Η σύλληψη του Οδυσσέα Δήμα, αδερφού του Ολυμπιονίκη Πύρρου Δήμα, για υπόθεση που αφορά τη χορήγηση απαγορευμένων ουσιών σε αθλητές, έφερε στο προσκήνιο ένα ιδιαίτερα σοβαρό ζήτημα: τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η χρήση αναβολικών στον ανθρώπινο οργανισμό και κυρίως σε παιδιά και εφήβους. Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης, στον ανήλικο γιο του 58χρονου προπονητή είχε ανιχνευθεί η ουσία οξανδρολόνη, ένα συνθετικό αναβολικό στεροειδές που βρίσκεται στον κατάλογο απαγορευμένων ουσιών του Παγκόσμιου Οργανισμού Αντιντόπινγκ (WADA).
Πρόκειται για ουσία που μπορεί να επηρεάσει το ορμονικό σύστημα, τη λειτουργία του ήπατος, την καρδιαγγειακή υγεία, αλλά και τη φυσιολογική ανάπτυξη ενός παιδιού. Μάλιστα, ορισμένες από τις επιπτώσεις της ενδέχεται να είναι μη αναστρέψιμες.
Τι είναι η οξανδρολόνη και γιατί χρησιμοποιείται
Η οξανδρολόνη ανήκει στην κατηγορία των αναβολικών ανδρογόνων στεροειδών και αποτελεί συνθετικό παράγωγο της τεστοστερόνης. Έχει χρησιμοποιηθεί στην ιατρική για συγκεκριμένες καταστάσεις που συνδέονται με απώλεια βάρους και μυϊκής μάζας. Ωστόσο, η χρήση της εκτός ιατρικής παρακολούθησης, με στόχο την αύξηση της μυϊκής δύναμης ή τη βελτίωση της αθλητικής απόδοσης, εγκυμονεί σημαντικούς κινδύνους. Η ουσία μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός συνθέτει πρωτεΐνες και αναπτύσσει μυϊκό ιστό. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους αναβολικά στεροειδή χρησιμοποιούνται παράνομα στον αθλητισμό. Το γεγονός, όμως, ότι μια ουσία μπορεί να επιδρά στη μυϊκή ανάπτυξη δεν σημαίνει ότι είναι ασφαλής.
Οι σοβαρές επιπτώσεις στο συκώτι και στην καρδιά
Μία από τις σημαντικότερες ανησυχίες που σχετίζονται με την οξανδρολόνη είναι η πιθανότητα ηπατικής βλάβης. Η χρήση της έχει συνδεθεί με διαταραχές στη λειτουργία του ήπατος, χολοστατικό ίκτερο και, σε σοβαρές περιπτώσεις, με ηπατικούς όγκους ή άλλες επικίνδυνες επιπλοκές. Παράλληλα, η ουσία μπορεί να μεταβάλει τα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα, αυξάνοντας την κακή χοληστερόλη (LDL) και μειώνοντας την καλή (HDL). Αυτές οι μεταβολές ενδέχεται να ενισχύσουν τον κίνδυνο αθηροσκλήρωσης και καρδιαγγειακών παθήσεων. Δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που έχει εκτεθεί στην οξανδρολόνη θα παρουσιάσει αυτές τις επιπλοκές. Ωστόσο, οι κίνδυνοι είναι ιατρικά αναγνωρισμένοι και δεν πρέπει να υποτιμώνται.
Τι μπορεί να συμβεί σε ένα παιδί που λαμβάνει αναβολικά
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο στην περίπτωση της χορήγησης αναβολικών σε ανηλίκους είναι ότι ο οργανισμός τους βρίσκεται ακόμη σε ανάπτυξη. Η οξανδρολόνη μπορεί να επιταχύνει την ωρίμανση των οστών, χωρίς να αυξάνει αντίστοιχα το ύψος του παιδιού. Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε πρόωρο κλείσιμο των αυξητικών πλακών των οστών, με αποτέλεσμα το παιδί να μην καταφέρει να φτάσει στο ύψος που θα αποκτούσε φυσιολογικά ως ενήλικος. Πρόκειται για μία από τις πιο σοβαρές πιθανές επιπτώσεις, καθώς η απώλεια του αναπτυξιακού δυναμικού μπορεί να είναι μόνιμη. Επιπλέον, τα αναβολικά στεροειδή μπορούν να διαταράξουν την ορμονική ισορροπία. Στα αγόρια έχουν συσχετιστεί με αλλαγές στη λειτουργία των όρχεων, ενώ η χρήση τους μπορεί να επηρεάσει τη φυσιολογική παραγωγή ορμονών.
Ακμή, τριχόπτωση, διαταραχές ύπνου και προβλήματα γονιμότητας
Οι πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες δεν περιορίζονται στα εσωτερικά όργανα. Η χρήση οξανδρολόνης μπορεί επίσης να προκαλέσει έντονη ακμή, αλλαγές στη σεξουαλική λειτουργία, διαταραχές ύπνου και μεταβολές στη διάθεση. Στους άνδρες έχουν καταγραφεί περιπτώσεις μείωσης του μεγέθους των όρχεων και διαταραχών στην παραγωγή σπερματοζωαρίων, οι οποίες ενδέχεται να επηρεάσουν τη γονιμότητα. Στις γυναίκες μπορεί να εμφανιστούν διαταραχές της περιόδου, αυξημένη τριχοφυΐα, τριχόπτωση και βαθύτερη φωνή. Ορισμένες από αυτές τις αλλαγές μπορεί να παραμείνουν ακόμη και μετά τη διακοπή της ουσίας.
Οι κίνδυνοι της οξανδρολόνης έχουν καταγραφεί και από την Εθνική Βιβλιοθήκη Ιατρικής των ΗΠΑ, μέσω της ιατρικής πλατφόρμας MedlinePlus, η οποία προειδοποιεί για πιθανές σοβαρές βλάβες στο ήπαρ, μεταβολές στη χοληστερόλη και προβλήματα στη φυσιολογική ανάπτυξη των παιδιών.
