- Οι ΗΠΑ αποχωρούν επίσημα από τον ΠΟΥ την Πέμπτη 22 Ιανουαρίου 2026.
- Παραμένει ανεξόφλητο χρέος 260 εκατ. δολαρίων κατά παράβαση του αμερικανικού νόμου.
- Ο ΠΟΥ χάνει το 18% των εσόδων του και απολύει το 25% του προσωπικού του.
- Ο Μπιλ Γκέιτς προειδοποιεί ότι η επιστροφή των ΗΠΑ είναι απίθανη σύντομα.
- Αποδυναμώνονται τα παγκόσμια συστήματα ανίχνευσης και απόκρισης σε υγειονομικές απειλές.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ολοκληρώνουν την Πέμπτη την επίσημη αποχώρησή τους από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), μια κίνηση που σηματοδοτεί τη μεγαλύτερη γεωπολιτική ρήξη στον τομέα της διεθνούς υγείας. Παρά τις νομικές επιταγές, ο πρόεδρος των ΗΠΑ αρνείται να καταβάλει οφειλές 260 εκατομμυρίων δολαρίων, προκαλώντας δημοσιονομική ασφυξία στον οργανισμό.
| Παράμετρος | Στοιχεία & Μεγέθη |
|---|---|
| Ημερομηνία Εξόδου | 22 Ιανουαρίου 2026 |
| Ανεξόφλητο Χρέος | 260 εκατομμύρια δολάρια |
| Μερίδιο Χρηματοδότησης ΗΠΑ | 18% του συνολικού προϋπολογισμού |
| Περικοπές Προσωπικού ΠΟΥ | 25% (περίπου 1 στους 4 εργαζόμενους) |
| Μείωση Διοικητικής Ομάδας | 50% (στο μισό) |
| Περίοδος Προειδοποίησης | 12 μήνες (από Ιανουάριο 2025) |
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί την κορύφωση της στρατηγικής «America First» που εγκαινίασε ο πρόεδρος των ΗΠΑ από την πρώτη ημέρα της θητείας του το 2025. Τεχνικά, η αποχώρηση ακολουθεί την υποχρεωτική περίοδο προειδοποίησης ενός έτους, ωστόσο συνοδεύεται από μια σοβαρή νομική εκκρεμότητα που απειλεί τη διεθνή σταθερότητα.
Η αποχώρηση από τον ΠΟΥ είναι μια ήττα για τις Ηνωμένες Πολιτείες και μια ήττα για τον υπόλοιπο κόσμο.
Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, Γενικός Διευθυντής ΠΟΥ
Το νομικό παράδοξο και η παραβίαση του αμερικανικού δικαίου
Σύμφωνα με τη νομοθεσία των ΗΠΑ, η χώρα οφείλει να εξοφλήσει το σύνολο των οικονομικών της υποχρεώσεων πριν από την οριστική αποδέσμευση. Αυτή τη στιγμή, το ανεξόφλητο χρέος προς τον ΠΟΥ ανέρχεται σε 260 εκατομμύρια δολάρια, ποσό που αφορά τις συνδρομές των ετών 2024 και 2025.
Νομικοί κύκλοι στην Ουάσιγκτον επισημαίνουν ότι η κίνηση αυτή αποτελεί σαφή παραβίαση του ομοσπονδιακού νόμου. Ο Lawrence Gostin, διευθυντής του O’Neill Institute, υπογραμμίζει ότι παρά την παρατυπία, είναι εξαιρετικά πιθανό ο πρόεδρος των ΗΠΑ να μην αντιμετωπίσει κυρώσεις, επιβάλλοντας την πολιτική της «ωμής ισχύος».
Η στάση αυτή έρχεται σε συνέχεια της ευρύτερης ανατροπής των παγκόσμιων ισορροπιών που επιχειρεί η αμερικανική διοίκηση. Η άρνηση καταβολής των τελών δεν είναι απλώς μια οικονομική απόφαση, αλλά ένα μήνυμα αμφισβήτησης των πολυμερών οργανισμών.
Οικονομική παράλυση και περικοπές στον ΠΟΥ
Για τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η απώλεια του μεγαλύτερου χρηματοδότη του — ο οποίος κάλυπτε το 18% του προϋπολογισμού — είναι καταστροφική. Η ηγεσία του οργανισμού έχει ήδη προχωρήσει σε δραστική μείωση της διοικητικής ομάδας κατά 50% για να ανταπεξέλθει στα νέα δεδομένα.
Επιπλέον, αναμένεται ότι ο ΠΟΥ θα απολύσει το ένα τέταρτο του προσωπικού του μέχρι τα μέσα του τρέχοντος έτους. Οι περικοπές αυτές πλήττουν άμεσα κρίσιμα προγράμματα, όπως η εξάλειψη της πολιομυελίτιδας και η αντιμετώπιση μελλοντικών πανδημιών.
Εκπρόσωπος του ΠΟΥ δήλωσε ότι το εκτελεστικό συμβούλιο θα συνεδριάσει τον Φεβρουάριο για να καθορίσει τον τρόπο διαχείρισης αυτής της πρωτοφανούς κρίσης. Η απουσία των αμερικανικών πόρων δημιουργεί ένα κενό ασφαλείας που δύσκολα θα καλυφθεί από άλλους δωρητές.
Η απαισιόδοξη πρόβλεψη του Μπιλ Γκέιτς και η διεθνής ανησυχία
Στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, ο Μπιλ Γκέιτς εξέφρασε την έντονη ανησυχία του. Ο ιδρυτής του Gates Foundation δήλωσε ότι δεν αναμένει επιστροφή των ΗΠΑ στον οργανισμό στο εγγύς μέλλον, παρά την ανάγκη για παγκόσμια συνεργασία.
Η προειδοποίηση του Γκέιτς συνδέεται με τις ευρύτερες περικοπές στη διεθνή βοήθεια, οι οποίες απειλούν να αυξήσουν την παιδική θνησιμότητα παγκοσμίως. Η αποχώρηση των ΗΠΑ θεωρείται από πολλούς ως το τελειωτικό χτύπημα στην παγκόσμια υγειονομική αρχιτεκτονική.
Ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, απηύθυνε ύστατη έκκληση για επανεξέταση της απόφασης. Όπως τόνισε, η έξοδος των ΗΠΑ αποτελεί μια «αμοιβαία ήττα» (lose-lose) τόσο για την Ουάσιγκτον όσο και για την ανθρωπότητα.
Οι κίνδυνοι για την παγκόσμια ασφάλεια υγείας
Αναλυτές στρατηγικής επισημαίνουν ότι η απομόνωση των ΗΠΑ ενέχει κινδύνους και για την ίδια τη χώρα. Η αποδυνάμωση των συστημάτων ανίχνευσης απειλών καθιστά τον πλανήτη πιο ευάλωτο σε νέους ιούς και βιολογικούς κινδύνους.
Σύμφωνα με την Kelly Henning από το Bloomberg Philanthropies, η διακοπή της συνεργασίας θα υπονομεύσει την ικανότητα του κόσμου να αντιδρά έγκαιρα σε κρίσεις. Η απουσία των ΗΠΑ από το τραπέζι των αποφάσεων αφήνει χώρο σε άλλες δυνάμεις να διαμορφώσουν την παγκόσμια ατζέντα.
Εν αναμονή των επίσημων ανακοινώσεων από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα. Η επόμενη μέρα βρίσκει τον ΠΟΥ σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, αναζητώντας νέες ισορροπίες σε έναν κατακερματισμένο κόσμο.
