Ευρωπαϊκή Ένωση: Οι χώρες μέλη δεν επιβάλλουν στις Big Tech υποχρεωτικό εντοπισμό παιδικής πορνογραφίας

Τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέληξαν σε κοινή θέση για το σχέδιο νομοθεσίας προστασίας παιδιών στο διαδίκτυο, αποφεύγοντας ωστόσο να επιβάλουν στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες την υποχρέωση να εντοπίζουν και να αφαιρούν υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Η απόφαση, που ανακοινώθηκε την Τετάρτη 26 Νοεμβρίου από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, αποτελεί νίκη για κολοσσούς όπως η Google και η Meta, καθώς και για τους ακτιβιστές της ιδιωτικότητας.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας ευρύτερης τάσης αντίστασης στην αυστηρή ψηφιακή ρύθμιση, η οποία ενισχύεται από πιέσεις που ασκούνται από την Ουάσιγκτον και τον νυν πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Το παρασκήνιο της υπόθεσης περιλαμβάνει μακροχρόνιες διαπραγματεύσεις και αντιπαραθέσεις μεταξύ της ανάγκης για προστασία των παιδιών και των ανησυχιών για την ιδιωτικότητα των χρηστών και την ελευθερία των επικοινωνιών.

Η κοινή θέση της ΕΕ και η νίκη των Big Tech

Όπως μεταδίδει το Reuters, τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησαν σε μια κοινή θέση για το σχέδιο νομοθεσίας που αφορά την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο, χωρίς να επιβάλλουν στις παγκόσμιες τεχνολογικές εταιρείες την υποχρέωση να εντοπίζουν και να αφαιρούν υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών online. Η θέση αυτή, που ανακοινώθηκε την Τετάρτη 26 Νοεμβρίου από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, θεωρείται νίκη για αμερικανικές εταιρείες όπως η Google της Alphabet και η Meta, καθώς και για ακτιβιστές κατά της παρακολούθησης που είχαν υποστηρίξει ότι οι αρχικοί κανόνες απειλούσαν την ιδιωτικότητα. Αυτή η απόφαση εντάσσεται σε μια ευρύτερη αντίδραση κατά της ρύθμισης, με επικεφαλής τον νυν πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.

Η θέση της ΕΕ είναι λιγότερο περιοριστική από την πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου του 2023, η οποία θα απαιτούσε από τις υπηρεσίες ανταλλαγής μηνυμάτων, τα καταστήματα εφαρμογών και τους παρόχους πρόσβασης στο διαδίκτυο να αναφέρουν και να αφαιρούν γνωστό και νέο υλικό, καθώς και περιπτώσεις grooming. Η νομοθεσία είχε συνταχθεί το 2022 με στόχο την ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των 27 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την πρόληψη της διαδικτυακής κακοποίησης που ολοένα και περισσότερο υπερβαίνει τα σύνορα. Η συμφωνία αυτή, όπως αναφέρεται και στο άρθρο ΕΕ: Συμφωνία για την καταπολέμηση της παιδικής κακοποίησης στο διαδίκτυο, όχι σε υποχρεωτικό έλεγχο μηνυμάτων, αποτελεί ένα σημαντικό βήμα.

Οι λεπτομέρειες της νέας προσέγγισης

Η δήλωση του Συμβουλίου της Τετάρτης ανέφερε ότι οι πάροχοι διαδικτυακών υπηρεσιών θα πρέπει να αξιολογούν τον κίνδυνο χρήσης των υπηρεσιών τους για τη διάδοση υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών ή για τη σεξουαλική προσέλκυση παιδιών και να λαμβάνουν προληπτικά μέτρα. Ωστόσο, η επιβολή των μέτρων αυτών αφέθηκε στις εθνικές κυβερνήσεις. «Τα κράτη μέλη θα ορίσουν εθνικές αρχές υπεύθυνες για την αξιολόγηση αυτών των εκτιμήσεων κινδύνου και των μέτρων μετριασμού, με τη δυνατότητα να υποχρεώνουν τους παρόχους να εφαρμόζουν μέτρα μετριασμού. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, οι πάροχοι θα μπορούσαν να υπόκεινται σε πληρωμές προστίμων», αναφέρεται στην ανακοίνωση.

Η νομοθεσία θα επιτρέψει επίσης στις εταιρείες να ελέγχουν οικειοθελώς το περιεχόμενο που μοιράζεται στις πλατφόρμες τους για σεξουαλική κακοποίηση παιδιών και μετά τον Απρίλιο του επόμενου έτους, όταν λήγει η τρέχουσα εξαίρεση από τους κανόνες ιδιωτικότητας στο διαδίκτυο. Επιπλέον, θα δημιουργηθεί ένα Κέντρο της ΕΕ για τη Σεξουαλική Κακοποίηση Παιδιών, με σκοπό να βοηθήσει τις χώρες να συμμορφωθούν και να παρέχει βοήθεια στα θύματα. Ο Peter Hummelgaard, υπουργός Δικαιοσύνης της Δανίας, χαιρέτισε τη συμφωνία, δηλώνοντας ότι «κάθε χρόνο, εκατομμύρια αρχεία διακινούνται που απεικονίζουν τη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών, και πίσω από κάθε εικόνα και βίντεο, υπάρχει ένα παιδί που έχει υποστεί την πιο φρικτή και τρομερή κακοποίηση. Αυτό είναι εντελώς απαράδεκτο».

Ευρύτερες επιπτώσεις και παγκόσμιες τάσεις

Η αγορά φαίνεται να προεξοφλεί ότι η χαλάρωση των ρυθμιστικών πιέσεων στην ΕΕ θα μπορούσε να οδηγήσει σε παρόμοιες προσεγγίσεις και σε άλλες περιοχές, ενισχύοντας τη θέση των τεχνολογικών κολοσσών. Παράλληλα με αυτή την απόφαση, την ίδια Τετάρτη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να θεσπίσει κατώτατα όρια ηλικίας για την πρόσβαση των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με σκοπό την καταπολέμηση της αύξησης των προβλημάτων ψυχικής υγείας μεταξύ των εφήβων λόγω υπερβολικής έκθεσης. Αυτή η έκκληση είναι μη δεσμευτική, αλλά αντικατοπτρίζει μια αυξανόμενη ανησυχία, όπως αναφέρεται και στο άρθρο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Ζητά όρια ηλικίας στα social media για την προστασία των ανηλίκων.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η Αυστραλία: Η απαγόρευση των social media για ανηλίκους πυροδοτεί παγκόσμια συζήτηση, ετοιμάζεται να θεσπίσει την πρώτη στον κόσμο απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 16 ετών. Η Δανία και η Μαλαισία σχεδιάζουν επίσης παρόμοιες απαγορεύσεις, σηματοδοτώντας μια διεθνή τάση προς αυστηρότερο έλεγχο της πρόσβασης των ανηλίκων στις πλατφόρμες. Αυτές οι κινήσεις υπογραμμίζουν την πολυπλοκότητα του ζητήματος και την ποικιλία των προσεγγίσεων που υιοθετούνται από διαφορετικές χώρες για την προστασία των παιδιών στον ψηφιακό κόσμο.

Τι αναμένεται στη συνέχεια

Οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει τώρα να διαπραγματευτούν τις λεπτομέρειες του σχεδίου νομοθεσίας με τους ευρωβουλευτές, προτού αυτό μπορέσει να γίνει νόμος. Αυτή η διαδικασία αναμένεται να είναι χρονοβόρα, καθώς θα απαιτηθεί η επίτευξη συναίνεσης σε διάφορα ευαίσθητα σημεία. Η τελική μορφή του νόμου θα καθορίσει το πλαίσιο προστασίας των παιδιών στο διαδίκτυο για τα επόμενα χρόνια, ισορροπώντας μεταξύ της ασφάλειας και της διαφύλαξης των δικαιωμάτων ιδιωτικότητας.