ΟΗΕ: Ανθρωπιστική ανησυχία για επιτήρηση ψηφοφόρων στις εκλογές της Μιανμάρ

Το γραφείο ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ εξέφρασε την Παρασκευή 28 Νοεμβρίου 2025 την ανησυχία του ότι η χούντα της Μιανμάρ πιέζει τους πολίτες να ψηφίσουν στις εκλογές που αναμένονται τον επόμενο μήνα, ενώ η χρήση ηλεκτρονικών μηχανών ψηφοφορίας και τεχνολογίας AI θα μπορούσε να βοηθήσει τις αρχές να εντοπίσουν αντιπάλους. Οι διεθνείς αξιωματούχοι έχουν ήδη χαρακτηρίσει τις επικείμενες εκλογές, οι οποίες θα διεξαχθούν σταδιακά από τις 28 Δεκεμβρίου έως τον Ιανουάριο, ως μια προσχηματική διαδικασία που στοχεύει στη νομιμοποίηση της στρατιωτικής κυριαρχίας.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της πολιτικής αστάθειας που επικρατεί στη Μιανμάρ μετά το πραξικόπημα του 2021, το οποίο ανέτρεψε την πολιτική κυβέρνηση και οδήγησε τη χώρα σε μια βαθιά κρίση. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά τις ενέργειες της στρατιωτικής χούντας, καθώς οι επικείμενες εκλογές θεωρούνται κρίσιμες για το μέλλον της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην περιοχή.

Η ανησυχία του ΟΗΕ για την εκλογική διαδικασία

Το γραφείο ανθρωπίνων δικαιωμάτων του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (OHCHR) εξέφρασε, όπως μεταδίδει το Reuters, σοβαρές ανησυχίες σχετικά με την πιθανή χρήση ηλεκτρονικής επιτήρησης κατά τη διάρκεια των επερχόμενων εκλογών στη Μιανμάρ. Ο James Rodehaver, επικεφαλής της ομάδας για τη Μιανμάρ στο OHCHR, τόνισε ότι υπάρχει πραγματική ανησυχία πως η τεχνολογία αυτή θα χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση του τρόπου ψηφοφορίας των πολιτών. Οι εκλογές, που έχουν προγραμματιστεί να διεξαχθούν σταδιακά από τις 28 Δεκεμβρίου έως τον Ιανουάριο, έχουν ήδη χαρακτηριστεί από διεθνείς αξιωματούχους ως μια προσχηματική διαδικασία που αποσκοπεί στη νομιμοποίηση της στρατιωτικής κυβέρνησης, η οποία ανέτρεψε την πολιτική κυβέρνηση το 2021.

Ηλεκτρονική ψηφοφορία και παρακολούθηση: Ο κίνδυνος

Ένα από τα κύρια σημεία ανησυχίας είναι η χρήση ηλεκτρονικών μηχανών ψηφοφορίας, οι οποίες, σύμφωνα με τον Rodehaver, δεν επιτρέπουν στους πολίτες να αφήσουν το ψηφοδέλτιό τους κενό ή να το ακυρώσουν. Αυτό σημαίνει ότι οι ψηφοφόροι αναγκάζονται να επιλέξουν έναν υποψήφιο. Ο κίνδυνος επιτήρησης ενισχύεται από την πιθανότητα οι αρχές να μπορούν να παρακολουθούν όχι μόνο το αν οι άνθρωποι ψηφίζουν, αλλά και ποιον ψηφίζουν, μέσω της τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης. Το ρεπορτάζ του Reuters αναφέρει ότι η στρατιωτική χούντα της Μιανμάρ έχει ήδη απονείμει χάρη σε χιλιάδες άτομα, με την αιτιολογία ότι τους επιτρέπει να ψηφίσουν, μια κίνηση που έχει δεχτεί διεθνή κριτική.

Αυτό που ανησυχεί τους αναλυτές είναι η συστηματική προσπάθεια της χούντας να ελέγξει την εκλογική διαδικασία, μετατρέποντας την ψηφοφορία από δημοκρατικό δικαίωμα σε εργαλείο επιτήρησης και εκφοβισμού. Νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι τέτοιες πρακτικές υπονομεύουν κάθε έννοια ελεύθερης και δίκαιης εκλογής, καθιστώντας την όλη διαδικασία αντιδημοκρατική και προσχηματική.

Οι πιέσεις στους πολίτες και οι διεθνείς αντιδράσεις

Το OHCHR επαληθεύει αναφορές σύμφωνα με τις οποίες οι κάτοικοι αναγκάζονται να παρακολουθήσουν στρατιωτικές εκπαιδευτικές συνεδρίες σχετικά με τη χρήση των ηλεκτρονικών μηχανών ψηφοφορίας σε αμφισβητούμενες περιοχές. Μετά από αυτές τις εκπαιδεύσεις, ορισμένοι συμμετέχοντες προειδοποιήθηκαν από ένοπλες ομάδες να μην ψηφίσουν, αφήνοντας τους πολίτες παγιδευμένους μεταξύ δύο πλευρών. Επιπλέον, έχουν ληφθεί αναφορές για εκτοπισμένους που διατάχθηκαν από τον στρατό να επιστρέψουν στα χωριά τους για να ψηφίσουν. Πρόσφατα, τρεις νέοι συνελήφθησαν επειδή ανάρτησαν αφίσες που απεικόνιζαν μια κάλπη με μια σφαίρα, γεγονός που υπογραμμίζει την καταστολή της ελευθερίας της έκφρασης.

Η κατάσταση στη Μιανμάρ παραμένει τεταμένη από το πραξικόπημα που ανέτρεψε την κυβέρνηση της νομπελίστριας Αούνγκ Σαν Σου Κι, η οποία βρίσκεται υπό κράτηση έκτοτε. Ο γιος της, Κιμ Άρις, έχει εκφράσει την ανησυχία του για την υγεία της μητέρας του, καθώς και τον φόβο του ότι ίσως να μην μάθει καν αν η μητέρα του έχει πεθάνει, όπως αναφέρεται σε σχετικό άρθρο για την Αούνγκ Σαν Σου Κι. Εν μέσω αυτών των εξελίξεων, η κυβέρνηση του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε ότι θα τερματίσει το προσωρινό νομικό καθεστώς για τους πολίτες της Μιανμάρ στις Ηνωμένες Πολιτείες, υποστηρίζοντας ότι μπορούν πλέον να επιστρέψουν με ασφάλεια, επικαλούμενη τις επικείμενες εκλογές της χούντας ως σημάδι βελτίωσης. Το OHCHR προτρέπει τις Ηνωμένες Πολιτείες να επανεξετάσουν αυτή την απόφαση.

Η επόμενη μέρα και οι εκκλήσεις για επανεξέταση

Η στρατιωτική χούντα της Μιανμάρ έχει δηλώσει, μέσω κρατικών μέσων ενημέρωσης, ότι σκοπεύει να επιτρέψει σε όλους τους επιλέξιμους ψηφοφόρους να ασκήσουν το δικαίωμά τους ελεύθερα και δίκαια στις επερχόμενες γενικές εκλογές. Ωστόσο, οι διεθνείς πιέσεις και οι ανησυχίες για την αξιοπιστία της διαδικασίας παραμένουν έντονες. Η απόφαση των ΗΠΑ να τερματίσουν το προσωρινό καθεστώς των πολιτών της Μιανμάρ έχει προκαλέσει περαιτέρω συζητήσεις, με τον εκπρόσωπο της χούντας, Zaw Min Tun, να χαρακτηρίζει την ανακοίνωση ως θετικό σημάδι. Η έκκληση του OHCHR προς τις Ηνωμένες Πολιτείες για επανεξέταση υπογραμμίζει την κρίσιμη ανάγκη για προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την αποφυγή περαιτέρω επιδείνωσης της κατάστασης των εκτοπισμένων και των διωκόμενων πολιτών της Μιανμάρ.