- Το νέο καθηκοντολόγιο επιβάλλει καθολική ιατρική εποπτεία σε όλους τους τοκετούς.
- Απαγορεύεται η αυτόνομη διενέργεια τοκετού από μαίες στα Κέντρα Υγείας.
- Οι μαίες προειδοποιούν για κινδύνους σε επείγουσες γεννήσεις εκτός νοσοκομείου.
- Το Υπουργείο Υγείας εξετάζει διορθώσεις στην ΚΥΑ μετά τις σφοδρές αντιδράσεις.
- Το ελληνικό ιατροκεντρικό μοντέλο έρχεται σε αντίθεση με τις ευρωπαϊκές πρακτικές.
Σφοδρές αντιδράσεις προκαλεί το υπό έγκριση καθηκοντολόγιο του Υπουργείου Υγείας, το οποίο επιβάλλει την καθολική ιατρική εποπτεία σε κάθε στάδιο του φυσιολογικού τοκετού. Η νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) ουσιαστικά καταργεί την αυτόνομη διενέργεια τοκετού από μαίες στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, εγείροντας σοβαρά ζητήματα ασφάλειας για τις γυναίκες σε απομακρυσμένες περιοχές.
| Πεδίο Εφαρμογής | Νέα Ρύθμιση / Περιορισμός |
|---|---|
| Πρωτοβάθμια Φροντίδα (Κ.Υ.) | Απαγόρευση αυτόνομης διενέργειας τοκετού από μαίες |
| Νοσοκομεία (Β' & Γ' Βάθμια) | Υποχρεωτική ιατρική εποπτεία σε κάθε τοκετό |
| Συνταγογράφηση | Εξαίρεση μαιών από την ηλεκτρονική διαδικασία (υπό προσφυγή) |
| Εκπαίδευση Φοιτητών | Αβεβαιότητα για τη συμπλήρωση απαιτούμενων αυτόνομων τοκετών |
| Ευρωπαϊκό Μοντέλο | Αυτονομία μαίας σε φυσιολογικό τοκετό (αντίθετη τάση) |
Το μαιευτικό επάγγελμα στην Ελλάδα διέπεται από ένα σταθερό θεσμικό πλαίσιο από το 1989, το οποίο αναγνωρίζει τη μαία ως αυτόνομο επαγγελματία υγείας. Ωστόσο, η νέα κατεύθυνση του Υπουργείου Υγείας φαίνεται να ευθυγραμμίζεται με ένα πιο ιατροκεντρικό μοντέλο, το οποίο έρχεται σε σύγκρουση με τις ευρωπαϊκές οδηγίες για την αποϊατρικοποίηση του φυσιολογικού τοκετού και την ενίσχυση της αυτονομίας της εγκύου.
Είναι επικίνδυνο η πολιτεία να θεωρεί ότι είναι πιο ασφαλές για μια γυναίκα να γεννήσει μόνη της από το να γεννήσει σε ένα Κέντρο Υγείας με μια μαία.
Γιάννα Βασιλάκη, Πρόεδρος ΕΑΜΜΕ
Το νέο θεσμικό πλαίσιο και οι περιορισμοί στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Καθημερινής, το κείμενο της σχετικής ΚΥΑ απαγορεύει ρητά την αυτόνομη διενέργεια φυσιολογικού τοκετού από μαίες στις δομές Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ). Αυτό σημαίνει ότι στα Κέντρα Υγείας, ο τοκετός θα πρέπει να πραγματοποιείται αποκλειστικά υπό ιατρική εποπτεία, παρά το γεγονός ότι ο φυσιολογικός τοκετός αποτελεί μια αυτόματη βιολογική διαδικασία.
Η Βικτωρία Βιβιλάκη, πρόεδρος του Συλλόγου Μαιών Αθήνας, επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη πρόβλεψη αγνοεί τις περιγεννητικές ανάγκες των γυναικών, ειδικά εκείνων που κατοικούν σε νησιωτικές ή ορεινές περιοχές. Σε επείγουσες καταστάσεις, η παρουσία μιας έμπειρης μαίας σε ένα Κέντρο Υγείας μπορεί να είναι η μοναδική διαθέσιμη επιλογή πριν τη μεταφορά σε νοσοκομείο.
Η ανησυχία εντείνεται καθώς η έλλειψη σαφούς θεσμικού πλαισίου για τη διαχείριση του τοκετού στις πρωτοβάθμιες δομές μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνες καταστάσεις. Όπως τονίζουν οι επαγγελματικοί φορείς, είναι προτιμότερο μια γυναίκα να γεννήσει σε ένα οργανωμένο Κέντρο Υγείας με τη βοήθεια μαίας, παρά μόνη της ή σε ένα ταξί καθ’ οδόν προς το πλησιέστερο νοσοκομείο.
Προτεινόμενο 7 καθημερινές συνήθειες για γερά οστά και δυνατό σώμα
Η σύγκρουση με το ευρωπαϊκό μοντέλο και η εκπαίδευση
Στο εξωτερικό, και ιδιαίτερα στο Ηνωμένο Βασίλειο, η τάση είναι η ενίσχυση του ρόλου των μαιών. Η μαία έχει την κύρια ευθύνη για τη φροντίδα κατά την κύηση και τον φυσιολογικό τοκετό, χωρίς να απαιτείται η παρουσία γιατρού, εφόσον δεν υπάρχουν παθολογικοί παράγοντες. Αυτό το μοντέλο συνδέεται αποδεδειγμένα με χαμηλότερα ποσοστά ιατρικών παρεμβάσεων και καισαρικών τομών.
Στην Ελλάδα, η εφαρμογή της καθολικής ιατρικής εποπτείας ενδέχεται να επηρεάσει και την εκπαίδευση των φοιτητριών μαιευτικής. Η απόκτηση άδειας άσκησης επαγγέλματος απαιτεί τη διενέργεια συγκεκριμένου αριθμού αυτόνομων τοκετών, κάτι που καθίσταται αβέβαιο υπό το προτεινόμενο νομικό πλαίσιο. Η πρόσφατη παύση λειτουργίας που αφορούσε κέντρα φυσικού τοκετού στην Ελλάδα αναδεικνύει τις δυσκολίες επιβίωσης τέτοιων μοντέλων.
Εν αναμονή των τελικών διευκρινίσεων, νομικοί παραστάτες και επαγγελματικοί σύλλογοι τονίζουν ότι η υποβάθμιση του ρόλου της μαίας πλήττει άμεσα τα δικαιώματα της γυναίκας. Η εμπειρία από κάθε εμπειρία στον τοκετό δείχνει ότι η ψυχολογική και σωματική υποστήριξη από τη μαία είναι καθοριστική για την έκβαση της διαδικασίας.
Προς διορθώσεις υπό την πίεση των αντιδράσεων
Οι σφοδρές αντιδράσεις φαίνεται πως έχουν φτάσει στα αυτιά της ηγεσίας του Υπουργείου Υγείας. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι αρμόδιοι προσανατολίζονται στη διόρθωση της ΚΥΑ, αναγνωρίζοντας ότι ο φυσιολογικός τοκετός δεν μπορεί να προγραμματιστεί όπως μια καισαρική τομή. Η ανάγκη για ένα ενιαίο καθηκοντολόγιο που θα προστατεύει την αυτονομία του επαγγέλματος παραμένει το κύριο αίτημα των φορέων.
Η επόμενη μέρα για τη μαιευτική φροντίδα στην Ελλάδα θα εξαρτηθεί από το αν το κράτος θα επιλέξει να επενδύσει σε μαιοκεντρικά μοντέλα φροντίδας ή αν θα επιμείνει σε μια αυστηρή ιατρικοποίηση. Η διασφάλιση της πρόσβασης σε ασφαλείς υπηρεσίες τοκετού για κάθε γυναίκα, ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας της, πρέπει να αποτελέσει την απόλυτη προτεραιότητα.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι έγκυες για τα δικαιώματά τους
- Ενημερωθείτε για το πλάνο τοκετού σας και συζητήστε το με τη μαία και τον γιατρό σας.
- Ζητήστε διευκρινίσεις για το αν η δομή που επιλέξατε υποστηρίζει τον φυσικό τοκετό.
- Σε περίπτωση διαμονής σε απομακρυσμένη περιοχή, προγραμματίστε έγκαιρα τη μετακίνησή σας κοντά σε νοσοκομείο.
- Ενημερωθείτε για το δικαίωμα της 'εν επιγνώσει συναίνεσης' σε κάθε ιατρική πράξη κατά τον τοκετό.
