- Ο πρόεδρος των ΗΠΑ συνδέει τις εμπορικές συμφωνίες με την επίλυση διεθνών συγκρούσεων.
- Πολλές εκεχειρίες παραμένουν εύθραυστες λόγω έλλειψης νομικά δεσμευτικών συνθηκών.
- Η αμερικανική διπλωματία εστιάζει στον έλεγχο φυσικών πόρων στην Αφρική.
- Η κατάσταση με το Ιράν και τη Βόρεια Κορέα παραμένει ασταθής παρά τις παρεμβάσεις.
- Οι Ευρωπαίοι ηγέτες ανησυχούν για τις επιπτώσεις μιας πιθανής συμφωνίας στην Ουκρανία.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, διεκδικεί το Νόμπελ Ειρήνης επικαλούμενος την επιτυχή μεσολάβηση σε οκτώ διεθνείς συγκρούσεις από την ανάληψη των καθηκόντων του. Παρά τις επίσημες διακηρύξεις, η πραγματικότητα στο πεδίο παραμένει εξαιρετικά ρευστή, με εστίες έντασης όπως το Κονγκό και τα σύνορα Ταϊλάνδης-Καμπότζης να δοκιμάζουν την αντοχή της αμερικανικής διπλωματίας.
| Περιοχή Σύγκρουσης | Μέθοδος Παρέμβασης | Τρέχουσα Κατάσταση |
|---|---|---|
Περιοχή Σύγκρουσης Αρμενία – Αζερμπαϊτζάν | Μέθοδος Παρέμβασης Εμπορικός Διάδρομος 'Trump' | Τρέχουσα Κατάσταση Εύθραυστη Διακήρυξη |
Περιοχή Σύγκρουσης Ταϊλάνδη – Καμπότζη | Μέθοδος Παρέμβασης Απειλή Δασμών (19%) | Τρέχουσα Κατάσταση Νέα Κλιμάκωση |
Περιοχή Σύγκρουσης Ισραήλ – Γάζα | Μέθοδος Παρέμβασης Συμφωνία Ομήρων | Τρέχουσα Κατάσταση Συνεχιζόμενες Μάχες |
Περιοχή Σύγκρουσης Κογκό – Ρουάντα | Μέθοδος Παρέμβασης Διπλωματική Πίεση | Τρέχουσα Κατάσταση Παραβιάσεις Εκεχειρίας |
Περιοχή Σύγκρουσης Ινδία – Πακιστάν | Μέθοδος Παρέμβασης Εμπορική Πίεση | Τρέχουσα Κατάσταση Κατάπαυση του Πυρός |
Η διπλωματική προσέγγιση του Λευκού Οίκου υπό τη νέα διοίκηση εδράζεται στην αρχή της συναλλακτικής διπλωματίας (transactional diplomacy), όπου η οικονομική ισχύς των ΗΠΑ χρησιμοποιείται ως ο κύριος μοχλός πίεσης για τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Αυτή η στρατηγική, που συνδέει άμεσα τις εμπορικές συμφωνίες με τη γεωπολιτική σταθερότητα, έχει φέρει στο ίδιο τραπέζι ηγέτες από τον Καύκασο μέχρι την Ασία, ωστόσο η απουσία νομικά δεσμευτικών συνθηκών εγείρει ερωτήματα για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα αυτών των πρωτοβουλιών.
Πίστευα ότι αυτό θα ήταν ένα από τα ευκολότερα. Στην πραγματικότητα είναι ένα από τα πιο δύσκολα.
Ντόναλντ Τραμπ, Πρόεδρος των ΗΠΑ (για τον πόλεμο στην Ουκρανία)
Καύκασος και Νοτιοανατολική Ασία: Το μοντέλο των εμπορικών κινήτρων
Στην περίπτωση της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν, ο πρόεδρος των ΗΠΑ πέτυχε την υπογραφή κοινής διακήρυξης τον Αύγουστο, χρησιμοποιώντας ως δέλεαρ έναν στρατηγικό εμπορικό διάδρομο που φέρει το όνομά του. Παρόλο που οι δύο χώρες δεσμεύτηκαν για ειρηνικές σχέσεις, η έλλειψη μιας επίσημης συνθήκης ειρήνης αφήνει ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα, όπως οι συνταγματικές αναθεωρήσεις που απαιτούνται για την οριστική διευθέτηση της διαφοράς.
Αντίστοιχα, στα σύνορα Ταϊλάνδης και Καμπότζης, η παρέμβαση του Λευκού Οίκου συνοδεύτηκε από την απειλή επιβολής δασμών. Αν και επετεύχθη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός τον Οκτώβριο, οι πρόσφατες αεροπορικές επιδρομές της Ταϊλάνδης καταδεικνύουν πόσο εύκολα μπορεί να καταρρεύσει μια εκεχειρία όταν τα βαθύτερα αίτια της σύγκρουσης παραμένουν ανεπίλυτα. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η χρήση των δασμών ως διπλωματικό εργαλείο αποτελεί πλέον κεντρικό πυλώνα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Μέση Ανατολή: Η Γάζα και το μέτωπο με το Ιράν
Στη Μέση Ανατολή, η μεσολάβηση του προέδρου οδήγησε στην πρώτη φάση της συμφωνίας για τους ομήρους και την κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς. Ωστόσο, οι δύο πλευρές παραμένουν σε απόσταση αναπνοής από τη σύγκρουση, διαφωνώντας για την αποστρατικοποίηση της Γάζας και τη σύνθεση της διεθνούς δύναμης ασφαλείας. Παράλληλα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ συζητά τη δεύτερη φάση του σχεδίου, επιδιώκοντας την επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ.
Η κατάσταση με το Ιράν παραμένει η πλέον εκρηκτική. Μετά τους βομβαρδισμούς πυρηνικών εγκαταστάσεων τον Ιούνιο, η Τεχεράνη συνεχίζει να απορρίπτει τις αμερικανικές απαιτήσεις για τον τερματισμό του εμπλουτισμού ουρανίου. Αναλυτές στρατηγικής επισημαίνουν ότι η ισορροπία τρόμου στην περιοχή δεν έχει εξαλειφθεί, καθώς το Ισραήλ διατηρεί το δικαίωμα για νέα προληπτικά πλήγματα εάν αισθανθεί απειλή.
Αφρική και Ασία: Ο ανταγωνισμός για τους φυσικούς πόρους
Στην Αφρική, ο πρόεδρος των ΗΠΑ φιλοξένησε τους ηγέτες της Ρουάντας και του Κογκό, επιδιώκοντας τη σταθεροποίηση μιας περιοχής πλούσιας σε κρίσιμα ορυκτά. Η αμερικανική πλευρά στοχεύει στον έλεγχο των φυσικών πόρων έναντι της Κίνας, χρησιμοποιώντας την απειλή αυστηρών οικονομικών κυρώσεων. Παρά τις υπογραφές, οι αντάρτες M23 συνεχίζουν την προέλασή τους, αμφισβητώντας στην πράξη την αποτελεσματικότητα της συμφωνίας.
Στο μέτωπο Ινδίας-Πακιστάν, η παρέμβαση του Λευκού Οίκου τον Μάιο απέτρεψε μια πυρηνική κλιμάκωση, με τον πρόεδρο να ισχυρίζεται ότι η απειλή διακοπής του εμπορίου ήταν ο καταλύτης για την εκεχειρία. Ωστόσο, το Νέο Δελχί διαψεύδει ότι οι εμπορικές πιέσεις έπαιξαν ρόλο, υπογραμμίζοντας τη δυσκολία της Ουάσιγκτον να πιστωθεί πλήρως τις επιτυχίες σε περιοχές με ισχυρή εθνική κυριαρχία.
Η επόμενη μέρα των διπλωματικών πρωτοβουλιών
Οι προκλήσεις στην Ουκρανία και τη Βόρεια Κορέα παραμένουν οι πλέον σύνθετες για τη δεύτερη θητεία. Ο πρόεδρος παραδέχθηκε πρόσφατα ότι η επίλυση του ουκρανικού ζητήματος είναι «μία από τις πιο δύσκολες», παρά τις αρχικές του εκτιμήσεις για ταχεία διευθέτηση. Η πίεση προς το Κίεβο για την αποδοχή μιας συμφωνίας που ενδεχομένως ευνοεί τη Μόσχα προκαλεί ανησυχία στους Ευρωπαίους ηγέτες για τη σταθερότητα της γηραιάς ηπείρου.
Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η διπλωματία του προέδρου των ΗΠΑ βασίζεται στην προσωπική επαφή και την οικονομική πίεση, παρά στη θεσμική συνέχεια. Ενώ οι εκεχειρίες προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση, η έλλειψη βαθιάς πολιτικής διευθέτησης υποδηλώνει ότι πολλές από αυτές τις συγκρούσεις παραμένουν «παγωμένες» παρά λυμένες.
