Γερμανία: Σύγκρουση στον συνασπισμό Μερτς για τη μεταρρύθμιση του φόρου κληρονομιάς

Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) της Γερμανίας κατέθεσε την Τρίτη μια ριζοσπαστική πρόταση για τη μεταρρύθμιση του φόρου κληρονομιάς, προκαλώντας μετωπική σύγκρουση με τους Συντηρητικούς εταίρους του Καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς. Η κίνηση αυτή, που στοχεύει στην κοινωνική δικαιοσύνη ενόψει των κρίσιμων περιφερειακών εκλογών, έρχεται σε μια στιγμή που οι υφιστάμενοι κανόνες βρίσκονται υπό τον έλεγχο του Συνταγματικού Δικαστηρίου, απειλώντας τη συνοχή της κυβέρνησης.

Η τρέχουσα αντιπαράθεση στο Βερολίνο δεν αποτελεί απλώς μια δημοσιονομική διαφωνία, αλλά μια βαθιά ιδεολογική ρήξη που έρχεται σε μια στιγμή που η γερμανική οικονομία αναζητά απεγνωσμένα αναπτυξιακή ώθηση. Η ανάγκη για μεταρρύθμιση προκύπτει και από την πίεση του Συνταγματικού Δικαστηρίου, το οποίο εξετάζει την εγκυρότητα των υφιστάμενων, αποσπασματικών κανόνων φορολόγησης του πλούτου.

Οι λεπτομέρειες του σχεδίου SPD και οι αντιδράσεις

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ που μεταδίδει το Reuters, το σχέδιο των Σοσιαλδημοκρατών προβλέπει υψηλότερες επιβαρύνσεις για τις μεγάλες περιουσίες, ενώ προσφέρει ελαφρύνσεις για τις μικρότερες κληρονομιές. Συγκεκριμένα, προτείνεται ένα αφορολόγητο όριο περίπου ενός εκατομμυρίου ευρώ ανά κληρονόμο, με την πατρική κατοικία να παραμένει αφορολόγητη εφόσον ο κληρονόμος συνεχίσει να κατοικεί σε αυτήν.

Η πρόταση αυτή έχει προκαλέσει την έντονη αντίδραση του συντηρητικού μπλοκ υπό τον Φρίντριχ Μερτς, οι οποίοι επιδιώκουν την αναζωογόνηση της οικονομίας μέσω φορολογικών ελαφρύνσεων και όχι αυξήσεων. Οι Συντηρητικοί θεωρούν ότι η κίνηση αυτή αποτελεί «μετωπική επίθεση» στις γερμανικές οικογενειακές επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της εγχώριας οικονομίας.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αναλυτών στρατηγικής, η επιμονή του SPD στην κοινωνική ισότητα αποτελεί μια προσπάθεια ανάκτησης του χαμένου εδάφους στις δημοσκοπήσεις. Το κόμμα υπολείπεται σημαντικά των Συντηρητικών και του AfD, και οι επερχόμενες πέντε περιφερειακές εκλογές εντός του έτους καθιστούν τη δημοσκοπική ανάκαμψη επιτακτική ανάγκη.

Το μέλλον των οικογενειακών επιχειρήσεων και η συνοχή του συνασπισμού

Για τις επιχειρήσεις, το SPD προτείνει αφορολόγητα όρια έως πέντε εκατομμύρια ευρώ, όμως οι κληρονόμοι μεγαλύτερων εταιρειών θα βρεθούν αντιμέτωποι με σημαντικά αυξημένους φόρους. Ο Κρίστιαν φον Στέτεν, επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας των Συντηρητικών για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, δήλωσε χαρακτηριστικά ότι το σχέδιο αυτό «σημαίνει το τέλος της ειρήνης» στον κυβερνητικό συνασπισμό.

Παρά την ένταση, καμία πλευρά δεν απειλεί προσώρας με διάλυση της συμμαχίας, ωστόσο η εικόνα μιας αδύναμης κυβέρνησης που δυσκολεύεται να συμφωνήσει σε κρίσιμες πολιτικές εδραιώνεται στους ψηφοφόρους. Η διαφωνία για τον φόρο κληρονομιάς προστίθεται σε μια σειρά από ανοιχτά μέτωπα, όπως το ασφαλιστικό και η ενεργειακή πολιτική.

Οικονομικό αποτύπωμα και διεθνές πλαίσιο

Τα έσοδα από τους φόρους κληρονομιάς και δωρεών στη Γερμανία ανήλθαν σε περίπου 13,3 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ομοσπονδιακής Στατιστικής Υπηρεσίας. Η φορολόγηση της μεταβίβασης πλούτου αποτελεί κοινή πρακτική στα περισσότερα μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αντανακλώντας διαφορετικές προσεγγίσεις στην αναδιανομή του πλούτου.

Εν αναμονή των διευκρινίσεων, η πολιτική αντιπαράθεση αναμένεται να κλιμακωθεί καθώς πλησιάζουν οι κάλπες στα κρατίδια. Η ικανότητα του Μερτς να διατηρήσει την ισορροπία μεταξύ της δημοσιονομικής πειθαρχίας και των κοινωνικών πιέσεων του SPD θα καθορίσει τη μακροζωία της κυβέρνησής του.

Η επόμενη μέρα για τον συνασπισμό

Η έκβαση αυτής της σύγκρουσης θα αποτελέσει βαρόμετρο για την πολιτική κατεύθυνση της Γερμανίας τους επόμενους μήνες. Αν οι δύο πλευρές δεν βρουν μια μέση λύση, ο κίνδυνος κυβερνητικής παράλυσης θα αυξηθεί, επηρεάζοντας όχι μόνο την εσωτερική αγορά αλλά και τη σταθερότητα της Ευρωζώνης.