- Η χιονοστιβάδα πυροδοτήθηκε από το βάρος των ορειβατών σε χαμηλό σημείο της πλαγιάς.
- Το φαινόμενο κατατάχθηκε στην κατηγορία D3, έχοντας ισχύ ικανή να καταστρέψει κτίρια.
- Η μορφολογία του εδάφους (λούκι) λειτούργησε ως παγίδα, συσσωρεύοντας τόνους χιονιού.
- Επισημαίνεται η κρίσιμη έλλειψη οργανωμένου δελτίου χιονοστιβάδων στην Ελλάδα.
Η αναλυτική έκθεση της Ελληνικής Ομοσπονδίας Ορειβασίας Αναρρίχησης (ΕΟΟΑ) για την τραγωδία στα Βαρδούσια Όρη αποκαλύπτει ότι η φονική χιονοστιβάδα πυροδοτήθηκε από το βάρος των ίδιων των θυμάτων. Το φαινόμενο, που κατατάσσεται στην καταστροφική κατηγορία D3, προκλήθηκε από την κατάρρευση ενός αδύναμου στρώματος χιονιού πάνω σε ένα παγωμένο υπόστρωμα, εγκλωβίζοντας τους τέσσερις ορειβάτες σε μια θανάσιμη γεωγραφική παγίδα.
| Χαρακτηριστικό | Τεχνική Λεπτομέρεια |
|---|---|
| Κατηγορία Ισχύος | D3 (Καταστροφική για κτίρια/οχήματα) |
| Τύπος Φαινομένου | Χιονοστιβάδα Πλάκας (Slab Avalanche) |
| Ανάπτυγμα Κορώνας | Περίπου 400 μέτρα |
| Κλίση Πλαγιάς | 27-29 μοίρες (Οριακή για ολίσθηση) |
| Πάχος Παγωμένου Υποστρώματος | 10 έως 20 εκατοστά |
| Διαστάσεις Συντριμμιών | 130μ. μήκος x 25μ. πλάτος |
Η πυροδότηση προήλθε από κατάρρευση του αδύναμου στρώματος λόγω άσκησης πίεσης από το βάρος τους.
Έκθεση ΕΟΟΑ, Πόρισμα Ειδικών
Ο μηχανισμός της κατάρρευσης και η παγίδα του τερέν
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της έρευνας για το χρονικό της τραγωδίας που συγκλόνισε την ορειβατική κοινότητα ανήμερα τα Χριστούγεννα του 2025. Το παρασκήνιο της υπόθεσης, όπως αποτυπώνεται στην εννέα σελίδων έκθεση της εθελοντικής ομάδας της ΕΟΟΑ, αποκαλύπτει πώς μια σειρά από ατυχείς καιρικές συγκυρίες και γεωμορφολογικές ιδιαιτερότητες μετέτρεψαν την ανάβαση προς την κορυφή του Κόρακα σε θανάσιμη παγίδα.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι τέσσερις ορειβάτες πυροδότησαν τη χιονοστιβάδα πλάκας ενώ ανηφόριζαν την πλαγιά σε σχετικά χαμηλό σημείο. Η πίεση που άσκησε το βάρος τους ήταν αρκετή για να προκαλέσει την κατάρρευση του αδύναμου στρώματος χιονιού, η οποία εξαπλώθηκε ακαριαία σε όλη την πλαγιά γύρω και πάνω από αυτούς. Το χιόνι γλίστρησε πάνω σε ένα παχύ στρώμα πάγου 10 έως 20 εκατοστών, το οποίο λειτούργησε ως «πίστα» ολίσθησης.
Η μορφολογία του σημείου, ένα αμφιθεατρικό «λούκι» πριν από τον Μέγα Κάμπο, έδρασε ως παγίδα τερέν (terrain trap). Αντί το χιόνι να απλωθεί σε μια ανοιχτή πλαγιά, συγκεντρώθηκε και πιέστηκε στο βαθύτερο σημείο της κοιλάδας, στοιβαζόμενο σε μεγάλα ύψη. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τον εγκλωβισμό των θυμάτων, των οποίων ο θάνατος προήλθε από ασφυξία λόγω της τεράστιας πίεσης της χιονομάζας.
Τα ευρήματα που μαρτυρούν το σημείο της πυροδότησης
Προτεινόμενο Βαρδούσια: Επιχείρηση ανάσυρσης των 4 ορειβατών – Πώς η χιονοστιβάδα οδήγησε στην τραγωδία
Η εκτίμηση ότι η χιονοστιβάδα ξεκίνησε από χαμηλά ενισχύεται από το γεγονός ότι όλα τα θύματα βρέθηκαν σε πολύ κοντινή απόσταση μεταξύ τους. Οι διασώστες εντόπισαν τους ορειβάτες σε ακτίνα μόλις 1,5 μέτρου, κάτι που υποδηλώνει ότι δεν παρασύρθηκαν από μεγάλο υψόμετρο. Αν η παράσυρση είχε ξεκινήσει από ψηλότερα, η ορμή του χιονιού θα τους είχε διασκορπίσει σε πολύ μεγαλύτερη απόσταση μεταξύ τους.
Επιπλέον, πάνω στις σορούς βρέθηκαν προσωπικά αντικείμενα όπως γυαλιά και σκούφοι, τα οποία υπό άλλες συνθήκες θα είχαν απομακρυνθεί από τη βίαιη κίνηση της χιονοστιβάδας. Η καταστρεπτική ισχύς του φαινομένου κατατάχθηκε στο επίπεδο D3. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι η μάζα του χιονιού είχε τη δύναμη να θάψει ένα αυτοκίνητο ή να ισοπεδώσει ένα ξύλινο σπίτι, αφήνοντας μηδενικά περιθώρια επιβίωσης.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών που μελέτησαν το πεδίο, η πολύπλοκη διαστρωμάτωση του χιονιού ήταν ο κρίσιμος παράγοντας. Επισημαίνεται από παράγοντες της ορειβατικής εκπαίδευσης ότι η πτώση νέου χιονιού (20-30 εκατοστά) πάνω σε παλαιότερες κρούστες δημιούργησε μια ασταθή δομή, η οποία ήταν έτοιμη να καταρρεύσει με την παραμικρή εξωτερική διέγερση.
Η απουσία πρόληψης και η ανάγκη για δελτίο χιονοστιβάδων
Η έκθεση της ΕΟΟΑ αναδεικνύει ένα σοβαρό θεσμικό κενό: την απουσία οργανωμένου δελτίου χιονοστιβάδων στην Ελλάδα. Σε αντίθεση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, οι Έλληνες ορειβάτες αναγκάζονται να συλλέγουν πληροφορίες από τοπικές πηγές ή να βασίζονται αποκλειστικά στη δική τους εμπειρική εξέταση της χιονομάζας στο πεδίο, κάτι που αυξάνει κατακόρυφα το ρίσκο.
Οι συντάκτες της έκθεσης τονίζουν ότι η επιλογή της διαδρομής και του τερέν είναι υψίστης σημασίας για τη διαχείριση του κινδύνου. Η γνώση της χρήσης του εξοπλισμού ασφαλείας είναι απαραίτητη, αλλά όχι πάντα επαρκής όταν οι συνθήκες του βουνού είναι τόσο επιβαρυμένες. Η τραγωδία στα Βαρδούσια αποτελεί ένα σκληρό μάθημα για την ανάγκη δημιουργίας εθνικών υποδομών πρόληψης.
Για το μέλλον, η ορειβατική κοινότητα ζητά την εγκατάσταση αυτόματων μετεωρολογικών σταθμών σε μεγάλα υψόμετρα και την εκπαίδευση ειδικών για την έκδοση καθημερινών προειδοποιήσεων. Μέχρι τότε, η ασφάλεια στο βουνό θα παραμένει μια εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση που απαιτεί συνεχή εγρήγορση και βαθιά γνώση των καιρικών φαινομένων των προηγούμενων ημερών.
Μέτρα Ασφαλείας στο Χιονισμένο Πεδίο
- Ελέγχετε πάντα τη διαστρωμάτωση του χιονιού με μικρές δοκιμαστικές τομές πριν την ανάβαση.
- Αποφεύγετε πλαγιές με κλίση μεταξύ 25 και 45 μοιρών μετά από πρόσφατη χιονόπτωση.
- Φέρετε πάντα μαζί σας πομποδέκτη χιονοστιβάδων (ARVA), φτυάρι και ανιχνευτή (probe).
- Μελετήστε το ιστορικό των καιρικών συνθηκών (θερμοκρασία, άνεμος) των τελευταίων 72 ωρών.
