ΕΕ: Στο Κιργιστάν ο απεσταλμένος κυρώσεων για την παράκαμψη των μέτρων κατά της Ρωσίας

Ο ειδικός απεσταλμένος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις κυρώσεις, Ντέιβιντ Ο’Σάλιβαν, αναμένεται να επισκεφθεί το Μπισκέκ στις 26 Φεβρουαρίου, εν μέσω πληροφοριών για επικείμενη απαγόρευση εξαγωγών προς την κεντροασιατική χώρα. Η κίνηση αυτή αποτελεί μέρος της στρατηγικής των Βρυξελλών για την πάταξη της παράκαμψης των κυρώσεων που επιβλήθηκαν στη Ρωσία, καθώς το Κιργιστάν φέρεται να λειτουργεί ως διαμετακομιστικός κόμβος για απαγορευμένα αγαθά.

Η γεωπολιτική θέση του Κιργιστάν και οι στενοί οικονομικοί δεσμοί του με τη Μόσχα έχουν θέσει τη χώρα υπό το μικροσκόπιο των Βρυξελλών. Μετά την εισβολή στην Ουκρανία, η χώρα των 7 εκατομμυρίων κατοίκων —όπου οι πρόσφατες εκλογές επιβεβαίωσαν την κυριαρχία των φιλορωσικών δυνάμεων— είδε το εξωτερικό της εμπόριο να εκτοξεύεται, λειτουργώντας ως γέφυρα για τη μεταφορά δυτικών προϊόντων στη ρωσική αγορά.

Η γεωπολιτική ισορροπία και ο ρόλος του Μπισκέκ

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η κυβέρνηση του Κιργιστάν επιβεβαίωσε την επίσκεψη του Ο’Σάλιβαν μετά από δημοσιεύματα που θέλουν την ΕΕ να εξετάζει την ενεργοποίηση περιοριστικών μέτρων. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Ντανιγιάρ Αμανγκελντίεφ, είχε ήδη μια πρώτη επαφή μέσω τηλεδιάσκεψης, κάνοντας λόγο για έναν εποικοδομητικό και ουσιαστικό διάλογο.

Το Κιργιστάν, ως πρώην σοβιετική δημοκρατία και μέλος της Τελωνειακής Ένωσης με τη Ρωσία, διατηρεί ένα ισχυρό γεωπολιτικό αποτύπωμα στην περιοχή, φιλοξενώντας μάλιστα ρωσικές στρατιωτικές βάσεις. Αυτή η διμερής σχέση περιπλέκει τις προσπάθειες της Δύσης να επιβάλει αποτελεσματικά τις κυρώσεις, καθώς η οικονομία της χώρας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα εμβάσματα μεταναστών εργατών από τη Ρωσία.

Το εργαλείο της «τελευταίας καταφυγής» και οι πιθανές κυρώσεις

Το Bloomberg News αποκάλυψε πρόσφατα ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει για πρώτη φορά τη χρήση του μηχανισμού «τελευταίας καταφυγής» (last resort tool). Ο μηχανισμός αυτός προβλέπει την πλήρη απαγόρευση εξαγωγών συγκεκριμένων κατηγοριών αγαθών προς τρίτες χώρες, όταν αποδεικνύεται ότι αυτά καταλήγουν στη ρωσική πολεμική βιομηχανία.

Ήδη, αρκετές τράπεζες και εταιρείες κρυπτονομισμάτων στο Κιργιστάν έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με κυρώσεις από τις ΗΠΑ και τη Βρετανία. Η διεθνής κοινότητα εντείνει την πίεση, όπως φάνηκε και από την πρόσφατη υποστήριξη της Βρετανίας σε επιχειρήσεις κατάσχεσης ρωσικών συμφερόντων, στοχεύοντας στην εξάρθρωση των δικτύων παράκαμψης.

Οικονομικές επιπτώσεις και η εξάρτηση από τη Μόσχα

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της διπλωματίας, η ΕΕ προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην αυστηρότητα των μέτρων και τη διατήρηση των διπλωματικών διαύλων. Η επιβολή νέων κυρώσεων σε οντότητες που διευκολύνουν το ρωσικό εμπόριο αποτελεί πλέον προτεραιότητα για τις Βρυξέλλες, καθώς ο «σκιώδης στόλος» και οι εμπορικοί μεσάζοντες χρηματοδοτούν τις πολεμικές επιχειρήσεις.

Η έννοια των δευτερογενών κυρώσεων —μέτρα που στοχεύουν τρίτα μέρη τα οποία συναλλάσσονται με την υπό κυρώσεις χώρα— αποτελεί το βασικό φόβητρο για την κυβέρνηση του Μπισκέκ. Η ραγδαία οικονομική ανάπτυξη που κατέγραψε το Κιργιστάν τα τελευταία έτη αποδίδεται εν μέρει σε αυτό το ανακατευθυνόμενο εμπόριο, το οποίο όμως τώρα απειλείται με απότομη διακοπή.

Η επόμενη μέρα στις σχέσεις ΕΕ-Κιργιστάν

Η επίσκεψη του Ο’Σάλιβαν στα τέλη Φεβρουαρίου θα κρίνει αν το Μπισκέκ θα ευθυγραμμιστεί με τις δυτικές απαιτήσεις ή αν θα αντιμετωπίσει επίσημους περιορισμούς. Οι αναλυτές στρατηγικής τονίζουν ότι οποιαδήποτε κλιμάκωση θα μπορούσε να διαταράξει τις ισορροπίες στην Κεντρική Ασία, μια περιοχή όπου η Ρωσία επιδιώκει να διατηρήσει την αποκλειστική της επιρροή.

Εν αναμονή των διευκρινίσεων, η κυβέρνηση του Κιργιστάν δηλώνει έτοιμη για διάλογο, ωστόσο η πραγματική πρόκληση έγκειται στην εφαρμογή των ελέγχων στα σύνορα. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, καθώς η αποτελεσματικότητα των κυρώσεων κατά της Ρωσίας εξαρτάται πλέον από τη στάση των περιφερειακών της συμμάχων.