Καράτσι: Η πύρινη κόλαση στο Gul Plaza ήρθε μετά από χρόνια αγνοημένων προειδοποιήσεων

Η φονική πυρκαγιά στο εμπορικό κέντρο Gul Plaza στο Καράτσι, που στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον 67 ανθρώπους, αποκαλύπτεται ως μια προαναγγελθείσα τραγωδία. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, το κτίριο παραβίαζε συστηματικά τους κανόνες πυρασφάλειας για πάνω από μία δεκαετία, ενώ οι περισσότερες έξοδοι κινδύνου ήταν κλειδωμένες την ώρα της καταστροφής.

Αυτή η καταστροφή έρχεται ως αποκορύφωμα μιας σειράς από σοβαρές παραβιάσεις των οικοδομικών κανονισμών, οι οποίες είχαν επισημανθεί από τις αρχές του Πακιστάν ήδη από τη δεκαετία του 1990. Το Gul Plaza, ένα συγκρότημα 1.200 καταστημάτων, λειτουργούσε ουσιαστικά ως μια «ωρολογιακή βόμβα» στην καρδιά του ιστορικού κέντρου του Καράτσι, με τις προειδοποιήσεις των επιθεωρητών να πέφτουν στο κενό επί χρόνια.

Το χρονικό της τραγωδίας και οι κλειδωμένες έξοδοι

Η πυρκαγιά, η οποία ξέσπασε στις 17 Ιανουαρίου, ξεκίνησε πιθανότατα από ένα κατάστημα με τεχνητά άνθη, ενδεχομένως λόγω παιδιών που έπαιζαν με σπίρτα. Η εξάπλωση ήταν ακαριαία, καθώς το κτίριο ήταν γεμάτο με εύφλεκτα υλικά, όπως αρώματα, καύσιμα γεννητριών και χιλιάδες παιδικά ρούχα που προορίζονταν για την περίοδο του Ραμαζανιού.

Οι μαρτυρίες των επιζώντων περιγράφουν σκηνές απόλυτου τρόμου, καθώς διαπίστωσαν ότι 13 από τις 16 εξόδους κινδύνου ήταν κλειδωμένες. Η πρακτική αυτή ήταν «ρουτίνα» για τη διοίκηση μετά τις 10 μ.μ., με αποτέλεσμα δεκάδες άνθρωποι να εγκλωβιστούν στους σκοτεινούς διαδρόμους χωρίς καμία διέξοδο διαφυγής, όπως είχε αναφερθεί και σε προηγούμενο ρεπορτάζ για τις κλειδωμένες εξόδους.

Πολλοί από τους εγκλωβισμένους αναγκάστηκαν να σχηματίσουν ανθρώπινες αλυσίδες μέσα στο απόλυτο σκοτάδι για να φτάσουν στην ταράτσα. Εκεί, περίπου 70 άτομα παρέμειναν παγιδευμένα για μία ώρα, μέχρι που μια ξαφνική ριπή ανέμου απομάκρυνε τον καπνό, επιτρέποντάς τους να διαφύγουν μέσω μιας σκάλας στο γειτονικό Rimpa Plaza.

Δεκαετίες παρανομίας και αγνοημένων ελέγχων

Έγγραφα που περιήλθαν στην κατοχή του ειδησεογραφικού πρακτορείου αποδεικνύουν ότι το εμπορικό κέντρο είχε ιστορικό δικαστικών προσφυγών για έλλειψη μέτρων ασφαλείας ήδη από το 1992, το 2015 και το 2021. Παρά τις καταγγελίες για μη εξουσιοδοτημένες κατασκευές, δεν είναι σαφές αν επιβλήθηκαν ποτέ πρόστιμα ή αν διορθώθηκαν οι παραβάσεις.

Μια έρευνα της πυροσβεστικής υπηρεσίας τον Νοέμβριο του 2023 είχε επισημάνει ανεπαρκή εξοπλισμό πυρόσβεσης, μπλοκαρισμένες οδούς διαφυγής και ελαττωματικά συστήματα συναγερμού. Σε έναν συμπληρωματικό έλεγχο τον Ιανουάριο του 2024, λίγες μόλις ημέρες πριν την τραγωδία, το Gul Plaza είχε χαρακτηριστεί ως «μη ικανοποιητικό» σε όλες τις κρίσιμες κατηγορίες ασφαλείας.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών σε θέματα αστικής ασφάλειας, η περίπτωση του Gul Plaza αποτελεί κλασικό παράδειγμα συστημικής αποτυχίας της δημόσιας διοίκησης, όπου η έλλειψη επιβολής του νόμου οδηγεί σε μαζικές απώλειες ζωών. Η κατάσταση επιδεινώθηκε από τον τεράστιο όγκο εμπορευμάτων, καθώς οι έμποροι προετοιμάζονταν για την κορύφωση της αγοραστικής περιόδου του Πακιστάν.

Καθυστερήσεις και ελλείψεις στην επιχείρηση διάσωσης

Οι καταστηματάρχες καταγγέλλουν ότι η ανταπόκριση της πυροσβεστικής ήταν καθυστερημένη και τα μέσα ανεπαρκή. Αν και η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι τα πρώτα οχήματα έφτασαν σε 10 λεπτά, η κατάσβεση δυσχεράνθηκε από την παρουσία 50 φιαλών υγραερίου στο εσωτερικό του κτιρίου και το τεράστιο πλήθος 3.000 ατόμων που είχε συγκεντρωθεί εξωτερικά.

Ο αριθμός των θυμάτων συνεχίζει να προκαλεί σοκ, καθώς ο απολογισμός ανήλθε πλέον στους 67 νεκρούς, ενώ 15 άτομα εξακολουθούν να αγνοούνται. Πολλοί από τους νεκρούς ήταν υπάλληλοι και έμποροι που επέστρεψαν στις φλόγες για να βοηθήσουν άλλους να βγουν ή για να αναζητήσουν συγγενείς τους.

Η τοπική κοινότητα παραμένει συγκλονισμένη από την απώλεια ανθρώπων που έβλεπαν καθημερινά επί δεκαετίες. Η επόμενη μέρα βρίσκει το Καράτσι να θρηνεί τη μεγαλύτερη πυρκαγιά της τελευταίας δεκαετίας, με τις αρχές να βρίσκονται υπό πίεση για την απόδοση ευθυνών σε μια υπόθεση που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί αν είχαν τηρηθεί οι στοιχειώδεις κανόνες ασφαλείας.