Βόρεια Εύβοια: Στο αρχείο οι μηνύσεις για την καταστροφική πυρκαγιά του 2021

Η Εισαγγελία Πρωτοδικών Χαλκίδας έθεσε οριστικά στο αρχείο τις μηνυτήριες αναφορές για την πυρκαγιά που κατέκαψε 500.000 στρέμματα στη Βόρεια Εύβοια τον Αύγουστο του 2021. Σύμφωνα με την εισαγγελική απόφαση, η καταστροφή αποδίδεται σε ακραία καιρικά φαινόμενα και όχι σε ποινικά κολάσιμη αμέλεια των κρατικών φορέων ή των αρμόδιων λειτουργών.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως επιστέγασμα μιας μακράς δικαστικής έρευνας για τις αιτίες που οδήγησαν στην ολοκληρωτική καταστροφή του δασικού πλούτου της περιοχής. Το παρασκήνιο της υπόθεσης συνδέεται άμεσα με την αλυσίδα ακραίων συνθηκών που προηγήθηκαν, δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου ο κρατικός μηχανισμός βρέθηκε αντιμέτωπος με πρωτοφανείς προκλήσεις.

Το σκεπτικό της εισαγγελικής απόφασης

Σύμφωνα με την εισαγγελέα Χριστίνα Γαβρίλη, η πυρκαγιά αποτέλεσε ένα ακραίο φαινόμενο το οποίο έλαβε ανεξέλεγκτες και μη προβλέψιμες διαστάσεις. Η απόφαση υπογραμμίζει ότι η κινητοποίηση του μηχανισμού έγινε στο πλαίσιο του εφικτού, όμως οι περιβαλλοντικές συνθήκες κατέστησαν την αποτελεσματική αντιμετώπιση αδύνατη.

Ως καθοριστικός παράγοντας αναφέρεται η κακοκαιρία «Μήδεια», η οποία είχε προκαλέσει εκτεταμένες πτώσεις δέντρων και σπασμένα κλαδιά. Αυτά, κατά τη διάρκεια των παρατεταμένων καυσώνων που ακολούθησαν, ξεράθηκαν και λειτούργησαν ως εκρηκτική καύσιμη ύλη, διευκολύνοντας την ταχύτατη επέκταση της φωτιάς.

Η εισαγγελική έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι υπήρξε πολυδιάσπαση δυνάμεων της Πυροσβεστικής λόγω του τεράστιου αριθμού ταυτόχρονων μετώπων. Αυτή η κατάσταση, παρόμοια με όσα εξετάστηκαν για την πυρκαγιά στο Μάτι, εμπόδισε την επαρκή κάλυψη ολόκληρης της περιμέτρου της φωτιάς στη Βόρεια Εύβοια.

Τα κενά στην πρόληψη και τα δασαρχεία

Στον τομέα της πρόληψης, η εισαγγελέας διαπίστωσε ότι τα αρμόδια δασαρχεία είχαν απορροφήσει πλήρως τις πιστώσεις αντιπυρικής προστασίας. Τα κονδύλια διατέθηκαν για τη συντήρηση δασικών οδών και τους καθαρισμούς αντιπυρικών ζωνών, ωστόσο εντοπίστηκαν δύο σημαντικά κενά στη διαδικασία.

Το πρώτο κενό αφορά τα μη δημόσια δάση, όπου η ευθύνη για έργα προστασίας ανήκει στους δασοκτήμονες, χωρίς όμως να υφίσταται πλέον κρατική χρηματοδότηση. Το δεύτερο αφορά μια εγκεκριμένη μελέτη για το δάσος των Παπάδων, η οποία λόγω του χρόνου έγκρισής της (Ιούλιος 2021) δεν πρόλαβε να υλοποιηθεί πριν την καταστροφή.

Η έλλειψη κεντρικού σχεδιασμού και δεδομένων είναι ένα ζήτημα που έχει επισημανθεί και από το Ελεγκτικό Συνέδριο, ειδικά σε ό,τι αφορά τις αναδασώσεις και τη διαχείριση των δασικών οικοσυστημάτων μετά από μεγάλες πυρκαγιές.

Αντιδράσεις από τους πληγέντες κατοίκους

Η απόφαση προκάλεσε την έντονη δυσαρέσκεια των μηνυτών, με εκπροσώπους της Πρωτοβουλίας για τη Δικαιοσύνη στη Βόρεια Εύβοια να τη χαρακτηρίζουν «επιεικώς απαράδεκτη». Η Νέλλη Ψαρρού και ο Ιωάννης Λάζαρου εξέφρασαν την απογοήτευση των κατοίκων που ακόμη παλεύουν με τις οικονομικές συνέπειες.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων νομικών παραστατών που παρακολουθούν την υπόθεση, η αρχειοθέτηση βασίζεται στην αρχή της ανωτέρας βίας — *η οποία ορίζει ότι δεν υπάρχει ευθύνη όταν το γεγονός είναι απρόβλεπτο και αναπόφευκτο* — γεγονός που καθιστά δύσκολη την ανατροπή της απόφασης.

Η καταστροφή των 500.000 στρεμμάτων δεν έπληξε μόνο το περιβάλλον αλλά και τη ραχοκοκαλιά της τοπικής οικονομίας, καθώς χιλιάδες άνθρωποι που ζούσαν από το πευκόδασος βρέθηκαν σε αδιέξοδο. Η επόμενη μέρα για τη Βόρεια Εύβοια παραμένει αβέβαιη, με τις δικαστικές αποφάσεις να κλείνουν έναν κύκλο που άνοιξε με τις μαύρες μέρες του 2021.