Νιγηρία: Η μαζική απαγωγή μαθητών εκθέτει τις αδυναμίες του Τινούμπου στην ασφάλεια

Περισσότεροι από 300 μαθητές απήχθησαν από το σχολείο St Mary’s στο χωριό Παπίρι της βόρειας Νιγηρίας την περασμένη εβδομάδα, σε μία από τις χειρότερες μαζικές απαγωγές στην ιστορία της χώρας. Το περιστατικό φέρνει στο φως τις σοβαρές δυσκολίες της κυβέρνησης του Προέδρου Μπόλα Τινούμπου να αντιμετωπίσει την κλιμακούμενη ανασφάλεια, παρά τις επανειλημμένες εκκλήσεις των οικογενειών για προστασία.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακροχρόνιας κρίσης ασφαλείας στη Νιγηρία, όπου οι μαζικές απαγωγές μαθητών έχουν γίνει ένα τρομακτικό, σχεδόν ρουτίνας, φαινόμενο. Οι οικογένειες στο Παπίρι είχαν ζητήσει επανειλημμένα την παρέμβαση των δυνάμεων ασφαλείας για την προστασία των παιδιών τους, αλλά οι εκκλήσεις τους έμειναν αναπάντητες, αναγκάζοντάς τους να βασιστούν σε άοπλους εθελοντές φρουρούς που δεν είχαν καμία τύχη απέναντι σε δεκάδες ένοπλους άνδρες.

Η κλιμάκωση της ανασφάλειας και οι αποτυχίες του Τινούμπου

Η επίθεση στο καθολικό σχολείο St Mary’s, κατά την οποία απήχθησαν επίσης 12 δάσκαλοι, είναι μία από τις χειρότερες μαζικές απαγωγές που έχουν καταγραφεί ποτέ στη Νιγηρία, ξεπερνώντας ακόμη και την περιβόητη απαγωγή 276 μαθητριών από την Μπόκο Χαράμ το 2014 στο Τσιμπόκ. Όπως μεταδίδει το Reuters, πρόκειται για την τρίτη μαζική απαγωγή στη βόρεια Νιγηρία μέσα σε λίγες ημέρες, με στόχους και ένα άλλο σχολείο και μια εκκλησία. Αυτά τα περιστατικά έχουν φέρει σε δύσκολη θέση τον Πρόεδρο Μπόλα Τινούμπου, του οποίου οι προσπάθειες για την ασφάλεια βρίσκονται υπό εντατικό έλεγχο, ιδιαίτερα μετά τις απειλές του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για στρατιωτική δράση σχετικά με τη μεταχείριση των Χριστιανών.

Τα δεδομένα: Αδυναμία ανταπόκρισης και διαφθορά

Παρά τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις που έχουν επαινεθεί από τους οίκους αξιολόγησης, οι σχεδόν καθημερινές επιθέσεις παραμένουν ανεξέλεγκτες, δύο και μισό χρόνια μετά την ανάληψη των καθηκόντων του Τινούμπου. Οι ένοπλες συμμορίες απαγάγουν συστηματικά μαθητές για λύτρα σε απομακρυσμένες περιοχές όπως το Παπίρι, ένα χωριό με αδύναμο τηλεφωνικό δίκτυο, 6 χλμ. από το πλησιέστερο αστυνομικό φυλάκιο που ασχολείται μόνο με μικροεγκλήματα. Στο βορειοανατολικό τμήμα της Νιγηρίας, οι επιθέσεις από τζιχαντιστές φαίνεται να έχουν μειωθεί τους τελευταίους μήνες, ωστόσο οι αντάρτες έχουν χρησιμοποιήσει drones και βαριά όπλα για να καταλάβουν στρατιωτικές βάσεις.

Ο Πρόεδρος Τινούμπου ακύρωσε δύο ταξίδια στο εξωτερικό μετά τις απαγωγές και διέταξε τις δυνάμεις ασφαλείας να καταδιώξουν τους δράστες. Την Κυριακή, ο 73χρονος πρόεδρος έδωσε εντολή στην αστυνομία να αναδιατάξει δεκάδες χιλιάδες αστυνομικούς που έχουν ανατεθεί σε «VIP» (πολιτικούς, στελέχη εταιρειών και διασημότητες), ώστε να επικεντρωθούν στα κύρια καθήκοντά τους, όπως η προστασία των απλών πολιτών. Δεσμεύτηκε επίσης για την πρόσληψη 30.000 επιπλέον αστυνομικών για την καταπολέμηση των ληστών που δρουν σε απομονωμένες περιοχές, όπου η κρατική παρουσία είναι ελάχιστη και τα όπλα αφθονούν. Ωστόσο, το κλείσιμο σχεδόν 50 σχολείων στον βορρά, λόγω φόβου για νέες επιθέσεις, αναδεικνύει τα όρια της εμπιστοσύνης της κυβέρνησης στην ικανότητά της να σταματήσει γρήγορα το κύμα των απαγωγών.

Οι επιπτώσεις και η ανάγκη για μεταρρυθμίσεις

Η Agora Policy, μια νιγηριανή δεξαμενή σκέψης που εδώ και καιρό ζητά αστυνομική μεταρρύθμιση, επισημαίνει ότι τουλάχιστον 100.000 αστυνομικοί – περισσότερο από το ένα τέταρτο του συνολικού αστυνομικού σώματος, του μεγαλύτερου στην Αφρική – έχουν ανατεθεί στην προστασία VIP και πολιτικών. «Πρέπει να εκμεταλλευτούμε αυτή την επανεμφάνιση (των επιθέσεων) για να ξεκινήσουμε τις ριζικές μεταρρυθμίσεις που έχουμε αφήσει ανεκπλήρωτες για τόσο καιρό», δήλωσε ο Γουαζίρι Άντιο, επικεφαλής της δεξαμενής σκέψης, ζητώντας περισσότερες προσλήψεις αστυνομικών, καθώς και καλύτερες αμοιβές, εκπαίδευση και εξοπλισμό.

Ένας χαμηλόβαθμος αστυνομικός κερδίζει μηνιαίο καθαρό μισθό 80.000 νάιρα (55 δολάρια) στη Νιγηρία. Όταν είναι συνδεδεμένοι με πολιτικούς ή άλλους αξιωματούχους, οι αστυνομικοί μπορούν να λαμβάνουν δώρα και παροχές που υπερβαίνουν τον μισθό τους, ενώ η εργασία είναι λιγότερο επικίνδυνη. Οι στρατιωτικοί αμείβονται σχετικά καλύτερα, αλλά συχνά παραπονιούνται για κόπωση μετά από μακρές περιόδους ανάπτυξης χωρίς ανάπαυση, καθώς και για καθυστερήσεις στις πληρωμές επιδομάτων που ενισχύουν τον μισθό τους. Ο Μάικ Κεμπονκβού, συνταξιούχος αξιωματικός του στρατού και αναλυτής ασφαλείας, τόνισε ότι οι δυνάμεις ασφαλείας της Νιγηρίας συχνά πρέπει να αντιμετωπίσουν έναν ευέλικτο εχθρό, καλύτερα προσαρμοσμένο στο έδαφος, με τους ληστές να κρύβονται σε πυκνά δάση με τους ομήρους τους.

Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα

Στην πολιτεία Κέμπι στα βορειοδυτικά, τέθηκαν ερωτήματα σχετικά με το πώς ένοπλοι απήγαγαν 25 κορίτσια από οικοτροφείο την περασμένη εβδομάδα, ενώ οι αρχές είχαν λάβει πληροφορίες για πιθανή επίθεση. Ο κυβερνήτης της πολιτείας, Νασίρ Ίντρις, δήλωσε ότι στρατιώτες είχαν αναπτυχθεί για την προστασία του σχολείου, αλλά αποχώρησαν τις πρώτες πρωινές ώρες της 17ης Νοεμβρίου. Λιγότερο από μία ώρα αργότερα, ένοπλοι επιτέθηκαν, σκότωσαν τον υποδιευθυντή και απήγαγαν τα κορίτσια. Ο Ίντρις ζήτησε από τη στρατιωτική αρχή να διερευνήσει ποιος έδωσε την εντολή για την απόσυρση των στρατευμάτων. Λίγες ημέρες πριν από αυτή την επιδρομή, ένας Νιγηριανός ταξίαρχος συνελήφθη και σκοτώθηκε από την ομάδα Ισλαμικό Κράτος Επαρχία Δυτικής Αφρικής στην πολιτεία Μπόρνο. Ο στρατηγός είχε προηγουμένως γλιτώσει από ενέδρα και ήταν σε επαφή με τη βάση του, μοιράζοντας τη ζωντανή του τοποθεσία, αλλά οι αντάρτες τον έφτασαν πρώτοι, οδηγώντας σε υποψίες ότι η τοποθεσία του διέρρευσε. Οι στρατιωτικές αρχές δεν απάντησαν σε ερωτήσεις του Reuters σχετικά με τα δύο αυτά περιστατικά. Μια ομάδα 100 μαθητών διασώθηκε και επανενώθηκε με τις οικογένειές της στις αρχές Δεκεμβρίου, φέρνοντας μια μικρή ανακούφιση εν μέσω της συνεχιζόμενης κρίσης.