FCAS: Η συμβιβαστική πρόταση για χρήση διαφορετικών μαχητικών που μπορεί να σώσει το ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα

Μια νέα στρατηγική πρόταση για το αμυντικό πρόγραμμα FCAS, ύψους 100 δισεκατομμυρίων ευρώ, καλεί τη Γερμανία και τη Γαλλία να αναπτύξουν ένα κοινό σύστημα μάχης χρησιμοποιώντας όμως τα δικά τους μαχητικά αεροσκάφη. Η κίνηση αυτή, που προτάθηκε από ανώτατο στέλεχος της γερμανικής κυβέρνησης, στοχεύει στη διάσωση του έργου εν μέσω γεωπολιτικών πιέσεων και της ανάγκης για ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία.

Η ανάγκη για ευρωπαϊκή αμυντική ενότητα καθίσταται επιτακτική, καθώς ο πόλεμος έχει επιστρέψει στην ήπειρο και ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, πιέζει την Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την ασφάλειά της. Το πρόγραμμα, που ξεκίνησε πριν από οκτώ χρόνια, αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ, αλλά οι διαφωνίες μεταξύ της Dassault Aviation και της Airbus έχουν παγώσει τις εξελίξεις, καθιστώντας αναγκαία μια διπλωματική υπέρβαση.

Το σχέδιο «προσαρμογής» αντί του τερματισμού

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η Siemtje Moeller, ανώτατο στέλεχος του κυβερνητικού συνασπισμού του Φρίντριχ Μερτς, υπογράμμισε ότι το έργο βρίσκεται σε φάση «προσαρμογής» και όχι τερματισμού. Η πρόταση εστιάζει στην ανάπτυξη μιας κοινής πλατφόρμας, η οποία στη συνέχεια θα μπορεί να τροποποιηθεί ώστε να καλύπτει τις εξειδικευμένες εθνικές ανάγκες κάθε χώρας, διατηρώντας όμως τον ενιαίο τεχνολογικό πυρήνα.

Αυτή η προσέγγιση θεωρείται από αναλυτές στρατηγικής ως η μόνη διέξοδος από το αδιέξοδο των υπουργικών συνομιλιών, καθώς επιτρέπει στα δύο κράτη να διατηρήσουν την εθνική τους κυριαρχία σε κρίσιμους τομείς. Επισημαίνεται από παράγοντες της αμυντικής βιομηχανίας ότι η διαλειτουργικότητα των συστημάτων είναι πιο σημαντική από την κατασκευή ενός πανομοιότυπου σκάφους, ειδικά όταν οι επιχειρησιακές απαιτήσεις διαφέρουν σημαντικά.

Διαφορετικές απαιτήσεις και το «Combat Cloud»

Η Γαλλία απαιτεί μαχητικά με ικανότητα μεταφοράς πυρηνικών όπλων και δυνατότητα προσγείωσης σε αεροπλανοφόρα, προδιαγραφές που δεν αποτελούν προτεραιότητα για το Βερολίνο. Η Moeller πρότεινε η συνεργασία να επικεντρωθεί στο λεγόμενο «Combat Cloud» — ένα ψηφιακό δίκτυο που επιτρέπει τη διασύνδεση μαχητικών, drones και δορυφόρων σε πραγματικό χρόνο — το οποίο αποτελεί την καρδιά της τεχνολογίας επόμενης γενιάς.

Η εστίαση στα μη επανδρωμένα συστήματα και τις δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου μπορεί να αποτελέσει το κοινό έδαφος που αναζητούν οι δύο πλευρές. Εν αναμονή των διευκρινίσεων, νομικοί παραστάτες και σύμβουλοι άμυνας τονίζουν ότι η αποτυχία του FCAS θα εξέθετε την Ευρώπη σε γεωπολιτική αδυναμία, την ώρα που οι διμερείς σχέσεις δοκιμάζονται από τις νέες ισορροπίες ισχύος στην Ουάσιγκτον.

Η κρίσιμη συνάντηση Μερτς και Μακρόν

Οι εξελίξεις αναμένονται καταιγιστικές, καθώς οι υπουργοί Άμυνας της Γερμανίας, της Γαλλίας και της Ισπανίας προγραμματίζουν συνάντηση εντός της εβδομάδας. Ωστόσο, το βάρος πέφτει στη συνάντηση που θα έχουν ο Μερτς και ο Μακρόν την επόμενη εβδομάδα, όπου θα κριθεί αν υπάρχει η πολιτική βούληση για την υπέρβαση των βιομηχανικών εμποδίων που θέτουν η Airbus και η Dassault.

Οι διαφορετικές απαιτήσεις δεν αποτελούν «θανατική καταδίκη» για τη γαλλογερμανική συνεργασία, αλλά μια ευκαιρία για έναν πιο ευέλικτο σχεδιασμό. Η επόμενη μέρα του προγράμματος θα καθορίσει αν η Ευρώπη μπορεί να παράγει τεχνολογία αιχμής αυτόνομα ή αν θα παραμείνει εξαρτημένη από τις αμυντικές εισαγωγές, σε μια περίοδο που η ασφάλεια της ηπείρου κρέμεται από μια κλωστή.