τόνισε ότι οποιοδήποτε όφελος για την ανθρωπότητα καθιστά την προσπάθεια αξιόλογη.

Η τελετή υπογραφής στο Νταβός αναμένεται να ξεκαθαρίσει το τοπίο σχετικά με το ποιοι ηγέτες θα επιλέξουν την ευθυγράμμιση με την Ουάσιγκτον. Η επόμενη μέρα θα βρει τη διεθνή κοινότητα να αναζητά ισορροπία ανάμεσα στον παραδοσιακό πολυμερισμό και τη νέα, πιο επιθετική διπλωματία της ισχύος.