- Οι προεδρικές εκλογές στην Ονδούρα διεξήχθησαν στις 30 Νοεμβρίου εν μέσω έντονων καταγγελιών για εκλογική απάτη.
- Τρεις υποψήφιοι, η Ρίξι Μονκάδα, ο Νάσρι Άσφουρα και ο Σαλβαδόρ Νασράλα, βρίσκονται σε οριακή ισοπαλία.
- Οι ΗΠΑ και ο Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών εξέφρασαν ανησυχίες, με τον Ντόναλντ Τραμπ να στηρίζει τον Άσφουρα.
- Οι διπλωματικές σχέσεις με την Ταϊβάν ενδέχεται να αποκατασταθούν, σηματοδοτώντας πιθανή οπισθοδρόμηση για την Κίνα.
- Η χώρα αντιμετωπίζει χρόνια προβλήματα φτώχειας, βίας και διαφθοράς, με ελάχιστα συγκεκριμένα σχέδια από τους υποψηφίους.
Οι πολίτες της Ονδούρας προσήλθαν στις κάλπες την Κυριακή 30 Νοεμβρίου για να εκλέξουν νέο πρόεδρο, σε μια άκρως αμφίρροπη αναμέτρηση που επισκιάστηκε από έντονες καταγγελίες για εκλογική απάτη. Η ψηφοφορία διεξήχθη εν μέσω ανησυχιών από διεθνείς οργανισμούς και τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες προειδοποίησαν για άμεση και αποφασιστική αντίδραση σε τυχόν υπονόμευση της δημοκρατικής διαδικασίας.
Αυτή η εκλογική διαδικασία στην Ονδούρα έρχεται ως συνέχεια μιας περιόδου έντονης πολιτικής αστάθειας, συμπεριλαμβανομένου του πραξικοπήματος του 2009 που ανέτρεψε τον τότε πρόεδρο Μανουέλ Ζελάγια, συζύγου της νυν προέδρου Σιομάρα Κάστρο. Η μαζική ψήφος υπέρ της Κάστρο το 2021 σηματοδότησε το τέλος μιας μακράς κυριαρχίας των Εθνικών και Φιλελεύθερων κομμάτων, δημιουργώντας προσδοκίες για μια νέα εποχή δημοκρατίας και σταθερότητας.
Εκλογές εν μέσω καταγγελιών και διεθνούς ανησυχίας
Οι προεδρικές εκλογές στην Ονδούρα, που διεξήχθησαν την Κυριακή 30 Νοεμβρίου, χαρακτηρίστηκαν από μια εξαιρετικά αμφίρροπη κούρσα, με τις περισσότερες δημοσκοπήσεις να δείχνουν σχεδόν ισοπαλία μεταξύ τριών εκ των πέντε υποψηφίων. Η αναμέτρηση, στην οποία οι πολίτες κλήθηκαν να επιλέξουν επίσης 128 μέλη του Κογκρέσου, εκατοντάδες δημάρχους και χιλιάδες άλλους δημόσιους λειτουργούς, έλαβε χώρα σε ένα ιδιαίτερα πολωμένο κλίμα.
Η Οργάνωση Αμερικανικών Κρατών (ΟΑΚ) εξέφρασε έντονες ανησυχίες για την εκλογική διαδικασία, με την πλειοψηφία των μελών της να καλεί, σε έκτακτη συνεδρίαση, την κυβέρνηση της απερχόμενης προέδρου Σιομάρα Κάστρο να διασφαλίσει εκλογές χωρίς εκφοβισμό, απάτη και πολιτικές παρεμβάσεις. Παράλληλα, ο υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Κρίστοφερ Λάνταου, προειδοποίησε μέσω του X ότι οι ΗΠΑ θα αντιδράσουν «άμεσα και αποφασιστικά σε όποιον υπονομεύσει την ακεραιότητα της δημοκρατικής διαδικασίας στην Ονδούρα». Αυτές οι δηλώσεις υπογράμμισαν το διεθνές ενδιαφέρον και την πίεση για μια διαφανή και δίκαιη ψηφοφορία.
Οι υποψήφιοι και οι κατηγορίες για απάτη
Οι βασικοί διεκδικητές της προεδρίας ήταν η πρώην υπουργός Άμυνας Ρίξι Μονκάδα του κυβερνώντος αριστερού κόμματος Ελευθερία και Επανίδρυση (LIBRE), ο πρώην δήμαρχος της Τεγουσιγκάλπα Νάσρι Άσφουρα του συντηρητικού Εθνικού Κόμματος και ο τηλεοπτικός παρουσιαστής Σαλβαδόρ Νασράλα του κεντρώου Φιλελεύθερου Κόμματος. Και οι τρεις κορυφαίοι υποψήφιοι αντάλλαξαν κατηγορίες για σχεδιασμό απάτης, με τη Μονκάδα να έχει δηλώσει ότι ενδέχεται να μην αναγνωρίσει τα επίσημα αποτελέσματα.
Το Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα της Ονδούρας, το οποίο είναι ευθυγραμμισμένο με το κυβερνών κόμμα, κατηγόρησε τα κόμματα της αντιπολίτευσης ότι σχεδίαζαν εκλογική απάτη, ισχυρισμό που εκείνα αρνούνται. Οι εισαγγελείς ξεκίνησαν έρευνα για ηχογραφήσεις που φέρονται να δείχνουν υψηλόβαθμο πολιτικό του Εθνικού Κόμματος να συζητά σχέδια με έναν μη αναγνωρισμένο στρατιωτικό αξιωματικό για να επηρεάσει τις εκλογές. Οι φερόμενες ηχογραφήσεις, τις οποίες το Εθνικό Κόμμα υποστηρίζει ότι δημιουργήθηκαν με τεχνητή νοημοσύνη, αποτέλεσαν κεντρικό θέμα στην εκστρατεία της Μονκάδα. Επιπλέον, ο στρατός της Ονδούρας δέχθηκε κριτική επειδή ζήτησε από το Εθνικό Εκλογικό Συμβούλιο αντίγραφα των φύλλων καταμέτρησης την ημέρα των εκλογών, κάτι που αποτελεί παραβίαση της νομοθεσίας της χώρας.
Η παρέμβαση των ΗΠΑ και οι διπλωματικές προεκτάσεις
Ο νυν πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ανοιχτά τον Άσφουρα, αναρτώντας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι «αν δεν κερδίσει, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα πετάξουν καλά χρήματα μετά από κακά». Ο Τραμπ δήλωσε επίσης την Παρασκευή ότι σχεδιάζει να απονείμει χάρη στον πρώην πρόεδρο της Ονδούρας, Χουάν Ορλάντο Ερνάντες, ο οποίος εκτίει ποινή φυλάκισης 45 ετών στις ΗΠΑ για διακίνηση ναρκωτικών. Αυτές οι παρεμβάσεις προκάλεσαν αντιδράσεις, με τον υποψήφιο Σαλβαδόρ Νασράλα να καταγγέλλει ότι η στήριξη του Τραμπ στον Άσφουρα έβλαψε τις εκλογικές του πιθανότητες.
Οι εκλογές παρακολουθούνται στενά και από την Ασία, καθώς τόσο ο Άσφουρα όσο και ο Νασράλα έχουν δηλώσει ότι ενδέχεται να αποκαταστήσουν τις διπλωματικές σχέσεις με την Ταϊβάν εάν εκλεγούν. Οι σχέσεις με την Ταϊπέι είχαν διακοπεί από την κυβέρνηση Κάστρο το 2023. Μια τέτοια κίνηση θα αντιπροσώπευε τη μεγαλύτερη διπλωματική οπισθοδρόμηση για την Κίνα στην περιοχή από το 1990, όταν η κυβέρνηση της Νικαράγουας της Βιολέτα Τσαμόρο επανέφερε τις δικές της σχέσεις με την Ταϊπέι. Η Ταϊβάν έχει ήδη εκφράσει την επιθυμία της για αποκατάσταση των σχέσεων.
Η οικονομική και κοινωνική κατάσταση της Ονδούρας
Η Ονδούρα παραμένει μια χώρα με υψηλά επίπεδα φτώχειας, καθώς έξι στους δέκα πολίτες ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Οι εκλογές θα καθορίσουν εάν η χώρα θα συνεχίσει με την αριστερή κοινωνική και οικονομική ατζέντα της Κάστρο ή εάν θα στραφεί προς μια συντηρητική ατζέντα. Η Κάστρο, η πρώτη γυναίκα πρόεδρος της Ονδούρας, αύξησε τις δημόσιες επενδύσεις και τις κοινωνικές δαπάνες, οδηγώντας σε μέτρια οικονομική ανάπτυξη και μείωση της φτώχειας και της ανισότητας, αν και αμφότερα παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) έχει επαίνεσε την συνετή δημοσιονομική διαχείριση της κυβέρνησής της.
Παράλληλα, το ποσοστό ανθρωποκτονιών έχει μειωθεί στο χαμηλότερο επίπεδο της πρόσφατης ιστορίας, ωστόσο η βία εξακολουθεί να υφίσταται. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν ασκήσει κριτική στην Κάστρο για τη διατήρηση παρατεταμένης κατάστασης έκτακτης ανάγκης σε μέρη της Ονδούρας και για τη συνεχή εξάρτηση από τον στρατό για την αστυνόμευση, μια προσέγγιση που ακολουθούσε και ο προκάτοχός της, Χουάν Ορλάντο Ερνάντες. Οι προεδρικοί υποψήφιοι έχουν προσφέρει ελάχιστα συγκεκριμένα σχέδια για την επίλυση των κύριων προβλημάτων της Ονδούρας: τη διακίνηση ναρκωτικών, τη διαφθορά και τη φτώχεια.
Η επόμενη μέρα και οι προκλήσεις
Η έντονη πόλωση και οι αμοιβαίες κατηγορίες για απάτη έχουν συμβάλει σε μια αυξανόμενη δυσπιστία του κοινού προς τις εκλογικές αρχές και τη συνολική εκλογική διαδικασία. Οι καθυστερήσεις στην παροχή εκλογικού υλικού ενέτειναν περαιτέρω τις ανησυχίες. Η πρόεδρος Κάστρο έχει ήδη καταγγείλει «εκλογικό πραξικόπημα» σε διεθνείς οργανισμούς, υπογραμμίζοντας την κρίσιμη κατάσταση. Το αποτέλεσμα των εκλογών, όποιο κι αν είναι, θα βρει τη χώρα αντιμέτωπη με την πρόκληση της αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των πολιτών και της αντιμετώπισης των χρόνιων προβλημάτων που την ταλανίζουν, ενώ οι διεθνείς σχέσεις της θα μπορούσαν να αλλάξουν δραματικά.
