- Ο ESM εξετάζει τη διάθεση 430 δισ. ευρώ για αμυντικές πιστωτικές γραμμές στην Ευρωζώνη.
- Τα δάνεια δεν θα συνοδεύονται από αυστηρά προγράμματα οικονομικής προσαρμογής.
- Η πρωτοβουλία στοχεύει στη στήριξη των χωρών της Βαλτικής έναντι της ρωσικής απειλής.
- Απαιτείται ομόφωνη έγκριση και από τα 21 κράτη-μέλη της ευρωζώνης.
- Η κίνηση ενισχύει τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ εν μέσω πιέσεων από τον πρόεδρο Τραμπ.
Ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ), Pierre Gramegna, αποκάλυψε ότι το ταμείο κρίσεων της ευρωζώνης, με κεφάλαια άνω των 430 δισεκατομμυρίων ευρώ, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση της άμυνας των κρατών-μελών. Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί μια ιστορική στροφή στην αποστολή του ESM, ως απάντηση στη γεωπολιτική αστάθεια και την ανάγκη ενίσχυσης της στρατιωτικής ισχύος της Ευρώπης εν μέσω πιέσεων από τη Ρωσία και τη νέα στάση των ΗΠΑ.
| Χαρακτηριστικό | Περιγραφή / Ποσό |
|---|---|
| Συνολική Ισχύς ESM | Άνω των 430 δισεκατομμυρίων ευρώ |
| Προτεινόμενο Εργαλείο | Προληπτικές πιστωτικές γραμμές (PCCL) |
| Όροι Δανεισμού | Χωρίς αυστηρές οικονομικές μεταρρυθμίσεις |
| Δικαιούχοι | Αποκλειστικά τα 21 κράτη-μέλη της Ευρωζώνης |
| Κύριος Στόχος | Χρηματοδότηση αμυντικών δαπανών και εξοπλισμών |
| Απαιτούμενη Έγκριση | Ομοφωνία από όλα τα μέλη του ESM |
Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως συνέχεια της ανάγκης για στρατηγική αυτονομία της Γηραιάς Ηπείρου, μετατρέποντας έναν μηχανισμό που γεννήθηκε στην καρδιά της κρίσης χρέους σε εργαλείο ασφαλείας. Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας, ο οποίος στο παρελθόν διέσωσε οικονομίες όπως η ελληνική, αναζητά πλέον έναν νέο ρόλο στο σύγχρονο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Σε αυτούς τους καιρούς γεωπολιτικής αναταραχής, πρέπει να χρησιμοποιήσουμε το πλήρες δυναμικό του ESM για την άμυνα.
Pierre Gramegna, Διευθύνων Σύμβουλος ESM
Από τη δημοσιονομική σταθερότητα στην αμυντική θωράκιση
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reuters, ο Pierre Gramegna τόνισε ότι ο ESM διαθέτει τα απαραίτητα εργαλεία και τη ρευστότητα για να στηρίξει τις αμυντικές δαπάνες. Ο στόχος είναι να προσφερθούν πιστωτικές γραμμές σε κράτη-μέλη που αντιμετωπίζουν πιέσεις στους προϋπολογισμούς τους λόγω των αυξημένων στρατιωτικών αναγκών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η δήλωση του Gramegna ότι αυτά τα δάνεια δεν θα συνοδεύονται από αυστηρά μνημόνια ή δρακόντειες οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Αυτή η προσέγγιση στοχεύει στην εξάλειψη του «στίγματος» που παραδοσιακά συνοδεύει τις χώρες που ζητούν βοήθεια από τον ESM, καθιστώντας το εργαλείο πιο ελκυστικό.
Η πρωτοβουλία αυτή θυμίζει το μοντέλο που εφαρμόστηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, όπου διατέθηκαν 240 δισ. ευρώ για δαπάνες υγείας. Παρόλο που εκείνα τα κεφάλαια έμειναν ανεκμετάλλευτα, η αμυντική θωράκιση θεωρείται σήμερα πολύ πιο επείγουσα προτεραιότητα για τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Προτεινόμενο Αργεντινή: Στις φλόγες η Παταγονία – Στο στόχαστρο οι περικοπές Μιλέι
Η πίεση από τον Λευκό Οίκο και η ρωσική απειλή
Η στάση που τηρεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, απέναντι στην Ευρώπη και το ΝΑΤΟ, έχει προκαλέσει έντονους φόβους για μια «άσχημη συμφωνία» στο μέτωπο της Ουκρανίας. Η αβεβαιότητα στις διατλαντικές σχέσεις αναγκάζει τους Ευρωπαίους ηγέτες να αναζητήσουν εναλλακτικούς τρόπους χρηματοδότησης της ασφάλειάς τους.
Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος βρίσκονται οι χώρες της Βαλτικής, όπως η Λιθουανία, η Εσθονία και η Λετονία, οι οποίες συνορεύουν με τη Ρωσία. Οι χώρες αυτές έχουν ήδη τετραπλασιάσει τις αμυντικές τους δαπάνες, φτάνοντας στο 5% του ΑΕΠ τους, και αναζητούν φθηνό δανεισμό για να καλύψουν το κόστος.
Ήδη, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων έχει ανακοινώσει ότι αυξάνει τη χρηματοδότηση για αμυντικά έργα στα 4,5 δισ. ευρώ για το 2026. Ωστόσο, η ενεργοποίηση των κεφαλαίων του ESM θα προσέφερε μια πολλαπλάσια οικονομική ισχύ, λειτουργώντας συμπληρωματικά σε υπάρχοντα προγράμματα.
Προϋποθέσεις και γεωπολιτικοί περιορισμοί
Παρά την αισιοδοξία, η πρόταση Gramegna αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια. Οποιαδήποτε αλλαγή στη χρήση των κεφαλαίων απαιτεί την έγκριση και των 21 κρατών-μελών της ευρωζώνης, συμπεριλαμβανομένων χωρών με στρατιωτικά ουδέτερο καθεστώς, όπως η Αυστρία, η Ιρλανδία, η Κύπρος και η Μάλτα.
Επιπλέον, το δικαίωμα πρόσβασης στα κεφάλαια περιορίζεται αυστηρά στις χώρες που χρησιμοποιούν το ευρώ. Αυτό αποκλείει κράτη όπως η Πολωνία, η οποία αν και λαμβάνει σημαντικά ποσά από το πρόγραμμα SAFE της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν θα μπορούσε να δανειστεί απευθείας από τον ESM.
Σύμφωνα με αναλυτές στρατηγικής, η επιτυχία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί από τη συλλογική βούληση των μελών να αναγνωρίσουν την άμυνα ως δημόσιο αγαθό. Η επόμενη μέρα για τον ESM φαίνεται να συνδέεται άρρηκτα με την ικανότητα της Ευρώπης να χρηματοδοτήσει τη δική της αποτρεπτική ισχύ χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από εξωτερικούς συμμάχους.
