- Ο Τζέιμισον Γκριρ εξετάζει τον αποκλεισμό της Νότιας Αφρικής από το πρόγραμμα AGOA.
- Η Ουάσιγκτον απαιτεί μείωση των δασμών στα αμερικανικά προϊόντα ως όρο για ελαφρύνσεις.
- Οι σχέσεις των δύο χωρών βρίσκονται στο χαμηλότερο σημείο λόγω του μποϊκοτάζ στην G20.
- Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν μονοετή επέκταση της AGOA για την αναθεώρηση των όρων της.
- Κατηγορίες για ρατσισμό από την αμερικανική ηγεσία επιβαρύνουν το διπλωματικό κλίμα.
Ο Αντιπρόσωπος Εμπορίου των ΗΠΑ, Τζέιμισον Γκριρ, δήλωσε την Τρίτη ότι η Ουάσιγκτον είναι ανοιχτή σε μια διαφορετική μεταχείριση της Νότιας Αφρικής στο πλαίσιο της εμπορικής πρωτοβουλίας AGOA. Ενώ η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ υποστηρίζει τη μονοετή επέκταση του προγράμματος, ο Γκριρ χαρακτήρισε την Πρετόρια ως «μοναδικό πρόβλημα» που ενδέχεται να οδηγήσει στην εξαίρεσή της από τις δασμολογικές ελαφρύνσεις.
| Τομέας / Κατηγορία | Τρέχουσα Κατάσταση / Δεδομένα |
|---|---|
| Καθεστώς AGOA | Ληγμένο (Σεπτέμβριος 2025) – Υπό αναθεώρηση |
| Δασμοί ΗΠΑ σε Ν. Αφρική | 30% (επιβλήθηκαν τον Αύγουστο 2025) |
| Συμμετοχή στην G20 2026 | Αποκλεισμός από τη σύνοδο στο Μαϊάμι |
| Πρόταση ΗΠΑ για AGOA | Μονοετής επέκταση με πιθανές εξαιρέσεις |
| Κύριο Αίτημα ΗΠΑ | Μείωση δασμών και μη δασμολογικών εμποδίων |
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της κλιμακούμενης έντασης στις διμερείς σχέσεις των δύο χωρών, η οποία κορυφώθηκε μετά το μποϊκοτάζ της Ουάσιγκτον στη σύνοδο της G20 στην Πρετόρια. Το παρασκήνιο της υπόθεσης υποδηλώνει μια στρατηγική στροφή της αμερικανικής εμπορικής πολιτικής, όπου η πρόσβαση στην αμερικανική αγορά χρησιμοποιείται πλέον ως γεωπολιτικός μοχλός πίεσης (leverage) για την επίτευξη ευρύτερων διπλωματικών και οικονομικών στόχων.
Εάν θεωρείτε ότι πρέπει να δώσουμε στη Νότια Αφρική διαφορετική μεταχείριση, είμαι ανοιχτός σε αυτό γιατί πιστεύω ότι αποτελούν ένα μοναδικό πρόβλημα.
Τζέιμισον Γκριρ, Αντιπρόσωπος Εμπορίου των ΗΠΑ
Η Νότια Αφρική ως «ειδική περίπτωση» στο εμπόριο
Κατά τη διάρκεια κατάθεσής του σε υποεπιτροπή της Γερουσίας, ο Τζέιμισον Γκριρ υπογράμμισε ότι η Νότια Αφρική αποτελεί μια ξεχωριστή πρόκληση για την αμερικανική διοίκηση. Παρόλο που ο νόμος AGOA (African Growth and Opportunity Act), ο οποίος παρέχει αδασμολόγητη πρόσβαση σε χιλιάδες προϊόντα, αποτελεί πυλώνα της αμερικανικής πολιτικής στην Αφρική από το 2000, η Ουάσιγκτον εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο να διαχωρίσει την Πρετόρια από τα υπόλοιπα κράτη της υποσαχάριας Αφρικής.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, ο Γκριρ σημείωσε ότι η Νότια Αφρική διαθέτει μια ισχυρή βιομηχανική και αγροτική βάση, γεγονός που την καθιστά ικανή να απορροφά περισσότερα αμερικανικά προϊόντα. Ωστόσο, η ύπαρξη μη δασμολογικών εμποδίων και οι υψηλοί δασμοί στα αμερικανικά αγαθά αποτελούν το κύριο σημείο τριβής. Ήδη από τον Αύγουστο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει επιβάλει δασμούς 30% στις εισαγωγές από τη Νότια Αφρική, ως απάντηση στην αποτυχία της Πρετόρια να ανταποκριθεί στις αμερικανικές εμπορικές προτάσεις.
Οι προϋποθέσεις για την άρση των δασμών
Προτεινόμενο Νότια Αφρική: Συνεχίζονται οι εμπορικές διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ παρά τις διαφορές στη G20
Η αμερικανική πλευρά θέτει σαφείς όρους για την εξομάλυνση των εμπορικών σχέσεων. Ο Γκριρ ξεκαθάρισε ότι για να μειωθούν οι δασμοί 30%, η Νότια Αφρική πρέπει να προχωρήσει σε δραστική μείωση των δασμών στα αμερικανικά προϊόντα. Η στρατηγική αυτή εντάσσεται στην ευρύτερη πολιτική της Ουάσιγκτον για την προστασία της αμερικανικής οικονομίας, όπως έχει αναλυθεί και σε προηγούμενες τοποθετήσεις για την αναθεώρηση των εμπορικών συμφωνιών.
Εν αναμονή των διευκρινίσεων, αναλυτές στρατηγικής που παρακολουθούν την υπόθεση επισημαίνουν ότι η στάση των ΗΠΑ δεν είναι μόνο οικονομική αλλά και βαθιά πολιτική. Η πρόσφατη απόφαση για «εμπορικό διάλειμμα» από την G20 και ο αποκλεισμός της Νότιας Αφρικής από τη σύνοδο στο Μαϊάμι το 2026, υποδηλώνουν μια συστηματική απομόνωση της Πρετόρια από τα διεθνή φόρουμ υπό αμερικανική επιρροή.
Διπλωματικές εντάσεις και κατηγορίες για ρατσισμό
Το κλίμα επιβαρύνεται περαιτέρω από τις δηλώσεις του Υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος κατηγόρησε την κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής για ρατσισμό κατά των λευκών πολιτών της, μια θέση που έχει υποστηρίξει και ο πρόεδρος των ΗΠΑ. Παρά το γεγονός ότι οι ισχυρισμοί αυτοί έχουν αμφισβητηθεί έντονα, αποτελούν μέρος της ρητορικής πίεσης που ασκεί η Ουάσιγκτον.
Η Νότια Αφρική, από την πλευρά της, προσπάθησε πρόσφατα να επιδείξει διπλωματική αντοχή, επιτυγχάνοντας μια σπάνια νίκη για τον πολυμερή διάλογο κατά τη διάρκεια της δικής της προεδρίας στην G20, παρά το αμερικανικό μποϊκοτάζ. Ωστόσο, η πιθανή εξαίρεση από την ανανέωση της AGOA θα μπορούσε να επιφέρει σοβαρό πλήγμα στις εξαγωγές της χώρας, επηρεάζοντας κρίσιμους τομείς της οικονομίας της.
Η επόμενη μέρα για τις εμπορικές σχέσεις
Η κυβέρνηση των ΗΠΑ υποστηρίζει μια μονοετή επέκταση της AGOA, προκειμένου να υπάρξει χρόνος για την αναθεώρηση και βελτίωση της πρωτοβουλίας σε συνεργασία με το Κογκρέσο. Η περίοδος αυτή θα είναι κρίσιμη για τη Νότια Αφρική, καθώς θα κληθεί να αποφασίσει αν θα προχωρήσει σε υποχωρήσεις στο δασμολογικό μέτωπο ή αν θα επιλέξει την περαιτέρω ρήξη με τον σημαντικότερο εμπορικό της εταίρο.
Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η Ουάσιγκτον δεν πρόκειται να υποχωρήσει από την αρχή της αμοιβαιότητας. Οι εξελίξεις των επόμενων μηνών θα καθορίσουν αν η Νότια Αφρική θα παραμείνει μέρος του αφρικανικού εμπορικού οράματος των ΗΠΑ ή αν θα αποτελέσει το πρώτο κράτος που θα υποστεί τις συνέπειες μιας εξατομικευμένης εμπορικής τιμωρίας.
Οδηγός για επιχειρήσεις που εξάγουν στις ΗΠΑ
- Παρακολουθήστε στενά τις ανακοινώσεις του USTR για την τελική απόφαση σχετικά με την AGOA.
- Εξετάστε τη διαφοροποίηση των αγορών εξαγωγής για να μειώσετε την εξάρτηση από το αμερικανικό προτιμησιακό καθεστώς.
- Ελέγξτε τους κωδικούς προϊόντων (HS codes) για να δείτε αν επηρεάζονται από τους πρόσθετους δασμούς 30%.
- Συμβουλευτείτε νομικούς συμβούλους ειδικευμένους στο διεθνές εμπόριο για πιθανές εξαιρέσεις δασμών.
- Προετοιμαστείτε για αυξημένο κόστος εκτελωνισμού σε περίπτωση οριστικής εξόδου από την AGOA.
