Το Ρολόι της Καταστροφής πιο κοντά στα μεσάνυχτα από ποτέ: Τα 85 δευτερόλεπτα και οι παγκόσμιοι κίνδυνοι

Οι επιστήμονες του Bulletin of the Atomic Scientists μετακίνησαν το «Ρολόι της Καταστροφής» στα 85 δευτερόλεπτα πριν τα μεσάνυχτα, την πλησιέστερη απόσταση από την πυρηνική εξόντωση στην ιστορία. Η απόφαση, που ανακοινώθηκε την Τρίτη, αντανακλά την κλιμάκωση των πυρηνικών απειλών από τη Ρωσία, την Κίνα και τις ΗΠΑ, καθώς και τους κινδύνους από την ανεξέλεγκτη Τεχνητή Νοημοσύνη.

Η πυρηνική απειλή και η κατάρρευση των διπλωματικών πλαισίων

Η ιστορία του Ρολογιού της Καταστροφής ξεκινά το 1947, εν μέσω των πρώτων ψυχροπολεμικών εντάσεων, ως μια συμβολική προειδοποίηση για την ανθρωπότητα. Σήμερα, η απόφαση να μετακινηθεί ο δείκτης τέσσερα δευτερόλεπτα πιο κοντά στα μεσάνυχτα σε σχέση με πέρυσι, υπογραμμίζει μια παγκόσμια αποτυχία στην ηγεσία και τη διπλωματία.

Η επικείμενη λήξη της συνθήκης New START στις 5 Φεβρουαρίου αποτελεί ένα από τα κρισιμότερα σημεία καμπής. Παρά την πρόταση του Βλαντίμιρ Πούτιν για μονοετή παράταση των ορίων, ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν έχει ακόμη απαντήσει επίσημα, αφήνοντας το τελευταίο πλαίσιο ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών σε κατάσταση ελεύθερης πτώσης.

Παράλληλα, η ανάπτυξη του υπερηχητικού πυραύλου Oreshnik από τη Ρωσία και η εγκατάστασή του στη Λευκορωσία ενισχύουν τη δυνατότητα της Μόσχας να πλήξει στόχους σε όλη την Ευρώπη. Η κίνηση αυτή, σε συνδυασμό με την εντολή για επανέναρξη των πυρηνικών δοκιμών στις ΗΠΑ μετά από τρεις δεκαετίες, δημιουργεί ένα εκρηκτικό σκηνικό.

Ο ρόλος της Τεχνητής Νοημοσύνης και της παραπληροφόρησης

Οι επιστήμονες εξέφρασαν έντονη ανησυχία για την ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης σε στρατιωτικά συστήματα χωρίς ρυθμιστικό πλαίσιο. Η πιθανή κατάχρηση του AI στη δημιουργία βιολογικών απειλών και η χρήση του για τη διασπορά παραπληροφόρησης παγκοσμίως αποτελούν νέους, υπαρξιακούς κινδύνους.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής, η «ψηφιακή παραπληροφόρηση» λειτουργεί ως καταλύτης που εμποδίζει τη λήψη ορθολογικών αποφάσεων σε περιόδους κρίσης. Η Νομπελίστρια Maria Ressa χαρακτήρισε την κατάσταση ως έναν «πληροφοριακό Αρμαγεδδώνα», όπου η ληστρική τεχνολογία κερδοσκοπεί από τον κοινωνικό διχασμό.

Η ταχεία ενίσχυση του πυρηνικού οπλοστασίου της Κίνας προσθέτει μια ακόμη στρώση πολυπλοκότητας. Η επέκταση των σιλό διηπειρωτικών πυραύλων υποδηλώνει μια μετατόπιση προς μια επιθετική στρατηγική, υπονομεύοντας την παραδοσιακή έννοια της πυρηνικής αποτροπής που κυριάρχησε τον προηγούμενο αιώνα.

Γεωπολιτική αστάθεια και η επιστροφή του νεο-ιμπεριαλισμού

Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή και ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία διεξάγονται υπό τη σκιά των πυρηνικών όπλων. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει υιοθετήσει μια σκληρή στάση, απειλώντας με προσάρτηση της Γροιλανδίας και επεμβάσεις στη Λατινική Αμερική, ανατρέποντας την παγκόσμια τάξη πραγμάτων.

Η στροφή προς τον νεο-ιμπεριαλισμό και η εθνικιστική ρητορική από τις μεγάλες δυνάμεις εμποδίζουν τη συνεργασία που απαιτείται για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι ο ανταγωνισμός για την κυριαρχία υπερισχύει πλέον της ανάγκης για συλλογική επιβίωση.

Η επόμενη μέρα για την παγκόσμια ασφάλεια

Η μετακίνηση του ρολογιού στα 85 δευτερόλεπτα αποτελεί μια κραυγή αγωνίας για την ανάγκη επιστροφής στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η διπλωματική απομόνωση και η κατάρρευση των συνθηκών ελέγχου καθιστούν τον κίνδυνο ενός πυρηνικού ατυχήματος ή εσκεμμένης χρήσης υψηλότερο από ποτέ.

Εν αναμονή των εξελίξεων, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τις κινήσεις των πυρηνικών υπερδυνάμεων. Η επόμενη περίοδος θα κρίνει αν η ανθρωπότητα μπορεί να ανακόψει την πορεία προς τα μεσάνυχτα της ιστορίας ή αν θα συνεχίσει την ολίσθηση προς το άγνωστο.