Η ευρωπαϊκή ακροδεξιά σε δίλημμα: Η Γροιλανδία και οι απειλές του Τραμπ κλονίζουν τις συμμαχίες

Οι ευρωπαϊκές ακροδεξιές και λαϊκιστικές δυνάμεις, που άλλοτε αποτελούσαν τους στενότερους συμμάχους του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, τηρούν πλέον αποστάσεις ασφαλείας. Η κλιμάκωση της έντασης γύρω από τη Γροιλανδία και η στρατιωτική εμπλοκή στη Βενεζουέλα προκαλούν ρωγμές στο μέτωπο των εθνικιστών, καθώς τα εθνικά συμφέροντα της Ευρώπης συγκρούονται με την επιθετική εξωτερική πολιτική της Ουάσινγκτον.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακράς περιόδου κατά την οποία η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ επένδυσε στην ενίσχυση των πατριωτικών ευρωπαϊκών κομμάτων, θεωρώντας τα ως φυσικούς συμμάχους κατά της παγκοσμιοποίησης. Η πρόσφατη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών είχε χαιρετίσει την άνοδο αυτών των κινημάτων ως αιτία για «μεγάλη αισιοδοξία», προσδίδοντας διεθνή νομιμοποίηση σε κόμματα που συχνά αντιμετωπίζουν κοινωνικό στίγμα στο εσωτερικό τους.

Η «κόκκινη γραμμή» της εθνικής κυριαρχίας

Ωστόσο, οι νέες αξιώσεις για τον έλεγχο της Γροιλανδίας από την Ουάσινγκτον φαίνεται πως αποτελούν μια ανυπέρβλητη κόκκινη γραμμή για τους Ευρωπαίους εθνικιστές. Η Άλις Βάιντελ, ηγετική μορφή της γερμανικής AfD, κατηγόρησε τον πρόεδρο των ΗΠΑ για παραβίαση της θεμελιώδους υπόσχεσης περί μη παρέμβασης στα εσωτερικά άλλων κρατών.

Την ίδια στιγμή, ο συν-αρχηγός του κόμματος, Τίνο Χρουπάλα, απέρριψε τις πρακτικές της αμερικανικής διοίκησης, χαρακτηρίζοντάς τες ως «μεθόδους Άγριας Δύσης». Η μεταστροφή αυτή αντικατοπτρίζει και το κλίμα στην κοινή γνώμη, καθώς πρόσφατη δημοσκόπηση της Forsa δείχνει ότι το 71% των Γερμανών αντιμετωπίζει πλέον τον Τραμπ περισσότερο ως αντίπαλο παρά ως σύμμαχο.

Δασμοί και οικονομικός εξαναγκασμός

Η ένταση κλιμακώθηκε περαιτέρω μετά την απειλή του προέδρου των ΗΠΑ για επιβολή δασμών σε μια σειρά ευρωπαϊκών χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας και της Γαλλίας. Ο στόχος είναι σαφής: η άσκηση οικονομικής πίεσης ώστε να επιτραπεί στις ΗΠΑ η αγορά της Γροιλανδίας, την οποία η Δανία αρνείται κατηγορηματικά να παραχωρήσει.

Ο Ζορντάν Μπαρντελά, ηγέτης της γαλλικής Εθνικής Συσπείρωσης, κάλεσε την Ευρώπη να αντιδράσει άμεσα με τη λήψη μέτρων κατά του εξαναγκασμού. Πρότεινε μάλιστα την αναστολή της οικονομικής συμφωνίας που υπεγράφη πέρυσι μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών, σηματοδοτώντας μια στροφή προς τον προστατευτισμό.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, ακόμη και παραδοσιακοί σύμμαχοι όπως το βρετανικό Reform UK εκφράζουν πλέον έντονο προβληματισμό. Η χρήση οικονομικών απειλών εναντίον του στενότερου συμμάχου των ΗΠΑ για πάνω από έναν αιώνα θεωρείται από πολλούς ως μια κίνηση που υπονομεύει τη διατλαντική ενότητα.

Διχασμένη η ευρωπαϊκή δεξιά

Παρά την έντονη κριτική, δεν τηρούν όλες οι πλευρές την ίδια στάση, αναδεικνύοντας τις εσωτερικές αντιθέσεις του εθνικιστικού χώρου. Αναλυτές στρατηγικής επισημαίνουν ότι η τρέχουσα κρίση αναδεικνύει την εγγενή δυσκολία του διεθνούς εθνικισμού, όπου οι θεωρητικές συγκλίσεις καταρρέουν μπροστά στον σκληρό οικονομικό πραγματισμό.

Ο Αντρέι Μπάμπις, πρωθυπουργός της Τσεχίας, επέλεξε μια πιο διπλωματική προσέγγιση, τονίζοντας ότι το ενδιαφέρον των ΗΠΑ για τη Γροιλανδία είναι μακροπρόθεσμο και δεν αποτελεί απλώς μια προσωπική πρωτοβουλία του Τραμπ. Παρόμοια στάση τήρησαν η Ουγγαρία και η Πολωνία, ζητώντας διμερή επίλυση του ζητήματος.

Η Ιταλίδα πρωθυπουργός, Τζόρτζια Μελόνι, αν και χαρακτήρισε τους δασμούς ως «λάθος», φαίνεται να αναλαμβάνει ρόλο διαμεσολαβητή. Σύμφωνα με ιταλικά μέσα ενημέρωσης, η Μελόνι επιδιώκει να εκτονώσει την κρίση μέσω διαλόγου, αποφεύγοντας την άμεση αντιπαράθεση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν γενικευμένο εμπορικό πόλεμο.

Η επόμενη μέρα των διατλαντικών σχέσεων

Η στάση του Ματέο Σαλβίνι, ωστόσο, διαφοροποιείται, καθώς ο ίδιος επέρριψε την ευθύνη για την ένταση στα ευρωπαϊκά έθνη που απέστειλαν στρατιωτικές δυνάμεις στη Γροιλανδία. Αυτή η διάσταση απόψεων εντός της ευρωπαϊκής δεξιάς καταδεικνύει ότι η γεωπολιτική ισορροπία είναι εξαιρετικά εύθραυστη.

Το ερώτημα που παραμένει είναι αν η αποστασιοποίηση αυτή είναι μόνιμη ή τακτική. Η ανάγκη προστασίας της εθνικής κυριαρχίας φαίνεται να υπερισχύει της ιδεολογικής συγγένειας, αναγκάζοντας τους Ευρωπαίους ηγέτες να επαναπροσδιορίσουν τη σχέση τους με τον Λευκό Οίκο ενόψει των νέων προκλήσεων στην Αρκτική.