Αυστραλία και Ανατολικό Τιμόρ: Συμφωνία για την ταχεία ανάπτυξη του κοιτάσματος φυσικού αερίου Greater Sunrise

Ο Αυστραλός Πρωθυπουργός Άντονι Αλμπανίζε και ο ομόλογός του από το Ανατολικό Τιμόρ, Σανάνα Γκουσμάο, δεσμεύτηκαν για την άμεση αξιοποίηση του στρατηγικού κοιτάσματος Greater Sunrise. Η Αυστραλία ανακοίνωσε τη δημιουργία ενός ταμείου υποδομών, παραχωρώντας το ένα τρίτο των κρατικών της εσόδων από το έργο στον μικρό γείτονά της, σε μια κίνηση που στοχεύει στην ενίσχυση της περιφερειακής σταθερότητας.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας πολυετούς διπλωματικής προσπάθειας που ξεκίνησε ήδη από τη δεκαετία του 1980, όταν η Αυστραλία διαπραγματευόταν αρχικά με την Ινδονησία. Το παρασκήνιο της υπόθεσης Greater Sunrise είναι βαθιά συνδεδεμένο με τις γεωπολιτικές ισορροπίες στον Ινδο-Ειρηνικό, καθώς το Ανατολικό Τιμόρ αποτελεί πεδίο έντονου ανταγωνισμού.

Η επίσκεψη του Άντονι Αλμπανίζε στο Ντιλί είναι η πρώτη Αυστραλού ηγέτη στη χώρα, σηματοδοτώντας μια νέα εταιρική σχέση. Η συμφωνία καλύπτει αμυντικούς δεσμούς, την ασφάλεια των συνόρων και την οικονομική ανάπτυξη, σε μια περίοδο που η Κίνα προσεγγίζει έντονα το μικρό νησιωτικό κράτος.

Η γεωπολιτική σημασία της συμφωνίας

Η στρατηγική επιλογή της Αυστραλίας να χρηματοδοτήσει υποδομές στο Ανατολικό Τιμόρ με το 10% των συνολικών εσόδων του έργου αποτελεί κίνηση γεωπολιτικού αποτυπώματος. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η δέσμευση αυτή αντιστοιχεί στο ένα τρίτο του μεριδίου της Αυστραλίας από τα μελλοντικά κέρδη.

Το κοίτασμα Greater Sunrise υπολογίζεται ότι περιέχει 5,1 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου. Η αξιοποίησή του θεωρείται ζωτικής σημασίας για την οικονομική επιβίωση του Ανατολικού Τιμόρ, το οποίο επιδιώκει τη δημιουργία μονάδας υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στη νότια ακτή του.

Το οικονομικό πλαίσιο και το ταμείο υποδομών

Η Woodside Energy και η εθνική εταιρεία πετρελαίου Timor Gap, η οποία κατέχει το 56% του κοιτάσματος, συμφώνησαν να μελετήσουν ένα έργο δυναμικότητας 5 εκατομμυρίων μετρικών τόνων. Το πεδίο βρίσκεται 140 χλμ. νότια του Ανατολικού Τιμόρ και πάνω από 400 χλμ. από την πόλη Ντάργουιν της Αυστραλίας.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, αναλυτές στρατηγικής επισημαίνουν ότι η κίνηση της Καμπέρα να παραχωρήσει ένα τόσο σημαντικό ποσοστό εσόδων δεν είναι απλώς μια οικονομική χειρονομία. Αποτελεί μια προσπάθεια να διασφαλιστεί η περιφερειακή συνοχή και να ενισχυθεί η στρατηγική σταθερότητα στην περιοχή.

Οι προκλήσεις της επεξεργασίας και το Sunrise Joint Venture

Η κύρια διαφωνία δεκαετιών αφορούσε τη μεταφορά του αερίου μέσω αγωγού στο Ντάργουιν ή την επεξεργασία του εντός του Ανατολικού Τιμόρ. Η Αυστραλία δήλωσε πλέον ότι θα υποστηρίξει οποιαδήποτε εμπορικά βιώσιμη λύση προταθεί από την κοινοπραξία Sunrise Joint Venture, τηρώντας τη Συνθήκη Θαλασσίων Συνόρων.

Οι δύο κυβερνήσεις κάλεσαν την κοινοπραξία να παρουσιάσει ένα σχέδιο ανάπτυξης το συντομότερο δυνατό. Η επιτάχυνση των διαπραγματεύσεων θεωρείται απαραίτητη για να αποφευχθούν περαιτέρω καθυστερήσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν το Ανατολικό Τιμόρ σε οικονομική ασφυξία ή σε στενότερη εξάρτηση από εξωτερικούς δανειστές.

Η επόμενη μέρα για την ενεργειακή ασφάλεια

Η επιτυχία του έργου Greater Sunrise θα αποτελέσει ορόσημο για τις διμερείς σχέσεις των δύο κρατών. Η ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής εξαρτάται από την ικανότητα των μερών να υπερβούν τις τεχνικές δυσκολίες και να καταλήξουν σε μια συμφωνία που θα ικανοποιεί τις εθνικές φιλοδοξίες του Ανατολικού Τιμόρ.

Εν αναμονή των τελικών μελετών, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά την υλοποίηση του ταμείου υποδομών. Η σταθερότητα στον Ινδο-Ειρηνικό παραμένει η κοινή συνισταμένη των αναλύσεων, με το Greater Sunrise να μετατρέπεται από πεδίο τριβής σε γέφυρα συνεργασίας.