Νησιά Τσάγκος: Γιατί ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτηρίζει «πράξη αδυναμίας» τη συμφωνία Βρετανίας-Μαυρίκιου

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, επανέφερε στο προσκήνιο τη συμφωνία για τα νησιά Τσάγκος, χαρακτηρίζοντας την παραχώρηση κυριαρχίας από τη Βρετανία στον Μαυρίκιο ως «πράξη απόλυτης αδυναμίας». Η συμφωνία, η οποία περιλαμβάνει τη μίσθωση της στρατηγικής βάσης Ντιέγκο Γκαρσία για τα επόμενα 99 έτη, δέχεται πλέον σφοδρή κριτική εν μέσω ανησυχιών για τη γεωπολιτική επιρροή της Κίνας στην περιοχή του Ινδικού Ωκεανού.

Η γεωπολιτική αρχιτεκτονική του Ινδικού Ωκεανού διέρχεται μια φάση ριζικής αναδιάταξης, με το αρχιπέλαγος Τσάγκος να αποτελεί το επίκεντρο μιας έντονης διπλωματικής αντιπαράθεσης. Η απόφαση του Λονδίνου να παραχωρήσει την κυριαρχία στον Μαυρίκιο δεν αποτελεί απλώς μια διμερή διευθέτηση, αλλά μια κίνηση με βαθιές προεκτάσεις για την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών και την ισορροπία δυνάμεων μεταξύ Δύσης και Ανατολής.

Το παρασκήνιο και οι οικονομικοί όροι της συμφωνίας

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η Βρετανία υπέγραψε τη συμφωνία πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων μετά την απόρριψη μιας δικαστικής εντολής της τελευταίας στιγμής. Η συμφωνία διασφαλίζει τη λειτουργία της στρατιωτικής βάσης Ντιέγκο Γκαρσία, η οποία αποτελεί κομβικό σημείο για τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ηνωμένου Βασιλείου στην περιοχή.

Από τον Μάιο του 2025, το Λονδίνο δεσμεύτηκε να καταβάλλει στον Μαυρίκιο το ποσό των 101 εκατομμυρίων λιρών ετησίως. Η συνολική αξία της συμφωνίας κατά τη διάρκεια της 99ετούς μίσθωσης εκτιμάται ότι θα αγγίξει τα 3,4 δισεκατομμύρια λίρες, ένα τίμημα που θεωρείται απαραίτητο για τη διατήρηση της δυτικής στρατιωτικής παρουσίας.

Ωστόσο, η στροφή του Ντόναλντ Τραμπ προκαλεί αίσθηση, καθώς τον Φεβρουάριο του 2025 είχε εκφράσει προκαταρκτική υποστήριξη στο σχέδιο. Η τωρινή του καταδίκη έρχεται να προστεθεί στις εσωτερικές αντιδράσεις στη Βρετανία, όπου η ηγέτης της αντιπολίτευσης, Κέμι Μπάντενοκ, έκανε λόγο για «πλήρες αυτοσαμποτάζ» που αποδυναμώνει τους συμμάχους του ΝΑΤΟ.

Η στρατηγική αξία του Ντιέγκο Γκαρσία

Η βάση στο Ντιέγκο Γκαρσία δεν είναι απλώς ένα φυλάκιο, αλλά ένας στρατηγικός κόμβος από τον οποίο εξαπολύθηκαν πρόσφατα πλήγματα κατά των Χούθι στην Υεμένη το 2024 και το 2025. Ιστορικά, η βάση χρησιμοποιήθηκε για επιχειρήσεις στο Αφγανιστάν το 2001, αλλά και για την αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα.

Η ανησυχία που εξέφρασε ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, εστιάζει στην κινεζική επιρροή. Ο Μαυρίκιος διατηρεί στενούς εμπορικούς δεσμούς με το Πεκίνο, και η Ουάσιγκτον φοβάται ότι η αλλαγή κυριαρχίας θα μπορούσε να ανοίξει την πόρτα για κινεζική κατασκοπεία ή στρατιωτική παρουσία σε απόσταση αναπνοής από την αμερικανική βάση.

Παράλληλα, οι διεθνείς πιέσεις από τον ΟΗΕ και το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης υπήρξαν καταλυτικές. Σε μια μη δεσμευτική απόφαση το 2019, το δικαστήριο είχε καλέσει τη Βρετανία να τερματίσει τον έλεγχο των νησιών, κρίνοντας ότι ο βίαιος εκτοπισμός των 2.000 γηγενών κατοίκων τη δεκαετία του ’60 ήταν παράνομος.

Το μέλλον της συμφωνίας και οι αντιδράσεις των Τσαγκόσιων

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της διεθνούς πολιτικής, η παρέμβαση Τραμπ ενδέχεται να οδηγήσει σε επαναδιαπραγμάτευση των όρων. Ο πρωθυπουργός του Μαυρίκιου, Ναβίν Ραμγκούλαμ, έχει ήδη ζητήσει από την αμερικανική πλευρά να αξιολογήσει αν το σχέδιο αποτελεί μια βιώσιμη διευθέτηση για όλες τις πλευρές.

Την ίδια στιγμή, οι εκτοπισμένοι Τσαγκόσιοι συνεχίζουν τις διαμαρτυρίες τους, υποστηρίζοντας ότι αποκλείστηκαν από τις διαβουλεύσεις. Πολλοί από αυτούς, που ζουν πλέον στη Βρετανία, θεωρούν ότι η συμφωνία αγνοεί το δικαίωμα επιστροφής τους στις πατρογονικές εστίες, παρά τις διαβεβαιώσεις για οικονομικές αποζημιώσεις.

Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η γεωπολιτική αστάθεια στον Ινδικό Ωκεανό θα παραμείνει υψηλή. Η επόμενη μέρα θα εξαρτηθεί από το αν η κυβέρνηση Τραμπ θα επιλέξει να ασκήσει βέτο στην επικύρωση της συμφωνίας, επικαλούμενη ζητήματα εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών.