Βενιζέλος: Η διαχείριση του FIR Αθηνών συνδέεται με τον σκληρό πυρήνα της εθνικής ασφάλειας

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος παρενέβη με μια βαρυσήμαντη δήλωση για το πρόσφατο περιστατικό αδυναμίας ελέγχου του FIR Αθηνών, υπογραμμίζοντας ότι η διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας αποτελεί ζήτημα υψίστης εθνικής ασφάλειας. Ο πρώην υπουργός τόνισε την ανάγκη για πλήρη διερεύνηση των αιτιών, προειδοποιώντας για τους κινδύνους που απορρέουν από τη διεθνή και ενωσιακή νομοθεσία σε περιπτώσεις απώλειας δικαιοδοσίας.

Η πρόσφατη κρίση στον ελληνικό εναέριο χώρο, η οποία αποδόθηκε σε θόρυβο από τηλεπικοινωνιακές υποδομές, δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό ζήτημα, αλλά αγγίζει τις ευαίσθητες ισορροπίες της γεωπολιτικής σταθερότητας στην περιοχή. Η ικανότητα μιας χώρας να ασκεί αδιατάρακτο έλεγχο στη δικαιοδοσία της αποτελεί το θεμέλιο της διεθνούς αξιοπιστίας της και της αποτροπής αμφισβητήσεων από τρίτα μέρη.

Η σύνδεση του FIR με την εθνική άμυνα

Όπως σημείωσε ο Ευάγγελος Βενιζέλος, για την Ελλάδα η διαχείριση του FIR Αθηνών έχει συνδεθεί τα τελευταία πενήντα χρόνια με τον σκληρό πυρήνα της εθνικής ασφάλειας. Αυτό περιλαμβάνει το σύστημα αεράμυνας, τη δέσμευση περιοχών για πεδία βολής και την απαίτηση για υποβολή σχεδίων πτήσης πριν από την είσοδο στον εναέριο χώρο.

Η ιστορική αναδρομή από το 1974 και τη NOTAM 714 αναδεικνύει τη διαρκή προσπάθεια της Άγκυρας να επεκτείνει τη δικαιοδοσία της μέχρι το μέσο του Αιγαίου. Η άρνηση της Τουρκίας από το 1980 να καταθέτει σχέδια πτήσης για τα στρατιωτικά της αεροσκάφη δημιουργεί μόνιμους κινδύνους για την ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας.

Η Ελληνική Πολεμική Αεροπορία εξαναγκάζεται καθημερινά σε διαδικασίες αναγνώρισης αγνώστων ιχνών, μια πρακτική που επιβαρύνει την επιχειρησιακή ετοιμότητα. Η διατήρηση της δικαιοδοσίας ελέγχου είναι, επομένως, άρρηκτα συνδεδεμένη με τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας στον αέρα.

Το διεθνές πλαίσιο και οι κίνδυνοι «contingency plans»

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής, η αδυναμία διαχείρισης του εναέριου χώρου μπορεί να ενεργοποιήσει σχέδια έκτακτης ανάγκης (contingency plans). Αυτά προβλέπονται τόσο από τη Σύμβαση του Σικάγο όσο και από το ενωσιακό πλαίσιο του Single European Sky, επιτρέποντας την προσωρινή ανάθεση ελέγχου σε γειτονικές χώρες.

Ο κ. Βενιζέλος επισήμανε ότι σε περίπτωση παρατεταμένης αδυναμίας, η διαχείριση θα μπορούσε να περάσει σε μέλη της ΕΕ όπως η Ιταλία, η Βουλγαρία ή η Κύπρος. Ωστόσο, σε επίπεδο ICAO, η διαχείριση θα μπορούσε θεωρητικά να ανατεθεί και σε γειτονικές χώρες που δεν ανήκουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που εγκυμονεί σοβαρούς εθνικούς κινδύνους.

Η κυβέρνηση οφείλει να αντιληφθεί ότι το επεισόδιο, αν και αποκαταστάθηκε, πρέπει να διερευνηθεί σε πλήρες βάθος. Ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη κατεπείγουσα εισαγγελική έρευνα για το αδίκημα των επικίνδυνων παρεμβάσεων στις συγκοινωνίες, ενώ αναμένονται τα πορίσματα της ειδικής επιτροπής εμπειρογνωμόνων.

Η ανάγκη για θωράκιση των υποδομών

Η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) βρίσκεται πλέον υπό στενή παρακολούθηση, καθώς η κρίση ανέδειξε την ανάγκη για άμεσο εκσυγχρονισμό των τηλεπικοινωνιακών συστημάτων. Η ασφάλεια των πτήσεων δεν επιδέχεται εκπτώσεις, ειδικά σε μια περιοχή με τόσο υψηλή γεωπολιτική ένταση όπως το Αιγαίο.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών τονίζεται ότι η αξιοπιστία του συστήματος ελέγχου αποτελεί το ισχυρότερο επιχείρημα της Ελλάδας έναντι των τουρκικών διεκδικήσεων. Οποιαδήποτε ρωγμή στην εικόνα αυτή δίνει λαβή για αμφισβήτηση της ελληνικής δικαιοδοσίας σε διεθνές επίπεδο.

Η επόμενη μέρα απαιτεί γενναίες επενδύσεις σε ψηφιακές υποδομές και αυστηρή τήρηση των πρωτοκόλλων ασφαλείας. Η διερεύνηση του περιστατικού της 4ης Ιανουαρίου θα αποτελέσει τον οδικό χάρτη για τη θωράκιση του ελληνικού εναέριου χώρου απέναντι σε μελλοντικές προκλήσεις ή παρεμβολές.