Ζωή σε παύση για 3.000 ασθενείς: Η δραματική έλλειψη αίματος απειλεί τις μεταγγίσεις στην Ελλάδα

Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις πιο οξείες περιόδους έλλειψης αίματος των τελευταίων ετών, αναγκάζοντας τα νοσοκομεία να προχωρήσουν σε συστηματικές αναβολές μεταγγίσεων για χιλιάδες πάσχοντες από θαλασσαιμία. Με ένα έλλειμμα που αγγίζει τις 4.000 μονάδες αίματος μόνο στην Αττική, η υγεία των ασθενών επιβαρύνεται δραματικά, καθώς οι θεραπείες τους μειώνονται ή μετατίθενται επ’ αόριστον.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας περιόδου έντονης πίεσης στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, όπου η εποχικότητα των ιώσεων συγκρούεται με τις πάγιες ανάγκες των χρονίως πασχόντων. Το φαινόμενο της «εποχικής αιμοδοτικής κάμψης» είναι γνωστό στους ειδικούς, όμως φέτος η ένταση της έλλειψης έχει ξεπεράσει κάθε προηγούμενο, θέτοντας σε κίνδυνο την εύρυθμη λειτουργία των τμημάτων μεταγγίσεων σε όλη τη χώρα.

Η καθημερινότητα υπό το βάρος της αναμονής

Για τους περίπου 3.000 ασθενείς με θαλασσαιμία στην Ελλάδα, η μετάγγιση δεν είναι μια απλή ιατρική πράξη, αλλά η ίδια η προϋπόθεση για τη ζωή. Όταν τα αποθέματα εξαντλούνται, η καθημερινότητά τους μπαίνει σε μια ιδιότυπη «παύση», καθώς το αίσθημα κόπωσης και η πτώση του αιματοκρίτη καθιστούν αδύνατο τον προγραμματισμό ακόμη και των πιο απλών δραστηριοτήτων.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ασθενών που, αντί για τις προβλεπόμενες τέσσερις μεταγγίσεις τον μήνα, καταφέρνουν να πραγματοποιήσουν μόλις δύο, λαμβάνοντας συχνά μειωμένη ποσότητα αίματος. Αυτή η «αιματολογική οικονομία» οδηγεί σε οργανική καταπόνηση, με τους πάσχοντες να ζουν υπό τον διαρκή φόβο της ακύρωσης του επόμενου ραντεβού τους.

Τα νοσοκομεία σε «κόκκινο» συναγερμό

Η κατάσταση στα μεγάλα νοσηλευτικά ιδρύματα της χώρας περιγράφεται ως οριακή. Στο Λαϊκό Νοσοκομείο, δεκάδες ασθενείς βρίσκονται ήδη σε καθεστώς αναβολής, ενώ αντίστοιχη είναι η εικόνα και στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ρίου, όπου οι προγραμματισμένες θεραπείες μετατίθενται χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα. Ήδη έχει εκδοθεί δραματική έκκληση για εθελοντές προκειμένου να καλυφθούν οι τρύπες στα αποθέματα.

Η προτεραιότητα στην κάλυψη των αναγκών δίνεται αναγκαστικά στα επείγοντα χειρουργεία και τις μεταμοσχεύσεις. Αυτό σημαίνει ότι το συλλεγόμενο αίμα προορίζεται για άμεση αξιοποίηση, αφήνοντας τους χρονίως πάσχοντες σε μια διαρκή λίστα αναμονής, η οποία διογκώνεται μέρα με τη μέρα, ιδιαίτερα στα αστικά κέντρα.

Οι αιτίες της κρίσης και ο ρόλος της γρίπης

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ και τις δηλώσεις της προέδρου του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ), Έλενας Τσάγκαρη, ο βασικός καταλύτης της τρέχουσας κρίσης είναι η σφοδρή έξαρση της γρίπης. Η σύμπτωση του κύματος των ιώσεων με την περίοδο μετά τις γιορτές οδήγησε σε κατακόρυφη μείωση της προσέλευσης των εθελοντών, καθώς όσοι νοσούν αποκλείονται προσωρινά από τη διαδικασία.

Επισημαίνεται από παράγοντες της υγείας ότι η Αττική αυτή τη στιγμή παρουσιάζει έλλειμμα 4.000 μονάδων, ενώ το ΕΚΕΑ αναγκάζεται να κάνει «εσωτερικές εξαγωγές» αίματος προς την περιφέρεια για να καλύψει επείγουσες μεταμοσχεύσεις. Η πίεση είναι τέτοια που ακόμη και πρωτοβουλίες όπως η αιμοδοσία στη μνήμη των θυμάτων της Θύρας 7 αποτελούν πολύτιμες ανάσες, αλλά δεν επαρκούν για τη συνολική λύση του προβλήματος.

Η ανάγκη για κεντρική διαχείριση και εθελοντισμό

Για την οριστική αντιμετώπιση του προβλήματος, η Ελληνική Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας προτείνει την καθολική εφαρμογή της κεντρικής διαχείρισης αίματος. Η στρατηγική αυτή στοχεύει στον καλύτερο καταμερισμό των αποθεμάτων, ώστε να μην σηκώνει μόνο η Αττική το βάρος των αναγκών ολόκληρης της επικράτειας, ειδικά σε περιόδους κρίσης.

Εν αναμονή των διευκρινίσεων για το νέο εθνικό σχέδιο, οι ειδικοί τονίζουν ότι το αίμα έχει διάρκεια ζωής μόλις 35 ημέρες. Αυτός ο περιορισμός καθιστά αναγκαίο τον σωστό προγραμματισμό των εθελοντών καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, ώστε να αποφεύγονται οι εποχικές διακυμάνσεις που αφήνουν τους ασθενείς εκτεθειμένους.

Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η εθελοντική προσφορά πρέπει να μετατραπεί από μια σπασμωδική αντίδραση σε μια σταθερή κοινωνική συνήθεια. Μόνο μέσω της διαρκούς ροής νέων αιμοδοτών θα μπορέσει το σύστημα να εξασφαλίσει ότι κανένας ασθενής δεν θα ξαναδεί τη ζωή του να μπαίνει σε «παύση» λόγω έλλειψης των απαραίτητων μονάδων.