Υπουργείο Παιδείας: Διαγράφηκαν 308.605 μη ενεργοί φοιτητές από τα πανεπιστήμια

Η ηγεσία του υπουργείου Παιδείας ανακοίνωσε την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης εκκαθάρισης των φοιτητικών καταλόγων, με τη διαγραφή 308.605 μη ενεργών φοιτητών που είχαν εισαχθεί πριν από το 2017. Η κίνηση αυτή, που βασίζεται στον ν. 4957/2022 και τον ν. 5224/2025, στοχεύει στον εξορθολογισμό των ΑΕΙ και την αναβάθμιση της αξίας των ελληνικών πτυχίων, ενώ προβλέπονται συγκεκριμένες εξαιρέσεις για κοινωνικούς λόγους.

Η συζήτηση για τους λεγόμενους «αιώνιους» φοιτητές αποτελεί μια χρόνια παθογένεια του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, η οποία συνδέεται άρρηκτα με την αναλογία ενεργών και μη ενεργών σπουδαστών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΘΑΑΕ, το πρόβλημα αυτό επηρέαζε άμεσα τη χρηματοδότηση και τον στρατηγικό σχεδιασμό των Ιδρυμάτων, καθώς οι πλασματικοί αριθμοί εγγεγραμμένων αλλοίωναν την εικόνα της πραγματικής ακαδημαϊκής δραστηριότητας.

Η εφαρμογή του νόμου και ο αριθμός των διαγραφών

Στις 31 Δεκεμβρίου 2025 ολοκληρώθηκε η πρώτη φάση της διαδικασίας, η οποία οδήγησε στη διαγραφή 308.605 φοιτητών από τα μητρώα των ελληνικών πανεπιστημίων. Η παρέμβαση αυτή υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του ν. 4957/2022, όπως τροποποιήθηκε πρόσφατα από τον νόμο 5224/2025, ο οποίος ορίζει αυστηρά χρονικά όρια για την ολοκλήρωση των σπουδών. Οι διαγραφές αφορούν κυρίως όσους είχαν εισαχθεί σε τετραετή προγράμματα πριν από το 2017 και δεν είχαν παρουσιάσει καμία ακαδημαϊκή πρόοδο τα τελευταία έτη.

Όπως επισημαίνουν υπηρεσιακοί παράγοντες του υπουργείου, η κίνηση αυτή δεν αποτελεί τιμωρητικό μέτρο, αλλά μια αναγκαία εκκαθάριση προκειμένου τα Ιδρύματα να γνωρίζουν τον ακριβή αριθμό των ενεργών μελών τους. Ήδη από το τέλος του προηγούμενου έτους, υπήρχαν εκτιμήσεις για μαζικές διαγραφές, οι οποίες επιβεβαιώθηκαν από τα τελικά στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν.

Σοφία Ζαχαράκη: «Η φοιτητική ιδιότητα δεν ισχύει εφ’ όρου ζωής»

Η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, υπογράμμισε τη σημασία της θεσμικής συνέπειας, δηλώνοντας χαρακτηριστικά ότι στόχος είναι ένα δημόσιο πανεπιστήμιο που στηρίζει τον φοιτητή και δεν τον αφήνει στο περιθώριο. «Θέλουμε πτυχία με αξία, που αντανακλούν προσπάθεια και ικανότητες», ανέφερε η υπουργός, σημειώνοντας ότι το προηγούμενο καθεστώς αδικούσε τους ενεργούς φοιτητές που κοπίαζαν για την αποφοίτησή τους.

Παράλληλα, η υπουργός ανέφερε ότι τις επόμενες ημέρες θα δοθούν στη δημοσιότητα στοιχεία για όσους αξιοποίησαν τη «δεύτερη ευκαιρία» που δόθηκε το περασμένο καλοκαίρι. Πρόκειται για μια νομοθετική πρόνοια που επέτρεψε σε χιλιάδες άτομα να επανενταχθούν στην εκπαιδευτική διαδικασία υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, αποδεικνύοντας την ευελιξία του νέου πλαισίου.

Εξορθολογισμός και διεθνής αξιολόγηση των ΑΕΙ

Από την πλευρά του, ο υφυπουργός Παιδείας, Νίκος Παπαϊωάννου, εστίασε στην ανάγκη αναβάθμισης της ποιότητας των σπουδών. Ο εξορθολογισμός — η διαδικασία βελτίωσης της αποδοτικότητας μέσω της κατάργησης περιττών στοιχείων — αποτελεί προϋπόθεση για τη βελτίωση των ποιοτικών κριτηρίων που συνεκτιμώνται στις διεθνείς κατατάξεις. Με τους επικαιροποιημένους καταλόγους, τα πανεπιστήμια μπορούν πλέον να προγραμματίζουν με ακρίβεια τις ανάγκες τους σε ανθρώπινο δυναμικό και υποδομές.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων ακαδημαϊκών, η κίνηση αυτή αναμένεται να απελευθερώσει πόρους που μέχρι σήμερα δεσμεύονταν άσκοπα. Αξίζει να σημειωθεί ότι ορισμένες σχολές, όπως το ΕΜΠ, είχαν ήδη λάβει προληπτικά μέτρα, οργανώνοντας εντατικά φροντιστήρια για να βοηθήσουν τους φοιτητές. Η χρήση νέων τεχνολογιών, όπως τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης για την προειδοποίηση των φοιτητών, δείχνει τη στροφή προς ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον.

Κοινωνική μέριμνα και εξαιρέσεις από τις διαγραφές

Το νέο νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει ειδικές εξαιρέσεις για ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες. Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις της ηγεσίας του υπουργείου, υπάρχει πρόνοια για εργαζόμενους φοιτητές, άτομα με προβλήματα υγείας ή σοβαρές οικογενειακές υποχρεώσεις. Αυτό διασφαλίζει ότι η διαδικασία εκκαθάρισης δεν λειτουργεί ισοπεδωτικά, αλλά λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες του κάθε σπουδαστή.

Η επόμενη μέρα για την τριτοβάθμια εκπαίδευση

Η εκκαθάριση των μητρώων αποτελεί το πρώτο βήμα για μια σειρά μεταρρυθμίσεων που στοχεύουν στη σύνδεση των σπουδών με την αγορά εργασίας και την ενίσχυση του κύρους του δημόσιου πανεπιστημίου. Η επόμενη μέρα προσανατολίζεται στην εξωστρέφεια και την αξιοπιστία, με το υπουργείο να δεσμεύεται για τη συνεχή στήριξη των ενεργών φοιτητών. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του ΑΠΕ-ΜΠΕ, τα τελικά στοιχεία για τη «δεύτερη ευκαιρία» θα αποτελέσουν τον τελικό οδικό χάρτη για τη λειτουργία των Ιδρυμάτων το 2026.