- Η Νότια Αφρική δεσμεύτηκε να μην εμποδίζει το αμερικανικό πρόγραμμα προσφύγων για τους Αφρικάνερς.
- Η συμφωνία επετεύχθη σε μυστική συνάντηση μετά από περιόδους έντονης διπλωματικής κρίσης.
- Περίπου 1.000 λευκοί Νοτιοαφρικανοί έχουν ήδη μεταβεί στις ΗΠΑ από τον Μάιο.
- Η Πρετόρια συνεχίζει να απορρίπτει τους ισχυρισμούς περί γενοκτονίας της λευκής μειονότητας.
- Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει θέσει στόχο τις 7.500 εισδοχές για το τρέχον οικονομικό έτος.
Σε μια κρίσιμη διπλωματική αναδίπλωση, η κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής συμφώνησε να μην παρεμβαίνει στο αμφιλεγόμενο πρόγραμμα του προέδρου των ΗΠΑ για τη μεταφορά λευκών Αφρικάνερς ως προσφύγων. Σύμφωνα με απόρρητο έγγραφο που αποκαλύπτει το Reuters, η Πρετόρια εγγυήθηκε το δικαίωμα ελεύθερης μετακίνησης, παρά την κατηγορηματική απόρριψη των ισχυρισμών περί «γενοκτονίας» της λευκής μειονότητας.
| Παράμετρος Προγράμματος | Στοιχεία & Δεδομένα |
|---|---|
| Στόχος Εισδοχών 2026 | 7.500 άτομα |
| Αφίξεις έως σήμερα | Περίπου 1.000 άτομα |
| Κύρια Ομάδα Στόχος | Λευκοί Αφρικάνερς |
| Ημερομηνία Συμφωνίας | 23 Δεκεμβρίου 2025 |
| Επικεφαλής ΗΠΑ (Πρετόρια) | Marc Dillard (Charge d'affaires) |
| Καθεστώς Σχέσεων | Αποκλιμάκωση εντάσεων |
Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως συνέχεια μιας περιόδου ακραίας διπλωματικής ψυχρότητας, η οποία κορυφώθηκε με τον αποκλεισμό της Νότιας Αφρικής από την G20 και την πρόσφατη επιδρομή των τοπικών αρχών σε αμερικανικό κέντρο επεξεργασίας προσφύγων. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αποκαλύπτει μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης, καθώς οι δύο χώρες επιδιώκουν να αποφύγουν περαιτέρω «δράματα» στις διμερείς τους σχέσεις.
Το δικαίωμα των πολιτών να μετακινηθούν σε προορισμό της επιλογής τους είναι εγγυημένο και η κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής δεν θα παρέμβει.
Thabo Thage, Αξιωματούχος Υπουργείου Εξωτερικών Νότιας Αφρικής
Το παρασκήνιο της μυστικής συνάντησης στην Πρετόρια
Στις 23 Δεκεμβρίου, ο επιτετραμμένος των ΗΠΑ, Marc Dillard, συναντήθηκε με υψηλόβαθμους Νοτιοαφρικανούς διπλωμάτες σε μια προσπάθεια να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη λειτουργία του προγράμματος. Οι αξιωματούχοι της Νότιας Αφρικής, Alvin Botes και Thabo Thage, φέρονται να διαβεβαίωσαν την Ουάσιγκτον ότι η χώρα δεν θα παρεμποδίσει τη μετακίνηση πολιτών της προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Μπορεί να μη συμφωνούμε με την ταξινόμηση ορισμένων Νοτιοαφρικανών ως αντιμέτωπων με πιθανή γενοκτονία, αλλά το δικαίωμά τους να μετακινηθούν είναι εγγυημένο», δήλωσε ο Thage. Η δήλωση αυτή αντικατοπτρίζει μια στρατηγική υποχώρηση της Πρετόρια, η οποία επιθυμεί να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με τον πρόεδρο των ΗΠΑ.
Ωστόσο, η κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής παραμένει σταθερή στη θέση της ότι οι ισχυρισμοί περί φυλετικών διώξεων στερούνται εμπειρικών στοιχείων. Το Υπουργείο Εξωτερικών τόνισε ότι η τήρηση του κράτους δικαίου δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως «μυστική έγκριση» ενός ξένου πολιτικού προγράμματος που βασίζεται σε ψευδείς προϋποθέσεις.
Προτεινόμενο ΗΠΑ: Η Επιτροπή της Βουλής ενέκρινε την παράταση του AGOA χωρίς αποκλεισμό της Νότιας Αφρικής
Η κρίση του Δεκεμβρίου και η διαρροή διαβατηρίων
Η ένταση είχε φτάσει στο ζενίθ της στα μέσα Δεκεμβρίου, όταν οι αρχές της Νότιας Αφρικής πραγματοποίησαν έφοδο σε χώρο εργασίας Αμερικανών εργολάβων στο Γιοχάνεσμ. Το περιστατικό οδήγησε στη σύλληψη επτά Κενυατών και στην πρόσφατη κράτηση Αμερικανών αξιωματούχων, προκαλώντας την οργισμένη αντίδραση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον πίεσε για τη διεξαγωγή έρευνας σχετικά με τη διαρροή εικόνας διαβατηρίου Αμερικανού αξιωματούχου στο διαδίκτυο. Η απάντηση της Πρετόρια χαρακτηρίστηκε ως «χλιαρή», με τους Νοτιοαφρικανούς αξιωματούχους να υποβαθμίζουν το γεγονός, αποδίδοντάς το σε ενέργειες μεμονωμένων χρηστών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Σύμφωνα με αναλύσεις στρατηγικής που παρακολουθούν τη δυναμική στην υποσαχάρια Αφρική, η Πρετόρια βρίσκεται σε μια λεπτή ισορροπία. Από τη μία πλευρά, οφείλει να υπερασπιστεί την εθνική της κυριαρχία και από την άλλη να αποτρέψει την πλήρη οικονομική απομόνωση, ειδικά όσον αφορά το εμπορικό πρόγραμμα AGOA.
Στόχοι και προοπτικές του προγράμματος προσφύγων
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει θέσει ως στόχο την υποδοχή 7.500 προσφύγων για το οικονομικό έτος 2026, με απόλυτη προτεραιότητα στους λευκούς Αφρικάνερς. Μέχρι στιγμής, περίπου 1.000 άτομα έχουν ήδη εισέλθει στο αμερικανικό έδαφος, με τον αριθμό των αφίξεων να αναμένεται να αυξηθεί κατακόρυφα εντός του Ιανουαρίου.
Για την αποφυγή μελλοντικών τριβών, οι Νοτιοαφρικανοί αξιωματούχοι πρότειναν στις ΗΠΑ να αυξήσουν το αμερικανικό προσωπικό τους στην περιοχή. Επίσης, συνέστησαν τη χρήση ντόπιων εργολάβων αντί για υπηκόους τρίτων χωρών, ώστε να διασφαλίζεται η συμβατότητα με την εγχώρια εργατική νομοθεσία.
Η επόμενη μέρα στις διμερείς σχέσεις
Παρά τη συμφωνία «μη παρέμβασης», το χάσμα μεταξύ των δύο πρωτευουσών παραμένει βαθύ. Η Ουάσιγκτον συνεχίζει να κάνει λόγο για «απαράδεκτα γεγονότα» παρενόχλησης, ενώ η Πρετόρια επιμένει ότι οι συλλήψεις ήταν ζήτημα επιβολής του νόμου και όχι διπλωματικό σήμα.
Η σταδιακή εφαρμογή του προγράμματος θα αποτελέσει το βαρόμετρο για τη σταθερότητα των σχέσεων τους επόμενους μήνες. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά αν αυτή η εύθραυστη ηρεμία θα αντέξει την πίεση των επερχόμενων συνόδων και των εμπορικών διαπραγματεύσεων που εκκρεμούν.
