- Βαθύ ιστορικό σχίσμα διχάζει τους εξόριστους αντιπάλους του ιρανικού καθεστώτος.
- Οι μοναρχικοί υπό τον Ρεζά Παχλαβί και η οργάνωση MEK βρίσκονται σε ανοιχτή σύγκρουση.
- Ο πρόεδρος των ΗΠΑ εκφράζει επιφυλάξεις για τη λαϊκή βάση της εξόριστης αντιπολίτευσης.
- Η έλλειψη ενιαίας ηγεσίας δυσχεραίνει τη διεθνή υποστήριξη προς τους διαδηλωτές.
- Οι αναλυτές αμφισβητούν αν οι εξόριστες ομάδες εκπροσωπούν τη νέα γενιά εντός του Ιράν.
Οι μαζικές διαδηλώσεις στο Ιράν έχουν συσπειρώσει τους εξόριστους εχθρούς της Τεχεράνης, ωστόσο ένα βαθύ και πικρό σχίσμα που χρονολογείται από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 εξακολουθεί να διχάζει τις κυριότερες παρατάξεις. Η σύγκρουση μεταξύ των υποστηρικτών της μοναρχίας και της αριστερής οργάνωσης MEK περιπλέκει τη διεθνή στάση απέναντι στην κρίση, την ώρα που ο πρόεδρος των ΗΠΑ εκφράζει επιφυλάξεις για την ηγεσία της αντιπολίτευσης.
| Χαρακτηριστικό | Μοναρχικοί (Παχλαβί) | Mujahedin-e Khalq (MEK) |
|---|---|---|
Χαρακτηριστικό Κύριος Ηγέτης | Μοναρχικοί (Παχλαβί) Ρεζά Παχλαβί | Mujahedin-e Khalq (MEK) Μαριάμ Ρατζαβί |
Χαρακτηριστικό Ιδεολογική Βάση | Μοναρχικοί (Παχλαβί) Φιλελεύθερη Δημοκρατία | Mujahedin-e Khalq (MEK) Αριστερός Ισλαμισμός |
Χαρακτηριστικό Κύριο Μέσο | Μοναρχικοί (Παχλαβί) Δορυφορική Τηλεόραση | Mujahedin-e Khalq (MEK) Οργανωμένα Στελέχη |
Χαρακτηριστικό Στάση ΗΠΑ | Μοναρχικοί (Παχλαβί) Επιφυλακτική Υποστήριξη | Mujahedin-e Khalq (MEK) Πρώην Τρομοκρατική Λίστα |
Χαρακτηριστικό Ιστορικό Βάρος | Μοναρχικοί (Παχλαβί) Δυναστεία Παχλαβί | Mujahedin-e Khalq (MEK) Πόλεμος Ιράν-Ιράκ |
Η ρίζα της σημερινής αντιπαράθεσης βρίσκεται στις πολιτικές αναταράξεις της δεκαετίας του ’70, όταν διαφορετικές ιδεολογικές ομάδες συνεργάστηκαν για την ανατροπή του Σάχη, μόνο και μόνο για να βρεθούν σε θανάσιμη σύγκρουση αμέσως μετά την επικράτηση των κληρικών. Αυτή η ιστορική κληρονομιά καχυποψίας και βίας μεταφέρθηκε αυτούσια στις κοινότητες της διασποράς, δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου η κοινή εχθρότητα προς το ιερατικό καθεστώς δεν αρκεί για να γεφυρώσει το χάσμα.
Δεν υπάρχει μια συμπεριληπτική οργάνωση που να μπορεί να ενώσει τους Ιρανούς από όλα τα κοινωνικά στρώματα, θρησκευτικά ή εθνοτικά.
Sanam Vakil, Διευθύντρια Μέσης Ανατολής στο Chatham House
Η σύγκρουση Παχλαβί και MEK στο προσκήνιο
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η κόντρα επικεντρώνεται στον Ρεζά Παχλαβί, γιο του ανατραπέντος Σάχη, και την οργάνωση Mujahedin-e Khalq (MEK). Οι υποστηρικτές του Παχλαβί τον προβάλλουν ως τη μοναδική ενωτική φιγούρα που μπορεί να οδηγήσει τη χώρα στη δημοκρατία, επικαλούμενοι συνθήματα που ακούγονται στους δρόμους του Ιράν υπέρ της παλαιάς μοναρχίας.
Από την άλλη πλευρά, το MEK, μια οργάνωση που συνδυάζει αριστερές και ισλαμιστικές ιδέες, απορρίπτει κατηγορηματικά την επιστροφή στη μοναρχία, εξισώνοντάς την με τη σημερινή θεοκρατία των σιιτών. Η οργάνωση διαθέτει ένα εξαιρετικά δομημένο δίκτυο στην εξορία, ωστόσο η ιστορική της δράση κατά τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ την έχει καταστήσει ευρέως αντιπαθή σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού εντός της χώρας.
Προτεινόμενο Αυστραλία: Σφοδρές πλημμύρες στη Βικτώρια – Αυτοκίνητα παρασύρθηκαν στη θάλασσα
Η αμφισβήτηση της λαϊκής βάσης εντός του Ιράν
Παρά την έντονη ψηφιακή και ακτιβιστική παρουσία τους στη Δύση, παραμένει εξαιρετικά δύσκολο να εκτιμηθεί το πραγματικό έρεισμα αυτών των παρατάξεων στο εσωτερικό του Ιράν. Διπλωματικοί κύκλοι και αναλυτές επισημαίνουν ότι ο πληθυσμός της χώρας έχει διπλασιαστεί σε μέγεθος από το 1979, είναι πιο μορφωμένος και αστικοποιημένος, και πιθανότατα δεν αναζητά λύσεις σε ξεπερασμένα πολιτικά σχήματα του παρελθόντος.
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών ανάλυσης, επισημαίνεται από παράγοντες της στρατηγικής ότι η απουσία μιας συμπεριληπτικής οργάνωσης που να ενώνει όλες τις κοινωνικές και εθνικές ομάδες αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο. Η έλλειψη ενός καθολικά αποδεκτού ηγέτη περιπλέκει τις διεθνείς προσεγγίσεις, καθώς οι ξένες δυνάμεις διστάζουν να επενδύσουν σε πρόσωπα που ίσως δεν εκπροσωπούν την πλειοψηφία των διαδηλωτών.
Η στάση της Ουάσινγκτον και οι διεθνείς ισορροπίες
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει εκφράσει δημόσια τις αμφιβολίες του για το επίπεδο υποστήριξης που απολαμβάνει ο Παχλαβί, παρά το γεγονός ότι σταθμίζει στρατιωτικές επιλογές κατά της Τεχεράνης. Η αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων, που έχει οδηγήσει σε χιλιάδες νεκρούς, αυξάνει την πίεση για δράση, αλλά η πολιτική αβεβαιότητα για την «επόμενη μέρα» παραμένει ο κρίσιμος ανασταλτικός παράγοντας.
Εν αναμονή των εξελίξεων, οι αναλυτές στρατηγικής τονίζουν ότι οποιοσδήποτε μελλοντικός ηγετικός ρόλος θα πρέπει να προκύψει μέσα από μια ευρεία δημοκρατική συμμαχία. Οι Ιρανοί πολίτες, έχοντας βιώσει δεκαετίες καταπίεσης και ένα καθολικό ψηφιακό μπλακάουτ, φαίνεται πως αναζητούν μια νέα πολιτική ταυτότητα που να υπερβαίνει τις παλαιές έριδες της διασποράς και τις ιδεολογικές αγκυλώσεις του παρελθόντος.
Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα, καθώς η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή κλιμακώνεται επικίνδυνα. Η ικανότητα της αντιπολίτευσης να παραμερίσει τις διαφορές της και να παρουσιάσει ένα αξιόπιστο εναλλακτικό σχέδιο διακυβέρνησης θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό τη στήριξη που θα λάβει από τη Δύση, αλλά και την αντοχή της εσωτερικής εξέγερσης απέναντι στον μηχανισμό καταστολής του καθεστώτος.
Πώς να αξιολογείτε τις πληροφορίες από το Ιράν
- Διασταυρώνετε τις ειδήσεις από πολλαπλές πηγές της διασποράς για να αποφύγετε την προπαγάνδα συγκεκριμένων παρατάξεων.
- Αναζητάτε βίντεο από το εσωτερικό της χώρας που δείχνουν αυθόρμητα συνθήματα και όχι οργανωμένες συγκεντρώσεις.
- Δίνετε έμφαση στις αναλύσεις ανεξάρτητων δεξαμενών σκέψης (think tanks) που δεν έχουν πολιτική δέσμευση.
- Παρακολουθείτε τις επίσημες τοποθετήσεις διεθνών οργανισμών για τον αριθμό των θυμάτων και την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
