ΕΕ-Mercosur: Προς προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας από τον Μάρτιο παρά το δικαστικό «μπλόκο»

Η ιστορική εμπορική συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Mercosur αναμένεται να τεθεί σε προσωρινή ισχύ ήδη από τον Μάρτιο του 2026, σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες που μεταδίδει το Reuters. Παρά την πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να παραπέμψει το κείμενο στο Δικαστήριο της ΕΕ, διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι η διαδικασία επικύρωσης από την Παραγουάη θα αποτελέσει τον καταλύτη για την έναρξη της εμπορικής σύμπραξης.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της ιστορικής υπογραφής της συμφωνίας που πραγματοποιήθηκε το περασμένο Σάββατο στην Ασουνσιόν, επισφραγίζοντας έναν μαραθώνιο διαπραγματεύσεων που διήρκεσε 25 ολόκληρα χρόνια. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αποκαλύπτει μια έντονη διελκυστίνδα μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που επιδιώκει την άμεση εφαρμογή, και μιας ομάδας ευρωβουλευτών που εγείρουν νομικές ενστάσεις για τη συμβατότητα του κειμένου με τις ιδρυτικές συνθήκες της Ένωσης.

Το χρονοδιάγραμμα της προσωρινής εφαρμογής

Σύμφωνα με Ευρωπαίο διπλωμάτη, η συμφωνία προβλέπει ότι μπορεί να εφαρμοστεί σε προσωρινή βάση μόλις η πρώτη χώρα του μπλοκ της Mercosur την επικυρώσει επίσημα. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι η Παραγουάη θα είναι η πρώτη που θα ολοκληρώσει τη διαδικασία εντός του Μαρτίου, ενεργοποιώντας αυτόματα το καθεστώς προσωρινής ισχύος για τα τμήματα της συμφωνίας που εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΕ.

Η κίνηση αυτή θεωρείται στρατηγικής σημασίας για την ευρωπαϊκή βιομηχανία, καθώς στοχεύει στην αντιστάθμιση των απωλειών από τους δασμούς των ΗΠΑ και τη μείωση της εξάρτησης από την κινεζική αγορά. Ωστόσο, η διαδικασία παραμένει εύθραυστη, καθώς η παραπομπή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο από το Ευρωκοινοβούλιο την περασμένη Τετάρτη δημιουργεί ένα σύννεφο αβεβαιότητας που θα μπορούσε να διαρκέσει έως και δύο έτη.

Η γεωπολιτική αναγκαιότητα και οι αντιδράσεις

Ο Γερμανός Καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, μιλώντας στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, εξέφρασε τη λύπη του για την απόφαση του Ευρωκοινοβουλίου να θέσει νέα εμπόδια. Τόνισε ωστόσο ότι η Ευρώπη «δεν θα σταματήσει», χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία ως μονόδρομο για την επίτευξη υψηλότερων ρυθμών ανάπτυξης στη Γηραιά Ήπειρο, ειδικά σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής, η επιμονή στην προσωρινή εφαρμογή αποτελεί μια προσπάθεια της Κομισιόν να δημιουργήσει τετελεσμένα γεγονότα στην αγορά πριν από μια ενδεχόμενη αρνητική δικαστική απόφαση. Οι υποστηρικτές του deal θεωρούν ότι οποιαδήποτε περαιτέρω καθυστέρηση θα έπληττε ανεπανόρθωτα την αξιοπιστία της ΕΕ ως εμπορικού εταίρου στη Λατινική Αμερική.

Το μέτωπο των επικριτών και ο αγροτικός τομέας

Στον αντίποδα, η Γαλλία συνεχίζει να ηγείται του μετώπου των επικριτών, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία θα οδηγήσει σε αθρόες εισαγωγές φθηνού βοείου κρέατος, ζάχαρης και πουλερικών. Οι ανησυχίες εστιάζονται στην πιθανή υπονόμευση των Ευρωπαίων αγροτών, οι οποίοι καλούνται να ανταγωνιστούν προϊόντα που παράγονται με χαμηλότερα περιβαλλοντικά και υγειονομικά πρότυπα.

Εν αναμονή των διευκρινίσεων από το Λουξεμβούργο, νομικοί παραστάτες που παρακολουθούν την υπόθεση τονίζουν ότι η προσωρινή εφαρμογή είναι μια νόμιμη πρακτική, αλλά η πολιτική της νομιμοποίηση θα δοκιμαστεί στους δρόμους και στα εθνικά κοινοβούλια. Η επόμενη κρίσιμη ημερομηνία παραμένει η επικύρωση από την Παραγουάη, η οποία θα καθορίσει αν το μεγαλύτερο εμπορικό εγχείρημα της ΕΕ θα βγει από τον «πάγο».