Ουγκάντα: Κατέρρευσε η πρώτη υπόθεση «επιβαρυμένης ομοφυλοφιλίας» που επέσυρε τη θανατική ποινή

Στην απόσυρση των κατηγοριών προχώρησε δικαστήριο της Ουγκάντας για τον πρώτο άνδρα που διώχθηκε με βάση τον αμφιλεγόμενο νόμο περί «επιβαρυμένης ομοφυλοφιλίας». Ο κατηγορούμενος, ο οποίος αντιμετώπιζε τη θανατική ποινή, κρίθηκε από τον δικαστή ότι βρίσκεται σε κατάσταση πνευματικής ανισορροπίας μετά από μακρόχρονη προφυλάκιση, οδηγώντας σε μια απρόσμενη δικαστική ανατροπή.

Αυτή η δικαστική εξέλιξη έρχεται σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής πίεσης προς την κυβέρνηση της Καμπάλα, η οποία το 2023 ψήφισε έναν από τους αυστηρότερους νόμους παγκοσμίως κατά της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αναδεικνύει τη σύγκρουση μεταξύ της εγχώριας νομοθετικής ατζέντας και των διεθνών προτύπων προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Το χρονικό της υπόθεσης και η δικαστική ανατροπή

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, ο 20χρονος άνδρας από το Σορότι της βορειοανατολικής Ουγκάντας παρέμεινε υπό κράτηση για σχεδόν έναν χρόνο. Είχε συλληφθεί τον Αύγουστο του 2023 με την κατηγορία της παράνομης σεξουαλικής επαφής με έναν 41χρονο άνδρα.

Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, οι εισαγγελείς τροποποίησαν το κατηγορητήριο σε «σαρκική γνώση ενάντια στη φύση», αδίκημα που υπό τον ποινικό κώδικα της χώρας επισύρει ισόβια κάθειρξη. Ωστόσο, η αρχική δίωξη για «επιβαρυμένη ομοφυλοφιλία» ήταν εκείνη που προκάλεσε το παγκόσμιο ενδιαφέρον, καθώς προέβλεπε την εκτέλεση του κατηγορουμένου.

Τη Δευτέρα, ο δικαστής διέκοψε την υπόθεση, διαπιστώνοντας ότι ο κατηγορούμενος είναι «μη σώφρων» (unsound mind). Ο δικηγόρος του, Douglas Mawadri, τόνισε ότι η απόφαση εκδόθηκε προφορικά, ενώ η γραπτή εκδοχή αναμένεται να δημοσιοποιηθεί σε μεταγενέστερο χρόνο.

Οι πρόνοιες του νόμου και η διεθνής κατακραυγή

Ο νόμος κατά της ομοφυλοφιλίας που επικυρώθηκε από τον Γιουέρι Μουσέβενι το 2023, περιλαμβάνει τη θανατική ποινή για περιπτώσεις που θεωρούνται «επιβαρυμένες». Σε αυτές συγκαταλέγονται οι κατ’ εξακολούθηση παραβάσεις, η μετάδοση ανίατων ασθενειών μέσω σεξουαλικής επαφής ή η επαφή με ανηλίκους και ηλικιωμένους.

Η νομοθεσία αυτή προκάλεσε την άμεση αντίδραση οργανώσεων προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ η Παγκόσμια Τράπεζα ανέστειλε τις νέες χρηματοδοτήσεις προς την Ουγκάντα για σχεδόν δύο χρόνια. Παράλληλα, οι ΗΠΑ επέβαλαν περιορισμούς στη χορήγηση βίζας σε κυβερνητικούς αξιωματούχους της χώρας.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων νομικών παραστατών, η απόφαση αυτή ενδέχεται να αποτελεί μια «βαλβίδα αποσυμπίεσης» για το δικαστικό σύστημα. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η αποφυγή μιας εκτέλεσης μπορεί να λειτουργήσει ως διπλωματικός ελιγμός εν μέσω οικονομικών κυρώσεων.

Η επόμενη μέρα για τα ανθρώπινα δικαιώματα

Παρά την απόσυρση της συγκεκριμένης υπόθεσης, ο νόμος παραμένει σε ισχύ, δημιουργώντας ένα κλίμα φόβου για όσους κατηγορούνται για ομοφυλοφιλικές δραστηριότητες. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά αν η απόφαση αυτή αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό ή την απαρχή μιας πιο μετριοπαθούς δικαστικής προσέγγισης.

Οι αναλυτές στρατηγικής τονίζουν ότι η πολιτική σταθερότητα στην Ουγκάντα παραμένει εύθραυστη, με το ζήτημα των ατομικών ελευθεριών να βρίσκεται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης με τη Δύση. Οι επόμενες κινήσεις της δικαιοσύνης θα καθορίσουν το γεωπολιτικό αποτύπωμα της χώρας στην περιοχή της Ανατολικής Αφρικής.