Η εκστρατεία του Μακρόν κατά της παραπληροφόρησης συναντά αντίσταση από δεξιά μέσα

Μια πρωτοβουλία του Γάλλου Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν για την καταπολέμηση της διαδικτυακής παραπληροφόρησης έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από δεξιούς αντιπάλους και την ολοένα και πιο ισχυρή συντηρητική αυτοκρατορία μέσων ενημέρωσης που ελέγχεται από τον δισεκατομμυριούχο Βενσάν Μπολορέ. Η διαμάχη υπογραμμίζει πώς η Γαλλία εκτίθεται ολοένα και περισσότερο στις πολιτιστικές και επιχειρηματικές μάχες που συγκλονίζουν τα μέσα ενημέρωσης και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια των ευρύτερων πολιτιστικών και επιχειρηματικών μαχών που μαίνονται στα μέσα ενημέρωσης παγκοσμίως, από την κυριαρχία των δεξιών δικτύων στις ΗΠΑ έως τις πρόσφατες δοκιμασίες της BBC στη Βρετανία. Το φαινόμενο της παραπληροφόρησης έχει αναδειχθεί σε κεντρικό θέμα της δημόσιας συζήτησης, επηρεάζοντας την πολιτική σκηνή και την εμπιστοσύνη των πολιτών στα παραδοσιακά μέσα.

Η εκστρατεία του Μακρόν και οι αντιδράσεις

Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν περιόδευσε τη χώρα, προειδοποιώντας για τα fake news, τη χειραγώγηση που βασίζεται σε αλγόριθμους και τις αφηγήσεις που υποστηρίζονται από ξένες δυνάμεις. Σε συναντήσεις με αναγνώστες περιφερειακών εφημερίδων, ο πρόεδρος απάντησε σε ερωτήσεις, υπογραμμίζοντας αυτό που το γραφείο του αποκαλεί επείγουσα μάχη κατά των ψηφιακών αναληθειών ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027. Η πρωτοβουλία αυτή, όπως μεταδίδει το Reuters, έχει πυροδοτήσει σφοδρές αντιδράσεις.

Ωστόσο, η εκστρατεία συνάντησε σθεναρή αντίσταση από τα μέσα του δεξιού ομίλου του Βενσάν Μπολορέ, ο οποίος κατέχει το CNews – το μεγαλύτερο πλέον κανάλι ειδήσεων της Γαλλίας – καθώς και την εβδομαδιαία εφημερίδα Journal du Dimanche και τον ραδιοφωνικό σταθμό Europe 1. Η κριτική εντάθηκε αφότου ο Μακρόν, μιλώντας στους αναγνώστες της εφημερίδας La Voix du Nord τον περασμένο Νοέμβριο, αναφέρθηκε σε μια πρωτοβουλία των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα για την ενθάρρυνση της εθελοντικής «επισήμανσης» (labelling) των ειδησεογραφικών μέσων από επαγγελματίες, με στόχο την προώθηση ηθικών πρακτικών. Ο ίδιος τόνισε ότι αυτό δεν μπορούσε να γίνει από την κυβέρνηση, δηλώνοντας χαρακτηριστικά στις 19 Νοεμβρίου: «Δεν είναι δουλειά της κυβέρνησης ή του κράτους να λέει: ‘αυτό είναι είδηση, αυτό δεν είναι’. Αυτό δεν συμβαίνει σε μια δημοκρατία. Διαφορετικά, πολύ γρήγορα γίνεσαι απολυταρχία».

Οι θέσεις των αντιπάλων και η απάντηση του Ελιζέ

Οι τίτλοι του Μπολορέ και οι δεξιοί αντίπαλοι του Μακρόν εκμεταλλεύτηκαν αμέσως τις δηλώσεις του. Η Journal du Dimanche ανέφερε σε άρθρο της ότι «ο πρόεδρος θέλει να ευθυγραμμίσει τα μέσα ενημέρωσης που δεν σκέφτονται όπως αυτός», ενώ ο δημοφιλής παρουσιαστής του CNews, Πασκάλ Πρό, έκανε λόγο για «αυταρχική παρέκκλιση από έναν πρόεδρο δυσαρεστημένο με το πώς τον καλύπτουν τα μέσα ενημέρωσης». Παρόμοιες καταγγελίες περί λογοκρισίας έχουν εκφραστεί και σε άλλες χώρες, όπως στην Ταϊβάν, όπου η αντιπολίτευση κατήγγειλε την απαγόρευση μιας εφαρμογής ως περιορισμό της ελευθερίας του διαδικτύου.

Οι δεξιοί αντίπαλοι του Μακρόν παρουσίασαν επίσης τα σχόλιά του ως μια προσπάθεια για κυβερνητική λογοκρισία. Η ηγέτης της ακροδεξιάς, Μαρίν Λε Πεν, δήλωσε πρόσφατα, την περασμένη Τρίτη, στο BFM TV ότι «ο στόχος του Εμανουέλ Μακρόν είναι να ελέγξει την πληροφορία». Ο προστατευόμενός της, Ζορντάν Μπαρντελά, παρομοίασε το σχέδιο με το «Υπουργείο Αλήθειας» του Τζορτζ Όργουελ στο δυστοπικό μυθιστόρημα «1984». Απαντώντας στην κατακραυγή, το γραφείο του Μακρόν δημοσίευσε ένα βίντεο στην πλατφόρμα X, επιδιώκοντας να διαψεύσει την ιστορία. «Πράβδα; Υπουργείο αλήθειας; Όταν η συζήτηση για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης προκαλεί παραπληροφόρηση», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Το διεθνές πλαίσιο και η παρέμβαση των ΗΠΑ

Η διαμάχη αυτή ενδέχεται να προσελκύσει την προσοχή της κυβέρνησης του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, η οποία έχει απειλήσει τα μέσα ενημέρωσης στην πατρίδα της με αγωγές, αλλά έχει επιτεθεί στις προσπάθειες ρύθμισης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην Ευρώπη, χαρακτηρίζοντάς τες ως επίθεση στην ελευθερία του λόγου και λογοκρισία των δεξιών φωνών. Η κριτική της κυβέρνησης Τραμπ προς την Ευρωπαϊκή Ένωση για τις ψηφιακές ρυθμίσεις έχει ήδη βρει απήχηση στην ευρωπαϊκή λαϊκιστική δεξιά. Αυτό που ανησυχεί τους αναλυτές είναι η πιθανότητα περαιτέρω πόλωσης του πολιτικού τοπίου και η υπονόμευση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς, καθώς οι κατηγορίες περί λογοκρισίας χρησιμοποιούνται συχνά ως εργαλείο πολιτικής αντιπαράθεσης, ανεξαρτήτως της πραγματικής πρόθεσης των πρωτοβουλιών.

Η κατάσταση αυτή συμπίπτει με την επικείμενη επίσκεψη στο Παρίσι της ανώτερης αξιωματούχου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Υφυπουργού Εξωτερικών για τη Δημόσια Διπλωματία, Σάρα Ρότζερς, η οποία αναμένεται να «επιβεβαιώσει τη δέσμευση της κυβέρνησης Τραμπ για την υπεράσπιση της ελευθερίας του λόγου και της ψηφιακής ελευθερίας». Αυτή η παρέμβαση υπογραμμίζει την παγκόσμια διάσταση του προβλήματος της παραπληροφόρησης και των προσπαθειών για την αντιμετώπισή της, καθώς και τις διαφορετικές προσεγγίσεις μεταξύ των χωρών.

Η επόμενη μέρα για την ελευθερία του λόγου

Η συζήτηση γύρω από την εκστρατεία του Μακρόν αναδεικνύει την πολυπλοκότητα της ρύθμισης του ψηφιακού χώρου και την προστασία της ελευθερίας του λόγου. Ενώ η ανάγκη για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης είναι ευρέως αναγνωρισμένη, ο τρόπος με τον οποίο αυτή επιτυγχάνεται παραμένει ένα πεδίο έντονης αντιπαράθεσης. Οι πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στην ενίσχυση της διαφάνειας και της ηθικής δημοσιογραφίας πρέπει να διασφαλίζουν ότι δεν θα ερμηνευθούν ως απόπειρες λογοκρισίας ή πολιτικού ελέγχου, διατηρώντας την ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης και την εμπιστοσύνη του κοινού.